Het is exact 1 jaar geleden dat Georgië bij monde van de toenmalige premier heeft gezegd tot 2028 geen onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie op de agenda te zetten. Sindsdien vindt elke dag protest plaats tegen die beslissing. Een recent rapport van de EU stelt ondertussen dat het land verder weg is van dat lidmaatschap dan ooit.
"Rusland verovert ons zonder oorlog": hoe Georgië verloren lijkt voor de EU, 1 jaar na terugtrekking uit toetredingsproces
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Al een jaar lang komt Giorgi Arabuli bijna elke avond op straat om te protesteren tegen de beslissing van de regering om de toetredingsgesprekken met de EU voorlopig 'on hold' te zetten.
"Ik ben van de generatie uit de jaren 90", zegt hij. "Ik heb de donkere tijden na de burgeroorlog meegemaakt. Die werden grotendeels veroorzaakt door Russische invloed, en daar willen we niet naar terug."
Toch besloot de regering 1 jaar geleden, op 28 november 2024, om tot eind 2028 geen toetredingsonderhandelingen meer te houden met de Europese Unie. De reden was volgens de regering dat sprake was van wat zij noemden "omkoping en manipulatie" door sommige EU-politici, maar critici zagen in de beslissing ook de hand van Moskou, dat niet wil dat Georgië deel zou uitmaken van de EU.
Massaal protest
Na de aankondiging vorig jaar ontstond er massaal protest in de straten van hoofdstad Tbilisi. Duizenden mensen verzamelden voor het parlementsgebouw, waar het tot schermutselingen kwam met de politie, die honderden mensen arresteerde. Ordediensten haalden de grote middelen boven om de protesten neer te slaan.
Maar ook de maanden die volgden op de beslissing duurde het protest voort, zij het op een andere manier. Demonstranten probeerden elke avond de grootste invalsweg naar de hoofdstad te blokkeren, maar door nieuwe wetten, een grote politiemacht en het risico op zware boetes en zelfs een gevangenisstraf moesten de betogers zich aanpassen.
Ook vandaag wordt nog steeds voor het parlement en in de straten van Tbilisi gedemonstreerd, minder massaal dan een jaar geleden, maar nog altijd vastberaden.
"Ze hebben alles geprobeerd om de protesten neer te slaan, maar dat is hen niet gelukt", zegt Nata Koridze aan BBC. Haar man, Zura Japaridze, is een van de zes belangrijke oppositieleiders die zijn opgesloten omdat ze weigerden te getuigen voor een parlementaire commissie die vermeende misdrijven van de vorige regering onderzoekt.
De zes kregen tot acht maanden cel en een verbod van twee jaar op het uitoefenen van een openbaar ambt, maar door velen wordt hun arrestatie gezien als een manier om de oppositie het zwijgen op te leggen.
Ondertussen lijkt het kalf verdronken. Het EU-lidmaatschap, ooit de hoeksteen van de identiteit van Georgië na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, lijkt verder weg dan ooit. Dat is ook bevestigd in een recent "vernietigend" rapport van de Europese Unie. Volgens de ambassadeur van de EU voor Georgië is het land enkel nog een kandidaat-lidstaat in naam.
"Georgië bevindt zich niet langer op het traject om een lidstaat van de Europese Unie te worden", zegt ambassadeur Pawel Herczynski. Nochtans maakt de Georgische overheid zich sterk dat op langere termijn - tegen 2030 - wel na te streven, maar ook de Unie zelf lijkt daar "door de uitholling van de democratie" nog weinig hoop over te koesteren.
Cadeautje voor Moskou
Want sinds het land de pauze in onderhandelingen heeft aangekondigd, lijkt het steeds vaker de kant van Moskou te kiezen over bepaalde existentiële zaken. Zo keurde het land bijvoorbeeld een wet op buitenlandse agenten goed, waarbij de regering organisaties die financiële steun uit het buitenland krijgen, nog meer onder druk kan zetten.
Voor ngo's en mediabedrijven is de nieuwe wet problematisch. Het label 'agenten van buitenlandse invloeden' heeft een rampzalige impact op hun geloofwaardigheid. Het doet hen uitschijnen als spionnen voor buitenlandse naties. Ngo's zijn bezorgd dat ze door het label veel moeilijker geld zullen kunnen ronselen bij hun sponsoren.
De oppositiepartijen van Georgië hebben de wet omgedoopt tot "de Russische wet". Ze vergelijken het met de wetgeving die in Rusland gebruikt wordt om de kritische stemmen van het regime van Vladimir Poetin het zwijgen op te leggen.
Oud-president Salome Zoerabisjvili - zelf tegenstander - noemde de wet "een mechanisme van buitenlandse invloed". Volgens haar heeft Rusland een vinger in de pap en wil het Kremlin op die manier het kandidaat-lidmaatschap van Georgië tot de EU beïnvloeden. Rusland ontkent dat.
"Rusland verovert ons zonder oorlog. Een oligarch bestuurt ons land, ontneemt ons onze Europese toekomst en maakt een autocratisch, dictatoriaal bestuur alomtegenwoordig. We hebben de steun van de democratische wereld nodig", schrijft Mzia Amaglobeli, een journaliste die veroordeeld werd tot 2 jaar gevangenschap voor het slaan van een agent, vanuit de gevangenis.
