Froukje Obbink (21) helpt thuis- en dakloze jongeren in Antwerpen. Ze doet dat bij de organisatie Betonne Jeugd, waar ze groepsactiviteiten aanbiedt en doorverwijst naar individuele begeleiding. "Veel kwetsbare jongeren krijgen het gevoel dat ze hier een thuis hebben." De nood is hoog, want in Antwerpen alleen al zijn ruim 900 kinderen en bijna 400 jongvolwassenen dak- of thuisloos.
Studente Froukje (21) helpt jongeren die dak- en thuisloos zijn: "Het gevoel geven dat ze hier een thuis hebben"
Vzw Betonne Jeugd ligt pal naast de Antwerpse ring in Deurne. Een halfuur voordat de dagwerking begint staat Froukje voor de deur, klaar om kwetsbare jongeren een luisterend oor te bieden en verder te helpen.
"Ik help jongeren van 0 tot 30 jaar die uit een kwetsbare situatie komen", vertelt ze. Een specifieke groep die ze veel ziet passeren zijn dak- en thuisloze jongeren, die nu extra kwetsbaar zijn: temperaturen rond het nulpunt leiden onverbiddelijk de winter in.
Froukje werkt al een tijdje bij Betonne Jeugd. "Ik ben hier enkele jaren geleden begonnen met een stage, en kon erna doorgroeien als medewerker", vertelt ze. "Zo kan ik mijn studies met werk combineren."
Theorie en praktijk komen samen: "Ik deed een orthopedagogische opleiding, en ben nu aan het omschakelen naar studies maatschappelijk werk."
Samen koken
De deur van het gebouw gaat open, net na de middag. De jongeren zijn niet gehaast, tijdens de volgende uren sijpelen ze gestaag binnen. Maar tegen het avondeten heeft er zich een aardig groepje geïnstalleerd.
Veel kwetsbare jongeren krijgen het gevoel dat ze hier een thuis hebben
Froukje Obbink
"Vandaag bestaat de groepsactiviteit uit samen koken", vertelt een medewerker. De ene jongere is al werklustiger dan de andere, maar wat vooral opvalt, is de gemoedelijke sfeer die heerst tussen de aanwezigen.
"We proberen in te gaan op de noden van de jongeren door groepsactiviteiten in een veilige sfeer te organiseren", vertelt Froukje. "Samen koken en voetballen zijn klassiekers. Ook gaan we soms op kamp en op weekend. Veel kwetsbare jongeren krijgen het gevoel dat ze hier een thuis hebben. Tijd met hen doorbrengen maakt me gelukkig."
Slapen onder bruggen
Maar dat geluk lijken Froukje en haar collega’s ook te creëren: "Een thuisgevoel, fijne groepsactiviteiten, en geaccepteerd worden zijn een grote opluchting wanneer het leven buiten erg ruw is", vertelt J* (26), die al bijna 10 jaar lang kind aan huis is bij Betonne Jeugd.
Veel van de jongeren zijn niet happig om over hun situatie te vertellen, maar J* steekt direct van wal, hetzij wel anoniem: "Praten is een goede manier om me te uiten, vroeger greep ik sneller naar agressie door de trauma’s uit mijn jeugd."
Het verhaal van J* is dan ook hard: "Ik ben jarenlang dak- en thuisloos geweest. Ik heb even aan sofasurfen (logeren op de sofa, red.) gedaan, maar na een tijd raakten de vrienden met sofa’s op. Daarna werd het lastiger, ik verbleef een tijdlang onder bruggen en in treinstations."
Als je als jongere zonder sociaal opvangnet een tijdlang in een instelling hebt gezeten en dan plots buitenkomt, val je diep
J*, vroeger dakloos
Froukje ziet een groot pijnpunt in de jeugdwerking rond dak- en thuisloze jongeren: "De nazorg is in het algemeen heel slecht. Zaken zoals drugsproblemen, trauma’s, het verlaten van een instelling: ze worden achteraf veel te weinig opgevolgd waardoor jongeren gemakkelijker in dak- en thuisloosheid terechtkomen."
Ook J* getuigt daarover: "Als je als jongere zonder sociaal opvangnet een tijdlang in een instelling hebt gezeten en dan plots buitenkomt, val je diep. Vanaf jonge leeftijd op straat leven maakt je ook noodgedwongen harder, dat heeft gevolgen voor de maatschappij."
Onderzoek van LUCAS, het onderzoekscentrum van de KU Leuven dat zich bezighoudt met dak- en thuisloosheid, wijst uit dat er zich in Vlaanderen naar schatting 20.000 dak- en thuisloze personen zijn.
"Een derde zijn kinderen die met hun ouders in de dak- en thuisloosheid zitten", vertelt onderzoeker Evelien Demaerschalk. "Maar ook onder de volwassenen zijn veel dak- en thuislozen nog relatief jong. Eén vijfde is jonger dan 25 jaar, en moet de dak- of thuisloosheid zonder ouders zien te trotseren. Een gigantisch aantal."
Ze gaan van plek tot plek, vaak bij vrienden die hen voor korte tijd een slaapplek kunnen geven
Evelien Demaerschalk, onderzoeker KU Leuven
"Ze gaan van plek tot plek, vaak bij vrienden die hen voor korte tijd een slaapplek kunnen geven." Maar wie zijn die eenzame jongeren die dak noch thuis hebben? "We zien ruwweg 3 grote groepen vertegenwoordigd in die statistieken", stelt Demaerschalk.
"Er zijn de jongeren die uit een jeugdhulpvoorziening komen en plots op eigen benen moeten staan, zonder succes. Er zijn jongeren die uit heel moeilijke thuissituaties komen. En dan zijn er jongeren zonder Belgische nationaliteit die vaak een erg traumatisch vluchtproces achter de rug hebben."
Uit hun moeilijke situatie geraken is lastig volgens Demaerschalk. "Velen krijgen van het OCMW wel een leefloon, maar dat is weinig om een gemiddelde huur mee te betalen. Het is niet bepaald de meest gegeerde groep huurders op de woonmarkt."
Koude nacht
Naast het organiseren van activiteiten proberen Froukje en haar collega’s de jongeren actief uit de dak- en thuisloosheid te halen: "We hebben een breed netwerk in Antwerpen", vertelt ze.
"Zo brengen we de jongeren gericht in contact met specifieke instanties die hen individueel beter kunnen begeleiden. Dat kan zijn om een verblijf en werk te vinden, of andere soorten hulp te krijgen."
Wanneer de avond valt gaan Froukje en enkele jongeren die in de tuin zaten rustig naar binnen, de verwarming staat er aan. In de keuken stelt de medewerker van de kookactiviteit zijn hartige winterschotel voor.
Aan warmte en gezelligheid geen tekort, maar na 8 uur ‘s avonds zit de dag er bij Betonne Jeugd op, en wacht voor enkelen wellicht een koude nacht.
Belgodyssee
Dit artikel is verschenen in het kader van de Belgodyssee-wedstrijd. 7 weken lang brengt VRT NWS elke zaterdag een portret van een inspirerende jongere, met een boeiend verhaal, een uitzonderlijk talent, een uitgesproken mening. De portretten worden geschreven door studenten journalistiek.
De wedstrijd is een initiatief van het Prins Filipfonds (beheerd door de Koning Boudewijnstichting), de RTBF en de VRT, in samenwerking met Knack en L’Avenir en met steun van de kanselarij van de eerste minister. De beste portretten kunnen een stage bij de deelnemende nieuwsmerken winnen.
Regionaal nieuws uit Antwerpen



