Britse Labour-regering stelt begroting voor: wat zit er in het rode koffertje?

"We zullen geen begroting zoals deze meer moeten uitvoeren", zei minister van Financiën Rachel Reeves toen ze haar eerste begroting van de Labourregering voorstelde. Daarin had de regering wel de verkiezingsbelofte min of meer gehouden waarmee premier Keir Starmer in 2023 aan de macht kwam. Die zei toen dat hij de belasting voor werknemers zo laag mogelijk zou houden. Geen hogere basisbelastingen of hogere btw.

Labour richtte zijn pijlen toen vooral op de werkgevers en bedrijven en spaarde de werknemers en de overheidsinstellingen. 14 jaar besparingen van de conservatieve regeringen zaten iedereen nog te vers in het achterhoofd. 

Het was de bedoeling van Labour om de overheidsfinanciën op orde te krijgen, de torenhoge staatsschuld te verminderen, de levensduurte te verzachten en de economie aan te zwengelen. Dat blijven ook vandaag de belangrijkste doelstellingen.

Maar het Verenigd Koninkrijk staat er wel even slecht of slechter voor dan een jaar geleden. De inflatie blijft hoog, de regering moet meer lenen, tot 130 miljard euro per jaar, en de motor van de zesde grootste wereldeconomie blijft sputteren. Sommige van die tegenvallers zijn brute pech. Er was al de vergrijzing en de kostprijs van de pandemie, er is nog altijd de nasleep van de Brexit, maar nu komt ook de geopolitieke instabiliteit erbij: de oorlog in Oekraïne en de tarievenoorlog van de Amerikaanse president Trump. 

In tijden van crisis is goede communicatie uiterst belangrijk. Maar daarin faalt de regering-Starmer. Op 2 jaar tijd is haar populariteit flink gedaald. In de peilingen staat de rechtspopulistische partij Reform van Nigel Farage hoog bovenaan. Maar de laatste weken duiken ook in de eigen partij Labour steeds meer critici op langs links. Sommigen fluisteren al over een paleisrevolutie.

Ook minister van Financiën Rachel Reeves, die probeert om rechtlijnig te blijven, deelt in de klappen. Bevraagd door het opiniebureau YouGov, vindt nog 6 procent van de Britten dat Reeves het goed doet, tegenover 61 die vinden dat ze slecht presteert. Ze wordt wel eens "Rachel from accounts" genoemd, een vrouwelijke kantoorbediende.

Dat komt hard aan bij de voormalige schaakkampioene en ambtenaar bij de Britse Nationale Bank, die het net haar taak had gemaakt om met een strenge, cijfergebaseerde politiek de Britse financiën op orde te stellen. "Ik ben niet in de politiek gegaan om populair te zijn", zei ze onlangs.  Maar in de zomer werd de negatieve perceptie en het gebrek aan steun van haar premier haar even te veel. Ze stortte even in, tijdens een parlementsdebat. De camerabeelden van haar tranen waren alweer dankbaar voer voor de Britse sensatiepers. Premier Starmer moest flink bijsturen om het vertrouwen te herstellen. 

Zal de schaakkampioene een goede zet doen of is het schaakmat voor de regering? Dat is de vraag. Enkele weken geleden liet minister Reeves al een proefballon op. Ze zei op 4 november dat "iedereen van ons een inspanning moet doen". Ze zei toen dat de economie zieker is en de vooruitzichten op wereldvlak slechter dan toen deze regering aan de macht kwam. Daarmee liet ze uitschijnen dat ook de personenbelasting zou stijgen. 

Na oorverdovende kritiek vanuit linkse hoek, en beter dan verwachte economische vooruitzichten, maakte de Britse regering een U-bocht en was er plots van een stijging van inkomensbelasting geen sprake meer. Er zou onder meer een tax komen op villa's en een kilometerheffing op elektrische wagens. Ook zou de pijn verzacht worden voor de gepensioneerden en zouden de prijzen van treintickets worden bevroren. 

Minister Reeves zit in een moeilijke positie. Ze kan niet tegelijk de kiezers en de financiële markten geruststellen. Afwachten welke pionnen ze zo meteen op het schaakbord verplaatst.