Viola Fletcher (111), oudste overlevende van 'Tulsa massacre', overleden

De 'Tulsa massacre' staat in het collectieve geheugen gegrift van de Amerikanen. De bal ging aan het rollen op 30 mei 1921 toen een blank meisje een zwarte jongen van aanranding beschuldigde. De volgende dag werd de jongen opgepakt.

Een lokale krant kreeg lucht van de zaak en publiceerde een omstreden artikel over wat er zou gebeurd zijn. Of er effectief sprake was van een aanranding werd nooit bewezen. 

Opgehitst door het krantenartikel trok een woedende menigte richting het gerechtsgebouw van Tulsa om te eisen dat de jongen zou worden overgeleverd. Toen een groep zwarte tegenbetogers opdook, braken er hevige rellen uit. 

Meer dan 1.200 gebouwen in Greenwood - een welvarende wijk met voornamelijk zwarte inwoners, bijgenaamd 'Black Wall Street' - werden geplunderd en met de grond gelijkgemaakt. Pas toen de National Guard tussenbeide kwam, ging het stof langzaam liggen. Uiteindelijk werd er niemand juridisch vervolgd voor de feiten.

In de jaren die volgden, werd het bloedbad in Tulsa nauwelijks onderwezen in de lessen Amerikaanse geschiedenis. In Tulsa zelf werd de herinnering onderdrukt. Politiedossiers verdwenen, krantenarchieven werden gemanipuleerd en slachtoffers werden in anonieme graven begraven.

De 'Tulsa massacre' is een van de ergste uitbarstingen van racistisch geweld ooit in de Verenigde Staten. Officieel vielen er 36 doden en 800 gewonden, maar volgens schattingen liep het werkelijke aantal op tot wel 300 doden.

Viola Fletcher, destijds 7 jaar oud, was een van de laatste overlevenden van het bloedbad. "Ik herbeleef het bloedbad elke dag", vertelde ze in mei 2021, tijdens haar eerste reis naar Washington om haar herinneringen te delen voor een commissie van het Huis van Afgevaardigden.

In haar latere jaren schrijft Fletcher haar memoires "Don't Let Them Bury My Story", waarin ze de gruwelen van het bloedbad beschrijft, zoals stapels lichamen op straat, rook die de lucht vulde en de angstige gezichten van buren.

Haar kleinzoon Howard helpt haar om haar verhaal openbaar te maken. "We willen niet dat de geschiedenis zich herhaalt, we moeten mensen voorlichten over wat er is gebeurd en begrijpen waarom herstel nodig is," aldus Howard.

Fletcher voert samen met andere overlevenden juridische strijd voor herstelbetalingen, maar hun rechtszaak wordt in juni 2024 door het Hooggerechtshof van Oklahoma afgewezen. Een onderzoek van het ministerie van Justitie, gepubliceerd in januari 2024, concludeert dat federale vervolging honderd jaar geleden misschien mogelijk was geweest, maar nu niet meer uitvoerbaar is.

De stad en de staat bieden geen compensatie aan de overlevenden, al ontvangen sommigen donaties van organisaties. Advocaat Damario Solomon-Simmons noemt het overlijden van Fletcher zonder compensatie "niet alleen een juridische, maar ook een morele mislukking". "Ze zou willen dat haar dood een vuur onder ons allen ontstak."

Fletcher overleed gisteren op 111-jarige leeftijd. "Vandaag rouwt onze stad om het overlijden van 'Mama' Viola Fletcher, overlevende van een van de donkerste hoofdstukken uit de geschiedenis van onze stad", schrijft Monroe Nichols, de Democratische burgemeester van Tulsa, op X.

"Fletcher heeft meer doorstaan dan wie dan ook zou moeten, en toch heeft ze haar leven gewijd aan het vastberaden banen van een pad naar de toekomst. Ze belichaamde 111 jaar aan waarheid, veerkracht en gratie."

"Ze herinnerde ons aan de weg die is afgelegd en aan de weg die nog moet worden afgelegd. Ze bleef zich onvermoeibaar inzetten voor gerechtigheid voor de overlevenden en nakomelingen van het raciale bloedbad in Tulsa."