Het voorstel van de Amerikaanse president Donald Trump om de geblokkeerde Russische tegoeden – voor het grootste deel bij Euroclear in België – opnieuw te verdelen, punt 14 in zijn vredesplan, zorgt voor nieuwe vragen in Europa. Als het aan hem ligt, gaat een deel naar de wederopbouw van Oekraïne en de rest naar een "Amerikaans-Russisch investeringsfonds". Moet Europa zijn plan om de tegoeden aan Oekraïne te lenen nu opbergen, of net doorzetten om zijn positie te verdedigen?
Trump laat zijn oog vallen op Russische tegoeden in België: goed of slecht nieuws voor premier De Wever?
Rob Heirbaut
Gepubliceerd:
Trump wil 100 miljard dollar van de bevroren Russische tegoeden gebruiken voor de wederopbouw van Oekraïne. De VS zullen daarbij het voortouw nemen, en willen ook dat de helft van de opbrengst naar Amerikaanse bedrijven gaat. De overige bevroren tegoeden gaan naar een apart Amerikaans-Russisch fonds, dat projecten zou gaan ontwikkelen die het heropstarten van het conflict bemoeilijken. Verdere details ontbreken.
De G7-landen hebben samen ongeveer 285 miljard euro aan Russische tegoeden geblokkeerd, het merendeel in België bij Euroclear (185 miljard euro). Ook in Frankrijk en Luxemburg is nog 25 miljard euro geblokkeerd. De overige tegoeden zitten buiten de EU vast in Japan, het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, Canada en de VS.
De VS hebben 4,3 miljard euro Russische tegoeden geblokkeerd, of “amper” 1,5 procent van het totale bedrag. Trump legt nu een claim op zowat alle tegoeden, ook die in Europa, en wil dat de VS er een aanzienlijk voordeel uit haalt. Zelfs Rusland kan er mee van profiteren via het investeringsfonds.
En Europa? Dat moet de tegoeden vrijgeven, en ook nog eens 100 miljard euro uit eigen zak ophoesten voor de wederopbouw van Oekraïne. Het lijkt wel alsof Trump vindt dat Europa Oekraïne heeft verwoest, en niet Rusland.
Wat met het Europese plan om de tegoeden aan Oekraïne te lenen?
Wat betekent dit nu voor de discussie die in de Europese Unie aan de gang is over het al dan niet “lenen” van de Russische tegoeden aan Oekraïne? Oekraïne heeft in 2026 en 2027 in totaal 135 miljard euro nodig om zich te kunnen blijven verdedigen, en om het land van een faillissement te behoeden. De berekening gaat uit van een vredesdeal in 2026.
Premier De Wever blokkeerde een beslissing daarover op de Europese top in oktober. De Europese Commissie heeft intussen ook naar andere manieren gezocht om Oekraïne te helpen, maar blijft de voorkeur hebben voor de piste van de bevroren tegoeden bij Euroclear. Op de Europese top van 18 en 19 december zou de knoop moeten worden doorgehakt. Oekraïne heeft het geld tegen maart 2026 nodig.
"Europa moet de tegoeden nu snel aan Oekraïne lenen"
Het plan van Trump verdeelt de Europese landen, op dit punt, in twee kampen. De Poolse premier Donald Tusk en de Duitse bondskanselier Merz vinden dat Europa net nu snel moet beslissen om de Russische tegoeden aan Oekraïne te lenen.
Dat is ook de visie van Agathe Demarais, de denktank European Council on Foreign Relations. "Als Europa wil voorkomen dat Trump een slechte deal sluit met Rusland, dan heeft ze er alle belang bij om snel de Russische tegoeden te gebruiken voor Oekraïne."
Door de financiële “bonus” waar Trump zijn ogen op heeft laten vallen, weg te nemen, zal hij minder geneigd zijn om een slechte vredesdeal voor Oekraïne te sluiten. Het zou volgens Agathe Demarais bovendien ook de onderhandelingspositie van Oekraïne versterken. En zeggen anderen: de Russische economie is aan het instorten, het is net nu het moment om “door te pakken” en Oekraïne – via de Russische tegoeden – te versterken.
Of toch rekening houden met Trump?
Maar, zeggen anderen, als Europa (het merendeel van) de Russische tegoeden op die manier voor de neus van Trump weghaalt, hoe gaat hij dan reageren? Zal hij Oekraïne laten vallen als een steen, zonder enige veiligheidsgarantie bijvoorbeeld? Misschien is het daarom net beter om de tegoeden niet via een lening aan Oekraïne te geven, maar om ze bevroren te houden en Europa aan de onderhandelingstafel te brengen.
Aan Belgische kant is te horen dat het Trump-plan aantoont dat de Russische tegoeden een belangrijke rol zullen spelen bij een vredesdeal, welke vorm die ook zal aannemen. Dit betekent dat ze, zelfs wanneer ze al uitgeleend zijn aan Oekraïne, op elk moment bliksemsnel beschikbaar moeten blijven. Euroclear of België kunnen die miljarden niet zelf uit hun hoed toveren, alle landen moeten volgens België garant staan dat ze de nodige miljarden snel op tafel kunnen leggen.
