Stalkers misbruiken technologie en blijven buiten schot: "Vandaag gebeurt stalking vanachter een scherm"

Stalkers maken vandaag gebruik van een mix aan digitale technieken om hun identiteit te verbergen, zoals spoofing (het vervalsen van telefoonnummers), anoniem bellen en het huren van buitenlandse nummers. Dat zegt cybercrime-expert Christophe Van Bortel in 'De wereld van Sofie' op Radio 1.

"Bij spoofing lijkt het alsof je gebeld wordt door een bekend of betrouwbaar nummer", legt Van Bortel uit. "Zo worden slachtoffers of dienstverleners misleid, en lijkt het alsof er niets verdachts aan de hand is." Dergelijke technieken worden ook vaak ingezet bij phishing.

En de politie? Die mag niet zomaar alles natrekken. "Als slachtoffer mag je alle informatie die je zelf hebt, aan ons bezorgen", zegt hij. "Maar als we bijvoorbeeld gegevens willen opvragen bij een begrafenisondernemer die gebeld werd, dan moeten we een vordering vragen aan een magistraat of onderzoeksrechter."

De zaak in Stabroek is een voorbeeld van proxystalking: een vorm van stalking waarbij de dader anderen inschakelt om het slachtoffer te intimideren of lastig te vallen.

"Dat fenomeen komt overgewaaid uit de Verenigde Staten", zegt Van Bortel. "Het gebeurt ook in het kader van politieke intimidatie of pesterijen. Bij jongeren zien we bijvoorbeeld dat doxing — het online delen van privégegevens met de oproep om iemand te bellen of lastig te vallen — steeds vaker voorkomt."

Volgens hem ligt de bereidheid tot aangifte laag. "Veel slachtoffers schamen zich. De meldingen komen meestal binnen via de lokale politie, maar officiële cijfers worden pas in 2026 verwacht.

Toch betekent dit niet dat stalkers onvindbaar zijn. "Het is niet zwart-wit", zegt hij. "Net zoals een inbreker handschoenen gebruikt om vingerafdrukken te vermijden, maar alsnog andere sporen achterlaat, is dat in de digitale wereld niet anders. Sommige sporen lopen dood, andere kunnen net leiden tot identificatie."

De federale politie werkt met gespecialiseerde eenheden zoals de 'Computer crime unit', die zich toelegt op het analyseren van digitale sporen. "Zij kunnen zulke complexe digitale puzzels vaak wél leggen."

Gelukkig zijn er ook technologische oplossingen voor slachtoffers. Zo ontwikkelde Google 'Call screen', een tool waarbij je digitale assistent inkomende oproepen beantwoordt. "Die stelt vragen als 'Wie belt er?' en 'Waarom?' — waarna je als gebruiker beslist of je opneemt. De tool kan bovendien spam- of robocalls automatisch herkennen", legt de cybercrime-expert uit. 

Ook Samsung biedt iets vergelijkbaars met 'Hiya', een systeem dat verdachte nummers detecteert aan de hand van openbare fraudelijsten.

Naast technologische bescherming is er ook de oproep tot meer online waakzaamheid. "Vroeger moest een stalker je fysiek volgen. Vandaag gebeurt het gewoon vanachter een scherm."

Stalkers verzamelen vaak persoonlijke informatie via sociale media en gebruiken dat om geloofwaardig over te komen. "Dat noemen we social engineering."

"Als iemand online ziet hoe je kinderen heten, waar je sport of lid van bent, kan die zich makkelijk voordoen als iemand die je kent. Of hij weet precies waar je wanneer bent." Hij raadt aan om sociale media zoveel mogelijk af te schermen. "Zorg ervoor dat er zo weinig mogelijk publieke informatie over jezelf online te vinden is."