Wat betekent het om rijongeschikt verklaard te worden, zoals met tv-gezicht Adriaan Van den Hoof is gebeurd?

"In de wegverkeerswet zijn er 2 gevallen van een verval van recht tot sturen", legt Schelkens uit. "Enerzijds kan je een rijverbod krijgen als straf. Anderzijds kan iemand rijongeschikt worden verklaard, omwille van een lichamelijke of geestelijke ongeschiktheid." 

"Iemand kan bijvoorbeeld rijongeschikt verklaard worden wanneer die overmatig veel alcohol of drugs gebruikt. In sommige gevallen erkent de persoon in kwestie zelf dat hij of zij een alcohol- of drugsprobleem heeft. Er komen verschillende factoren bij kijken, maar telkens moet er wel sprake zijn van een inbreuk op de wegcode." 

In het geval van Van den Hoof, die vorig jaar betrokken raakte bij een ongeval in Lier terwijl hij onder invloed was van alcohol, heeft de procureur geoordeeld dat er sprake was van overmatig alcoholgebruik. Van den Hoof moest al 5 keer voor de rechter komen voor rijden onder invloed. "Ik denk dat hij met een alcoholverslaving kampt", zei de procureur. Van den Hoof werd rijongeschikt verklaard. 

Wanneer de rechtbank oordeelt dat iemand rijongeschikt is, dan gaat er onmiddellijk een rijverbod in. "Zo'n verbod duurt minstens 6 maanden. Daarna kan de betrokkene een verzoekschrift indienen om opnieuw te mogen rijden. Op basis van bewijsstukken moet hij of zij aantonen dat er geen sprake meer is van geestelijke of lichamelijke ongeschiktheid." 

Bij zo'n uitspraak kan de rechter ook verschillende herstelonderzoeken opleggen. Pas na het slagen voor die onderzoeken kan de persoon zijn of haar rijbewijs terugkrijgen. In totaal zijn er 4 soorten herstelonderzoeken: een medisch onderzoek, een psychologisch onderzoek, het theoretisch rijexamen en het praktisch rijexamen. 

"Een rijverbod kan al vrij snel worden opgelegd", zegt Schelkens. "Er zijn geen zware overtredingen nodig. Een eenvoudige kop-staartaanrijding kan al leiden tot een rijverbod, maar dat wil niet meteen zeggen dat een persoon ook rijongeschikt is." 

"Mensen die bijvoorbeeld een epilepsie-aanval hebben gehad, krijgen voor een bepaalde tijd een rijverbod. Pas wanneer ze zich daar niet aan houden, worden ze ook nog eens rijongeschikt verklaard. Ook oudere mensen die hun voertuig niet meer goed onder controle hebben en een overtreding begaan, krijgen een rijverbod. Bij verder onderzoek kan blijken dat ze ook rijongeschikt zijn. Er hoeft dus zeker niet altijd alcohol of drugs in het spel te zijn." 

"Je kan zeggen dat er op elke zitting in de rechtbank wel 1 of meerdere gevallen zijn waarbij de rechter beslist dat iemand rijongeschikt is en een rijverbod krijgt."

"Over het algemeen zien we wel dat een rijverbod als straf vaker voorkomt dan een rijverbod voor iemand die geestelijk of lichamelijk rijongeschikt is verklaard." 

Een rijbewijs dat wordt ingetrokken, is niet hetzelfde als een rijverbod. "Een intrekking is een beveiligingsmaatregel die onmiddellijk wordt toegepast. Dat gebeurt nog voor dat de zaak naar de rechtbank gaat. Het rijbewijs wordt dan voor 15 dagen ingetrokken. Er kan verlenging worden aangevraagd, maar dat gebeurt zelden."