Canada stapt weg van 'feministisch buitenlandbeleid': wat hield dat precies in? En waarom wordt het stopgezet?

"Ik zou ons buitenlands beleid niet beschrijven als een 'feministisch buitenlandbeleid." Dat zijn de woorden van de Canadese premier Mark Carney tijdens de G20-bijeenkomst in Johannesburg, Zuid-Afrika. De premier benadrukt wel dat vrouwenrechten en LGBTQ-rechten een belangrijke factor blijven binnen het beleid en dat het geweld tegen vrouwen zal blijven bestrijden.

"Het is een kwestie van rechtvaardigheid", verduidelijkt Carney. "Het heeft gevolgen voor Canada en voor alle anderen hier aan tafel. Verschillende landen geven er verschillende prioriteit aan, maar door strategieën en benaderingen te bespreken, is mijn ervaring dat dit ook deel uitmaakt van ons beleid."

Met die aankondiging verdwijnt een term die de Canadese regering al sinds 2017 hanteert. Dat begint onder het premierschap van Justin Trudeau.

Trudeau heeft zichzelf meermaals beschreven als een feminist. Tijdens zijn verkiezingscampagne in 2015 belooft hij om stappen te nemen om gendergelijkheid in Canada te promoten. Zijn regering moet een voorbeeld worden: er komt een gendergelijk kabinet, bestaande uit 15 mannen en 15 vrouwen.

Er komen ook heel wat investeringen in projecten die vrouwen meer kansen moeten bieden op de arbeidsmarkt, zoals initiatieven voor goedkopere kinderopvang en tegen genderdiscriminatie op de werkvloer.

"Het probleem is dat het loon van vrouwen hun werkelijke waarde niet weerspiegelt", zegt Trudeau in 2018 tijdens een interview met het Amerikaanse nieuwsmedium CNN. "We profiteren niet ten volle van de economische participatie of het succes van vrouwen en dat verlaagt de optimale resultaten die we in onze samenleving kunnen zien."

In 2017 lanceert de regering-Trudeau een nieuw initiatief: de 'Feminist International Assistance Policy' (FIAP). Het basisprincipe stelt dat Canada met zijn buitenlandse hulp gendergelijkheid wil promoten en op vrouwen wil focussen. Minstens 95 procent van de bilaterale buitenlandse hulpprojecten van Canada zou die doelstellingen moeten omvatten.

En dat kon volgens de regering op verschillende manieren. Bij projecten om de klimaatverandering tegen te gaan, wil Canada ook actief zoeken naar initiatieven van vrouwelijke ondernemers. Noodhulp aan armere landen moet ook focussen op armoede onder meisjes en vrouwen. Of bij projecten in oorlogsgebieden kan geld worden vrijgemaakt voor slachtoffers van seksueel of fysiek geweld tegen vrouwen.

In 2021 beloofde Canada onder meer 300 miljoen Canadese dollar aan hulp om de beperkingen op onderwijs voor meisjes af te bouwen. Er kwam ook 10 miljoen Canadese dollar om kinderhuwelijken tegen te gaan.

Dat bracht de term 'feministisch buitenlandbeleid' van Canada met zich mee. Er is echter nooit een formeel document verschenen om dat beleid volledig uit de doeken te doen en de specifieke richtlijnen te duiden, ondanks beloftes in 2020 omdat wel te doen.

Verschillende ministers gebruikten de term wel om het Canadees beleid in de bloemetjes te zetten. "Canada is trots op zijn feministische buitenlandse politiek: niet omdat die er goed uitziet, maar omdat ze tastbare en meetbare resultaten oplevert", zei de toemalige minister van Buitenlandse Zaken (nu minister van Financiën) François-Philippe Champagne in 2020.

Waarom Carney besluit om van het principe weg te stappen, is niet meteen duidelijk. In 2018 zag Trudeau de steun van Canadese mannen deels dalen, omdat ze volgens onderzoek "ervan uitgingen dat ze niet langer een prioriteit waren". Nochtans toont een recente peiling dat Carney de steun geniet van een meerderheid van de mannen van bijna alle leeftijden.

Anderzijds zijn er nog de Verenigde Staten en zijn president, Donald Trump. Die voert momenteel een strijd tegen gelijkheidsinitiatieven en projecten tegen anti-discriminatie (ook wel DEI: diversity, equity and inclusion). Zo voert het land ook de druk op bij bedrijven uit andere landen om antidiscriminatieprogramma's af te schaffen. Als ze dat niet doen, zou dat gevolgen kunnen hebben voor de samenwerking met de Amerikaanse overheid. 

Onlangs voerde de regering-Trump nog regels in die stellen dat diversiteitsmaatregelen ingaan tegen de mensenrechten. Onder meer landen die subsidies geven aan abortusklinieken en te weinig migratiemaatregelen nemen, zouden volgens de VS een problematisch beleid voeren. 

Het is mogelijk dat Carney de relaties met de Amerikanen niet verder in gevaar wil brengen. De Noord-Amerikaanse buren onderhandelen nog steeds over de importtaksen op Canadese producten. De Canadese economie probeert zijn afhankelijkheid van de VS af te bouwen, maar dat vraagt natuurlijk tijd. Voorlopig blijft het voor Canada dus zoeken naar een compromis.