De gasfactuur voor een gemiddeld huishouden in Vlaanderen zal met 75 euro per jaar stijgen als gevolg van het begrotingsakkoord. Dat zegt energie-expert Ruben Baetens, die het eerder op een stijging van 45 euro hield. Omdat blijkt dat ondernemingen aan hogere accijnzen op aardgas ontsnappen, stelt hij het cijfer bij. Alles samen stijgen de accijnzen op aardgas en stookolie tegen 2029 naar 393 miljoen euro, die op residentieel elektriciteitsverbruik dalen tegen 2029 met 170 miljoen euro. Voor een gemiddeld huishouden in Vlaanderen betekent dit een daling van de factuur voor elektriciteit van 34 euro per jaar.
Bedrijven ontsnappen aan hogere accijnzen voor aardgas: factuur voor huishoudens stijgt met 75 euro in plaats van 45 euro
Luc Pauwels
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
"Alle begin is moeilijk, maar het is een begin", is het commentaar van energie-expert Ruben Baetens op accijnsaanpassingen die de regering-De Wever de komende jaren wil uitvoeren. Baetens, CEO van The KU Leuven Institute for Energy and Society, heeft berekend wat dat concreet betekent voor een gemiddeld Vlaams huishouden.
Voor de elektriciteitsfactuur komt dat volgens hem neer op een daling met 34 euro (-3 procent) op jaarbasis. Eerder vandaag bleek uit zijn berekeningen dat de aardgasfactuur met 45 euro zou stijgen (+3 procent) op jaarbasis, maar dat cijfer heeft Baetens intussen bijgesteld.
Dat komt omdat blijkt dat de verhoging van accijnzen op aardgas enkel van toepassing is op zogenoemd niet-zakelijk verbruik. De verhoging geldt dus niet voor handelsbedrijven en ondernemingen, maar komt integraal op de schouders van de huishoudens en overheidsgerelateerde bedrijven (zoals scholen en stadhuizen) terecht. Zij zullen hun aardgasfactuur gemiddeld met 75 euro zien stijgen op jaarbasis.
Wat zijn accijnzen?
Een accijns is een vast bedrag op het verbruik. De btw is een percentage op de prijs. En dat kan een heel verschil uitmaken. Een voorbeeld: stel dat je 1.000 eenheden gas verbruikt (typisch uitgedrukt in kilowattuur of kWh). Op die 1.000 kWh int de overheid 10 euro accijnzen en 21 procent btw.
Als de prijs van die 1.000 kWh stijgt van 100 naar 200 euro, dan betaal je geen 21 euro btw meer, maar al 42 euro. De accijnzen daarentegen blijven onveranderd op 10 euro. Of de 1.000 kWh nu 100 euro kost, of 200 of 300: de accijnzen zullen niet stijgen.
Enkel als je verbruik stijgt, betaal je meer accijnzen. In ons voorbeeld: als je 2.000 kWh gas verbruikt, betaal je 20 euro accijnzen. Als je verbruik oploopt tot 3.000 kWh wordt dat 30 euro accijns. Er is dus een één-op-één verband tussen je verbruik en je accijnzen.
De accijnsverhoging op gas gaat al vanaf volgend jaar in met een verhoging van 91 miljoen en komt dus tegen 2029 op kruissnelheid. België loopt daarmee voorop op een Europese verplichting. De EU wil vanaf 2030 de btw voor alle fossiele brandstoffen opnieuw op 21 procent brengen.
België gebruikt de accijnsverhoging om in stapjes naar die verhoging toe te werken. Want accijnzen kan je makkelijk aanpassen, de btw niet. In 2030 zou de btw effectief stijgen naar 21 procent, maar de accijnzen evenredig dalen.
De schok van de btw-verhoging wordt dan meteen volledig gecompenseerd, maar tussen 2026 en 2029 heeft ons land al honderden miljoenen extra geld opgehaald door de vroegere accijnsverhoging. Handig gezien van de regering De Wever.
Ook benzine en diesel duurder
In de begrotingstabellen merkten we nog iets anders op. Ook de accijnzen op benzine en diesel nemen toe. Die verhoging start vanaf 2027, met 50 miljoen euro per jaar.
Huishoudens die op fossiele brandstoffen stoken én rijden, krijgen dus 2 verhogingen te verwerken. Verwarm je met elektriciteit en rijd je met een elektrische auto, dan lijkt het erop dat een Vlaams huishouden minder zal moeten betalen.
2 miljoen Vlaamse huishoudens getroffen, 700.000 Waalse
De cijfers waren amper bekend, of er kwamen al politieke reacties. De verhoging van de accijnzen op gas zou de Vlamingen en Brusselaars harder treffen dan de Walen, zo luidde het vanuit bepaalde hoeken. "Een trofee voor de MR", was de conclusie van de critici.
We zochten de officiële cijfers op. In Vlaanderen waren er eind 2024 volgens de cijfers van de Vlaamse Nutsregulator (VNR) 2.060.632 particuliere aansluitingen op gas. Dat is zowat 67 procent van het totaal aantal huishoudens.
In Wallonië waren dat er eind 2023 volgens de Cwape, de Waalse tegenhanger van de VNR, 713.428. Dat is 44 procent van de Waalse huishoudens en ruim 1,3 miljoen aansluitingen minder.
Brussel telt zowat 560.000 huishoudens, waarvan er maar liefst 500.000 een gasaansluiting zouden hebben. Dat is bijna 90 procent van de Brusselaars. Daar zal de accijnsverhoging dus het meest gevoeld worden.
