Het nieuws over Alice en Ellen Kessler, de Duitse tweeling die samen uit het leven stapte, roept vragen op: kan dat ook in België? Expert Gezondheidsrecht Evelien Delbeke geeft een duidelijk antwoord: "Alleen als beide partners afzonderlijk aan alle wettelijke voorwaarden voldoen. Louter niet kunnen leven zonder elkaar is geen wettelijke basis voor euthanasie."
Samen voor euthanasie kiezen, zoals de Duitse Kessler-zussen: mag dat in België?
Volgens Delbeke komt de wens om samen te sterven steeds vaker voor, maar is het Belgisch wettelijk kader duidelijk: euthanasie is uitsluitend mogelijk als elke betrokkene afzonderlijk aan 3 voorwaarden voldoet. De persoon moet wilsbekwaam zijn, een schriftelijk verzoek indienen en aanhoudend ondraaglijk lijden door een ernstige en ongeneeslijke aandoening.
Zelfs wanneer iemand vreest dat het psyschisch lijden ondraaglijk zal worden na het overlijden van de partner, voldoet dat niet aan de wettelijke criteria. Dat lijden moet reeds aanwezig zijn én voortkomen uit een ongeneeslijke aandoening. Psychisch lijden kan een reden zijn, maar enkel als het gaat om een vastgestelde psychiatrische aandoening die ongeneeslijk is en medisch vast te stellen.
Als één van de partners niet voldoet, blijven er weinig opties: behandelingen weigeren of stoppen met voeding en vocht.
Buurlanden hebben vaak wel opties
In Nederland komt gezamenlijke euthanasie vaker voor: 10 tot 30 koppels per jaar. België houdt daarover geen cijfers bij, maar het gebeurt wel. In Duitsland is de situatie anders: daar is euthanasie verboden, maar hulp bij zelfdoding zonder medische reden is toegestaan. Er is wel een voorwaarde: de persoon moet wilsbekwaam zijn en het dodelijk middel zelf innemen. Zwitserland kent een gelijkaardige regeling, maar meestal sluit er toch een medische component in.
Volgens Delbeke is het onduidelijk of Duitsland hulp zou verlenen aan buitenlanders, omdat er geen wettelijke regeling bestaat. In België hoeft men geen Belg te zijn om euthanasie te krijgen, maar de arts moet alle voorwaarden kunnen vaststellen.
Toenemende maatschappelijke vraag
De vraag naar levensbeëindigende hulp om niet-medische redenen groeit, maar België is daar nog niet klaar voor. "Je moet mechanismen hebben om misbruik te voorkomen," waarschuwt Delbeke. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens benadrukt dat vrijwilligheid cruciaal is, om kwetsbare mensen te beschermen tegen druk of financiële motieven. Dat geldt ook wanneer partners samen willen sterven: voor elk individu moet zeker zijn dat het verzoek vrijwillig en persoonlijk is.
Niet verder willen leven zonder je partner volstaat niet als enige reden voor euthanasie
Evelien Delbeke, expert Gezondheidsrecht
In België is gezamenlijke euthanasie dus enkel mogelijk wanneer beide personen individueel in aanmerking komen. "Een wens uit liefde is niet genoeg. Samen sterven kan enkel als beide partners afzonderlijk aan de strenge wettelijke voorwaarden voldoen."
Beluister - Evelien Delbeke in 'Zijn er nog vragen?' op Radio 1
