Van 1 naar 38 koffiezaken: hoe is Leuven uitgegroeid tot een koffiestad?

"Een droom die uitkomt", zegt Chloé Van Baal over de uitbreiding van Onan. De mede-eigenares is er al sinds het prille begin in 2004 bij. "We merken al langer dat het huidige pand te klein is, en we willen meer inzetten op beleving. Het nieuwe gebouw, waar vroeger frituur Bim Bam was, wordt de koffiebar. In het oude pand komt een soort van koffiecentrum, met plaats voor workshops."

21 jaar geleden konden Chloé en Hans dit zich niet inbeelden. "Het was een beetje een gok in 2004", zegt Hans. "Mensen in Leuven gaven nog liever geld uit aan een frisse pint dan aan een koffie, met de studenten voorop. De koffiebars waren toen wel al populair in grote steden, maar in Leuven bleef het stil."

De grote koffieopmars begon zo'n 10 jaar geleden. "Het leek alsof elke nieuwe zaak een koffiebar was", zegt Chloé. "Al hebben we dat nooit erg gevonden. Er is sowieso elke dag een maximum aan klanten dat je kan bedienen, en elke zaak draagt bij aan de koffiecultuur in de stad. Het is misschien verrassend voor sommige mensen, maar wij zijn ook de grote ketens zoals Starbucks dankbaar. Zij hebben koffie afhalen zo populair gemaakt."

Cijfers van de stad bevestigen het verhaal van Chloé en Hans. "In 2013 waren er nog maar 9 koffiezaken, en daar waren dessertzaken zelfs bijgeteld", zegt schepen van Handel Lalynn Wadera (Vooruit). "Vandaag zijn er 37 koffiezaken in onze stad. Dat is bijna de helft van alle drankgelegenheden in de stad."  

Een groot aandeel in het aantal koffiezaken zijn de vestigingen van Madmum. In een mum van tijd ontpopte de koffiebar in de Tiensestraat zich tot 6 vestigingen. "Ik wilde in 2017 graag een koffiezaak oprichten, maar dacht eerst aan Brussel", zegt oprichter Pieter Claes. "Daar was de markt minder bezet dan in Leuven. Uiteindelijk was ik zo verliefd op het pand in Leuven, dat ik toch de stap heb gewaagd."

Al zag Pieter wel mogelijkheden in de stad. "Leuven heeft een perfecte mix van inwoners die ook in de stad werken, toeristen en studenten", zegt hij. "Je ziet dat een deel van de studenten meer met hun gezondheid bezig is en minder geld uitgeeft op café. Dat maakt budget vrij om zichzelf op een andere manier te verwennen. Een bezoek aan een koffiezaak is een luxemoment. Je kan even in een mooie omgeving genieten van een kwaliteitsproduct. Dan is 5 euro voor een koffie goedkoop, vergeleken met bijvoorbeeld een lunch."

Dat het koopgedrag van jongeren sterk is veranderd, ziet schepen van Handel Lalynn Wadera (Vooruit) ook. "Millenials en Gen Z'ers zijn echt een koffiegeneratie. Er is een voorliefde voor kwalitatieve koffie, en dat mag wat kosten. Jongeren hechten waarde aan de beleving rond koffie, zoals de ambiance van een koffiezaak. Daarnaast is er een interesse in duurzame en ethisch verantwoorde koffie, wat bijdraagt aan de diversiteit en het aanbod in de koffiecultuur."

Hoe kan je nog klanten aantrekken als er 37 andere opties zijn om koffie te halen? "We hebben over de jaren al veel zaken zien starten en eindigen", zegt Hans bedenkelijk. "Ik denk dat veel begint bij je concept. Wij zetten ons in de markt als een speciaalzaak en bieden beleving aan, een moment van ontspanning." 

"Je kan ook een afhaalzaak zijn, of een bar waar mensen komen werken, maar het is belangrijk om een lijn te trekken. Klanten moeten weten waarvoor ze komen. Daarnaast is het geen makkelijke job. Prijszetting en marketing zijn belangrijk, maar je moet vooral alles willen geven. Je houdt het oftewel 5 jaar vol, oftewel tot je pensioen."