Een half miljard euro of enkele honderden miljoenen per dag. Volgens werkgeversorganisaties kost een nationale stakingsdag ons handenvol geld. Toch blijkt die berekening niet zo makkelijk te zijn, zegt econoom Gert Peersman (UGent). "Economische schade is er zeker, maar neem die berekeningen met een korrel zout."
Kost een stakingsdag economie in België echt honderden miljoenen euro's?
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Voka en UNIZO schatten dat een nationale stakingsdag de Belgische economie honderden miljoenen euro's kost, maar benadrukken dat het om ruwe schattingen gaat.
"Zulke berekeningen neem je best met een serieuze korrel zout," zegt econoom Gert Peersman (UGent), omdat veel factoren zoals het aantal stakers en het type sector meespelen.
Op Brussels Airport leidt een nationale staking tot een verlies van ongeveer 8 miljoen euro, volgens transporteconoom Wouter Dewulf (UAntwerpen).
Een half miljard euro. Zoveel zal de nationale staking van woensdag ons kosten volgens Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen. Het gaat om een ruwe schatting weliswaar, want het is niet simpel om die berekening te maken, zegt hoofdeconoom Bart Vancraeynest.
Hij legt uit hoe ze die schatting dan toch maken: "We kijken naar de economische activiteit die onze Belgische economie normaal gezien creëert in 1 dag. Als je ervan uitgaat dat een derde van de werknemers staakt en een derde van het 'verloren werk' nog wordt ingehaald, kom je uit op een half miljard euro directe schade per nationale stakingsdag."
De Unie van Zelfstandige Ondernemers UNIZO schat de economische kosten ook op "honderden miljoenen euro's" per gestaakte dag. Hun berekening begint bij het Belgisch bruto binnenlands product (BBP), zegt hun econoom Robin Deman. Dat wordt door de Europese Commissie momenteel geschat op 642 miljard euro voor 2025.
"De private vennootschappen creëren 56 procent van de toegevoegde waarde van het BBP. Deel je dat bedrag nog door 365 dagen, dan kom je op een miljard euro schade per dag. Dat is brutoverlies, je moet nog rekening houden met welke bedrijven en hoeveel mensen meestaken. Dat is vooraf moeilijk te zeggen, dus daar maken we een schatting van."
"Daarom spreken wij bij UNIZO over honderden miljoenen euro's per dag", zegt Deman.
Serieuze korrel zout
Zulke berekeningen neem je best met een serieuze korrel zout, zegt econoom Gert Peersman (UGent). Hij ontkent niet dat een staking economische schade veroorzaakt. Er een concreet cijfer opplakken, blijkt moeilijker omdat er te veel variabele factoren bij de berekening komen kijken.
Een belangrijke vraag die je volgens Peersman moet kunnen beantwoorden voor je nog maar aan je berekening begint: hoeveel werknemers staken mee? En welke functie voeren zij uit?
Zulke berekeningen neem je best met een serieuze korrel zout
Gert Peersman, econoom (UGent)
"Vooral in de industrie, waar elke dag een bepaalde hoeveelheid geproduceerd moet worden, zal je de kosten van een staking voelen. Als de werknemer die staakt cruciaal is in het bedrijf en met zijn afwezigheid bijvoorbeeld een hele productielijn platlegt, dan lopen de kosten voor dat bedrijf op."
In de dienstensector zijn de economische kosten van een staking over het algemeen lager, zegt Peersman. "Als de staking je verhindert op je werk te geraken, kan je de laatste jaren makkelijk van thuis uit werken. En je werk loopt ook niet weg als je toch wil staken, je zal het dan gewoon op een ander moment moeten inhalen. Neem het onderwijs: als er een lesdag wegvalt, zal die leerstof op een ander moment aangeleerd worden."
Werk inhalen
En dat is meteen een tweede factor waarmee je rekening moet houden: hoeveel 'verloren' werk kan na de staking nog ingehaald worden? Ook dat blijkt moeilijk te berekenen, stelt Peersman."Enkel een individueel bedrijf kan de kosten van een staking makkelijk in kaart brengen", besluit hij.
Dat bevestigt ook het Federaal Planbureau: "Een staking is boekhoudkundig belangrijk voor een bedrijf, omdat ze moeten zien hoe ze de schade kunnen inhalen. Macro-economisch spelen die kosten minder. Het is een onzekerheidsfactor zoals er nog andere zijn", klinkt het daar. Dat verklaart meteen ook waarom zij die kostenberekening niet maken.
Luchtvaart als voorbeeld
Wie zich wel waagt aan een berekening, is transporteconoom Wouter Dewulf (UAntwerpen). Hij specialiseert zich in de luchtvaartsector en probeert de financiële impact van een nationale stakingsdag op de luchthaven van Brussels Airport te schetsen.
Een nationale stakingsdag kost Brussels Airport zo'n 8 miljoen euro
Wouter Dewulf, transporteconoom (Universiteit Antwerpen)
"De luchtvaart is een heel gevoelige sector voor stakingen. Als 1 actor in de luchthaven staakt, zoals de bagageafhandeling en de veiligheidscontrole komende woensdag, dan ligt de luchthaven plat. Passagiersvluchten kunnen niet opstijgen, dus reizigers moeten ook geen broodjes of hamburgers eten. En taxi's hoeven hen niet naar de luchthaven te brengen."
De inkomsten voor de luchthaven staan dan een dag op pauze, terwijl de kosten doorlopen. Dat leidt dus tot verlies en daar kan Dewulf wél een concreet cijfer op plakken.
"De luchthaven draagt elk jaar 6 miljard euro bij aan onze Belgische economie. Deel je dat door 365 dagen en 24 uren per dag, dan blijft er 600.000 euro over. Stel dat de luchthaven 14 uur lang moet sluiten door de staking, dan kom je op zo'n 9,5 miljoen euro schade per stakingsdag."
Spelen met vuur
En dan is er nog de reputatieschade, zegt Dewulf. "Het is al de zevende keer dat een nationale staking de luchthaven treft. Dat schept geen fraai beeld, waardoor ze in het buitenland wel wat meewarig reageren."
Hij is normaal gezien en naar eigen zeggen vrij voorzichtig in zijn uitspraken, maar "nu wordt er toch met vuur gespeeld". "De situatie wordt heel erg precair nu", besluit hij.
Voka ziet reputatieschade dan weer als de grootste en belangrijkste prijs die we betalen voor de stakingen. "Daardoor lopen we toekomstige economische activiteiten en investeringen mis", zegt Vancraeynest. "Onze economie staat onder druk. Veel investeringen staan al op pauze. Stakingen helpen ons daar niet bij."
