Wachten aan de kassa: het kan frustrerend en vervelend zijn, zeker wanneer je gehaast bent. En dan gebeurt het: er schuift zonder reden iemand voor. Wat drijft mensen om voor te dringen? En welke reactie is gepast? 'WinWin' zocht het uit.
Xavier Taveirne en Chaima Saysay delen in de podcast 'Mens erger je niet' hun consumentenergernissen. Dat doen ze tijdens de zomer elke week samen met een Radio 2-collega. Zelf je ergernis delen? Mail naar winwin@radio2.be.
Chocolatier Dominique Persoone ergert zich bij 'Mens erger je niet', de podcast van 'WinWin', aan mensen die voordringen in de winkel. Griet Van Vaerenbergh is docent sociale psychologie aan de Thomas More Hogeschool en legt uit wat er gebeurt wanneer we voorsteken of voorgestoken worden.
Waarom dringen we voor?
"Als mensen zijn we coöperatief ingesteld en proberen we zo veel mogelijk samen te werken. Daarom zijn we dus meestal vriendelijk en beleefd tegen onze medemens en zullen we dus niet snel voordringen. Want dat is het doorbreken van die sociale normen. We maken ook duidelijk: als ik wacht, dan jij ook", zegt Van Vaerenbergh.
"Als we het dan toch doen, dan is dat onder andere omdat we denken dat we meer recht hebben op tijd dan anderen", stelt ze. Daarnaast speelt ook eigenbelang een rol. "Er zijn mensen die meer gericht zijn op hun eigen genot en belang dan op dat van anderen. En dat zijn de mensen die denken: "Ik wil vooral zelf geen tijd en energie verliezen door hier in de rij te staan wachten"."
Verder dringen ook niet alle mensen met opzet voor. "Soms zitten we zo in ons eigen hoofd en doen we handelingen vanuit automatische piloot."
De ene schaamt zich als die voorsteekt, de andere doet het moeiteloos. Hoe komt dat? "Schaamte zal minder aanwezig zijn wanneer we anoniem zijn en er geen controles zijn. Dan hebben we minder de neiging om het goede te doen", zegt Van Vaerenbergh.
Hoe reageer je best op een voorsteker?
Terwijl de meeste mensen niets durven te zeggen wanneer ze worden voorgestoken en misschien enkel een boze blik werpen naar de rug van de voorsteker, durft de andere de voorsteker dan weer stevig op z'n plaats te zetten.
"Onze reactie zal afhangen van onze persoonlijkheid. Hebben we een groot rechtvaardigheidsgevoel, dan vinden we het waarschijnlijk heel oneerlijk en kunnen we emotioneel reageren", zegt Van Vaerenbergh.
Het is niet de bedoeling dat de situatie in de supermarkt escaleert, maar je mag zeker wel laten weten dat je het niet apprecieert. Humor gebruiken is dan een goed idee
Griet Van Vaerenbergh, docent sociale psychologie
"Het is niet de bedoeling dat we de situatie laten escaleren in een supermarkt, maar je mag wel op een assertieve manier opkomen. Je kan vriendelijk je mening kenbaar maken door feitelijk weer te geven wat er gebeurt. Je kan bijvoorbeeld zeggen: 'Ik merk dat je voor mij plaats neemt, terwijl ik eerder al aan het wachten was'. Om dan nadien aan te geven wat je graag zou willen: 'Ik zou het fijn vinden mocht je achter mij willen aanschuiven'."
Radio 2-luisteraar Lutgarde laat weten dat zij wel eens met humor reageert op mensen die voordringen. "Heb je misschien een brandje te blussen?", zegt ze dan. "Ik denk dat het zinvol is om met humor te reageren. Het kan ontmantelend werken. Het werkt beter dan dat we boos zouden worden", beaamt Van Vaerenbergh.
Wat kunnen winkels doen om voorstekers te vermijden?
Dominique Persoone zag in zijn winkel al vaker ruziënde mensen wanneer iemand voorstak. "Ik heb dan speciaal een volgnummersysteem gekocht, maar dat werkte niet."
Nochtans een goed idee, zegt Van Vaerenbergh: "Winkelpersoneel en -eigenaars kunnen wat hulpmiddeltjes inzetten om mensen te helpen bij het wachten", vertelt ze. "Dat kan gaan van de wachttijd mee te geven tot het afspelen van een serie of een quiz voor tijdens het wachten." Maar ook het afzetten van een wachtrij met paaltjes of een lint doet volgens Van Vaerenbergh zijn werk.
