De Vlaamse en federale regering kibbelen over hun rol in de bestrijding van uitbuiting van buitenlandse arbeiders. Volgens federaal minister van Sociale Fraudebestrijding Rob Beenders (Vooruit) opent Vlaanderen achterpoortjes naar misbruik. Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) kaatst de bal terug.
Na de Pano: Vlaamse en federale overheid kibbelen over uitbuiting arbeiders
De reportage ‘Bestemming Uitbuiting” van het VRT-magazine Pano legde structurele uitbuiting van buitenlandse arbeiders bloot. Gedetacheerde arbeiders worden te weinig betaald, kloppen te veel uren of worden aan hun lot overgelaten na arbeidsongevallen.
Zolang er geen akkoord is over de begroting kan ook de strijd tegen uitbuiting van buitenlandse arbeiders niet opgevoerd worden. Minister van Sociale Fraudebestrijding Rob Beenders (Vooruit) heeft een plan klaar om de handhaving op te voeren, maar het is onduidelijk of daarvoor het nodige budget vrijgemaakt zal worden. "De wantoestanden zijn helaas niet nieuw, al jaren signaleren wij samen met de sociale inspectie en de arbeidsauditoraten dezelfde misbruiken", reageren de vakbonden, die de overheid tot actie oproepen.
"Je mag een heel mooie wetgeving hebben, als ze niet gehandhaafd wordt, dan heb je niet meer dan een papieren tijger". In Pano waarschuwde professor Europees Recht Yves Jorens (UGent) voor de gebrekkige strijd tegen de uitbuiting van buitenlandse arbeiders.
Minister Beenders na Pano over fraude en uitbuiting buitenlandse arbeiders: "We gaan cowboys uit het systeem halen"
Beenders: "We willen 300 inspecteurs extra aanwerven"
Bij 4 op de 10 controles op fraude bij detacheringen worden overtredingen vastgesteld. Die controles zijn de laatste jaren toegenomen. "We doen er al zeer veel en we gaan die ook nog verder opdrijven. De pakkans zal stijgen", zegt minister Beenders in De Ochtend op Radio 1.
Het probleem zit vooral bij de verwerking van al die controles. De inspectiediensten en arbeidsauditoraten - die moeten zorgen dat er na een overtreding ook echt juridische stappen gezet worden - zijn onderbemand
Beenders: "We willen 300 inspecteurs extra aanwerven. We hebben de afgelopen maanden onderzocht wat de verschillende diensten precies nodig hebben. Het plan ligt klaar."
Tegelijk heeft hij grondige bedenkingen bij het beleid van de Vlaamse regering, en meer bepaald dat van minister van Werk Zuhal Demir (N-VA). De Vlaamse regering heeft de regels voor de werkvergunning – een andere manier om buitenlandse arbeiders naar hier te halen – verstrengd. Detacheren is dus het alternatief, en daar knelt het schoentje volgens Beenders.
Beenders: "We moeten opletten dat de Vlaamse regering en bevoegd minister Demir er niet voor zorgen dat er achterpoortjes worden opengezet. Want als je het moeilijker maakt voor arbeidsmigranten om het land binnen te komen, dan kan het zijn dat er achterpoortjes worden opengezet."
Demir: "Dit is een kromme redenering"
Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) kaatst de bal terug. "Dit is nogal een kromme redenering. Wij creëren volgens hem meer achterpoortjes omdat we arbeidsmigratie verstrengen? Vlaanderen sluit net de achterpoortjes. En dan verwachten we dat andere bestuursniveaus dat ook doen. Ik zal mijn federale collega hierover aanschrijven. Vlaanderen doet zijn werk."
Volgens Demir zitten de grootste risico’s niet in de Vlaamse aanpak, maar wel in de federale aanpak van detachering. "Ik heb minister Clarinval (MR) en de Europese Commissie meermaals gewezen op de scheefgroei in dit systeem." Voor wooninbreuken en woonbeleid verwijst ze naar haar collega Melissa Depraetere, Vlaams minister voor Wonen (Vooruit).
"Wij waarschuwen al 15 jaar voor deze praktijken"
Intussen komen er vanuit de vakbonden verontwaardigde reacties op de Pano-reportage, en ook zij wijzen op de gebrekkige handhaving bij de overheidsdiensten. "De reportage weerspiegelt de realiteit op het terrein", klinkt het bij ACV Bouw-industrie. "Dat 90 procent van de uitzending over de bouw ging, is geen verrassing."
"Deze wantoestanden zijn helaas niet nieuw. Al jaren signaleren wij samen met de sociale inspectie en de arbeidsauditoraten dezelfde misbruiken", gaat ACV verder. Bij de socialistische vakbond klinkt eenzelfde geluid. "Wij waarschuwen al 15 jaar voor deze praktijken", zegt Frank Moreels, voorzitter van BTB-ABVV.
"Het is onbegrijpelijk dat we anno 2025 nog steeds dezelfde misbruiken zien. Een systeem dat niet gecontroleerd wordt, wordt misbruikt." BTB-ABVV noemt het systeem van detachering een verdienmodel dat gedijt bij zwakke regels en gebrekkige handhaving.
Vakbonden dringen aan op actie
Er is dan ook nood aan strengere wetgeving, klinkt het bij ACV. Maar dat verloopt volgens hen moeizaam omdat "de werkgeversorganisaties Embuild en Bouwunie zijn zich blijven verzetten tegen doortastende maatregelen, ondanks dat ze publiek verklaren dat ze eerlijke concurrentie willen".
De vakbonden roepen de overheid op om actie te ondernemen. Concreet vragen ze om meer gecoördineerde inspecties, het oprollen van postbusbedrijven en harde sancties voor veroordeelde fraudeurs. Of daar de komende periode ook budget voor zal worden gevonden, moet nog blijken.
Payoke: "Inbreuken zijn zeer complex"
Ook Payoke, de Antwerpse vzw die slachtoffers van mensenhandel ondersteunt, ziet een steile opmars van het aantal inbreuken. Volgens de vzw zijn de inbreuken zeer complex. Er moet een ketenaanpak komen, onder meer met gespecialiseerde diensten die een snelle en gerichte vervolging mogelijk maken.
