'Israël pleegde oorlogsmisdaden op de Westelijke Jordaanoever', zegt Human Rights Watch

“De (Israëlische) soldaten kwamen en zeiden dat we moesten vertrekken. Niemand vertelde ons waar we heen moesten, alleen maar om uit het kamp te komen. Ik ben bang dat wat er in 1948 is gebeurd, ons hier ook zal overkomen. Ik heb de innerlijke overtuiging dat we nooit meer terug kunnen komen.”

Nadim werd in januari dit jaar verplicht om zijn huis te verlaten. Hij vertelt dat de militairen zijn huis bestormden, hem knevelden en het huis doorzochten. Dan gaven ze hem en zijn familie het bevel om te vertrekken, met de waarschuwing dat als ze zouden terugkeren, ze geraakt zouden worden door Israëlische sluipschutters. Waar ze naartoe moesten? Dat moesten ze zelf weten. De familie vond onderdak in een moskee die de deuren had geopend voor de weggestuurde bewoners van het kamp. Ze hebben alleen kunnen meenemen wat ze zelf konden dragen.

In januari 2025, kort nadat in Gaza een staakt-het-vuren was ingegaan, startte het Israëlische leger ‘Operatie IJzeren Muur’, een grootschalige operatie in de bezette Westbank die volgens het leger gericht was tegen gewapende militanten in vluchtelingenkampen in het noorden van de Westbank, in de regio’s Jenin en Tulkarem.

Maar in de vluchtelingenkampen van Jenin, Tulkarem en Nur Shams – ook bij Tulkarem – werden bijna alle bewoners verplicht om te vertrekken. Zowat 850 gebouwen in de drie kampen zijn afgebroken.  Daarbij zijn ook wegen, woonhuizen, winkels en burgerinfrastructuur verwoest. Het is de grootste ontheemdingsoperatie sinds de Zesdaagse Oorlog van 1967, toen Israël de Westelijke Jordaanoever veroverde op Jordanië en ging bezetten. Nu blijven zowat 32.000 Palestijnen ontheemd.

Volgens de Verenigde Naties waren dat er begin dit jaar 40.000. VRT NWS ging daar toen op reportage, bij een project van Artsen zonder Grenzen België, dat medische hulp verleent aan de ontheemde Palestijnse bewoners. (Lees verder onder de video)

In geen van de drie kampen, heeft het Israëlische leger betekenisvolle stappen gezet om de veilige en waardige evacuatie van burgers te waarborgen, zegt het rapport. Getuigen spreken over heel abrupte bevelen om te evacueren, ofwel door soldaten gegeven ofwel uitgezonden via luidsprekers die op drones waren bevestigd. Van waardig vertrekken was geen sprake, zeggen de bewoners. Eén bewoner in een rolstoel mocht niet zijn meer functionele elektrische rolstoel meenemen. Er kwamen geen tijdige, consistente of duidelijke instructies over een veilige evacuatie.

Nu de actieve militaire operaties voorbij zijn, krijgt niemand van de bewoners de toestemming om terug te keren. "Ik heb het leger de opdracht gegeven zich voor te bereiden op een langdurig verblijf in de kampen die ontruimd zijn, voor het komende jaar, en de bewoners niet toe te staan ​​terug te keren", zo zei minister van Defensie Israel Katz in februari dit jaar.

Ook al worden gewapende Palestijnse militanten genoemd als aanleiding voor de militaire operaties in de vluchtelingenkampen, toch valt het op hoe vooral de burgers en burgerinfrastructuur geraakt worden. Mogelijk gaan de operaties voor de Israëlische regering vooral over de Palestijnse vluchtelingenkwestie. Volgens een VN-resolutie hebben Palestijnen die het statuut van vluchteling hebben, het 'Recht op Terugkeer'. Dat betekent dat - mocht er ooit een onderhandelde oplossing met Israël komen - die vluchtelingen het recht zouden hebben om terug te keren naar hun plaats van afkomst. Dat kan een ernstige demografische verschuiving betekenen in Israël waardoor het Joodse karakter van de staat in gedrang komt. Dat probleem voor Israël wordt nochtans niet opgelost met de aanvallen op Palestijnse vluchtelingenkampen.

Human Rights Watch roept de internationale gemeenschap op om sancties te nemen. Volgens de organisatie moet Generaal-Majoor Avi Bluth onderzocht worden voor mogelijke individuele criminele verantwoordelijkheid voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid, als Commandant van het Centraal Commando voor militaire operaties op de Westelijke Jordaanoever. Ook het functioneren van de vorige Stafchef van het Leger, Luitenant-Generaal Herzi Halevi, en sinds mei 2025 de nieuwe Stafchef Eyal Zamir, moet volgens HRW onderzocht worden. Bij de politieke leiders vindt de organisatie dat het Internationaal Strafhof onderzoek moet doen naar premier Netanyahu, Defensieminister Katz en minister Smotrich, die deel uitmaakt van het Veiligheidskabinet. 

Aan individuele landen beveelt HRW aan om gerichte sancties op te leggen aan Bluth, Smotrich, Katz, Netanyahu en andere Israëlische functionarissen “die betrokken zijn bij aanhoudende ernstige misstanden in de bezette Palestijnse gebieden”. Human Rights Watch vindt dat meer druk gezet moet worden met een wapenembargo, het opschorten van preferentiële handelsovereenkomsten met Israël, het verbieden van handel met illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en het naleven van de arrestatiebevelen van het Internationaal Strafhof, dat onder meer een internationaal aanhoudingsbevel heeft uitgeschreven voor premier Netanyahu en voormalig minister van Defensie Galant.