Er is nog 3,18 miljoen ton asbest in omloop in Vlaanderen. Dat blijkt uit een analyse van de Vlaamse afvalstoffenmaatschappij OVAM. Het grootste deel van die asbest bevindt zich in residentiële gebouwen, maar 2 miljoen eigenaars van woningen en appartementen beschikken nog niet over een asbestattest. Zij weten dus niet waar de asbestrisico's zich bevinden.
Naar schatting nog 3 miljoen ton asbest in omloop: "Grootste deel zit in onze huizen en appartementen"
Giel Bosmans
Gepubliceerd:
Zondag bestaat het asbestattest 3 jaar. Dat attest geeft aan of er asbest aanwezig is in een gebouw en in welke staat het zich bevindt.
Zo'n asbestattest is vandaag verplicht bij de verkoop van een woning ouder dan 2001. De maatregel kwam er om in kaart te brengen waar er nog asbest zit, om Vlaanderen in de komende jaren asbestveilig te kunnen maken.
Na 3 jaar staat de teller op 422.584 attesten, meldt de OVAM. In 59 procent van de onderzochte gebouwen (van vóór 2001) werden 1 of meerdere asbesttoepassingen aangetroffen. In goed 40 procent van de onderzochte gebouwen blijkt zelfs dat het gebouw niet asbestveilig is en dat het asbest dus een risico vormt.
Wat is asbest?
Asbest werd jarenlang gebruikt voor de productie van brandwerend textiel, isolatie- en bouwmaterialen. Het product werd gezien als een 'wondermiddel': het was goedkoop, sterk en brandwerend. Asbest werd onder meer verwerkt in golfplaten, leien en buizen.
Maar al snel blijkt dat er toch heel wat nadelen zijn aan het 'wondermiddel'. Vanaf halverwege de 20e eeuw wordt duidelijk dat asbestvezels die vrijkomen en ingeademd worden longziektes en kanker veroorzaken. Pas sinds 1998 is het in België verboden om asbest te produceren of (her)gebruiken.
Doordat asbest in zoveel producten werd verwerkt, is het vandaag nog steeds in heel wat gebouwen terug te vinden. Het zal nog jaren duren voor alle asbest uit de grond en gebouwen is verwijderd.
De Vlaamse regering wil de woningen in Vlaanderen tegen ten laatste 2040 asbestveilig maken. Al het risicovolle asbest moet op een veilige manier weggenomen en opgeborgen worden. Asbesttoepassingen in goede staat mogen er dan wel nog zijn.
De afvalstoffenmaatschappij analyseerde de data uit de attesten ook om een prognose te maken van de te verwachten hoeveelheid asbest die nog in de Vlaamse gebouwen zit. "Het is de eerste keer dat we een accurate schatting kunnen maken", vertelt Jan Verheyen van de OVAM.
Uit die analyse blijkt dat er vermoedelijk nog 3,18 miljoen ton asbest in omloop is. "Het gros van het asbest dat nog in omloop is, zit in residentiële gebouwen, in onze huizen en appartementen. Dat gaat over ongeveer 2,2 miljoen. Het resterende miljoen zit in niet-residentiële gebouwen, denk aan scholen, landbouwbedrijven en zorginstellingen."
"Dat is een belangrijke vaststelling, want zo weten we waar we de komende jaren zeker op moeten focussen", zegt Verheyen. Vandaag beschikken ruim 2 miljoen eigenaars van woningen en appartementen namelijk nog niet over een asbestattest, waardoor ze dus nog geen zicht hebben op de asbestrisico's.
"Nu heb je een attest pas nodig als je een woning wil verkopen, maar tegen 2032 moeten al die woningen van voor 2001 over een attest beschikken."
Ruim 80 procent van het asbest is opgenomen in asbestcement. Daarmee werden bijvoorbeeld golfplaten, buizen en panelen gemaakt. Het resterende asbest zit in materiaal waarbij de asbestvezels losser gebonden zijn, bijvoorbeeld in isolatiemateriaal. Dat is de gevaarlijkste vorm van asbest, want omdat het bindmiddel zwakker is, kunnen de asbestvezels veel makkelijker vrijkomen.
Meer dan geschat in 2019, maar geen reden tot paniek
De vorige schatting van de OVAM dateert van 2019, maar toen was er slechts sprake van 2,3 miljoen ton asbest. Dat is volgens de OVAM geen reden tot bezorgdheid, want die vorige raming was een pak minder precies, omdat ze slechts gebaseerd was op aannames, steekproeven en literatuur.
Vooral voor woningen en appartementen bleek de raming uit 2019 een onderschatting. Voor scholen en landbouwbedrijven geeft de analyse aan dat het om respectievelijk 35 en 57 procent minder asbest zou gaan.
De OVAM roept op om de mogelijke aanwezigheid van asbest in gebouwen van voor 2001 snel verder te inventariseren. "We hebben er alle belang bij om dat zo snel mogelijk in kaart te brengen en om de ondersteuning de volgende jaren verder te zetten", besluit Verheyen.
Deze zomer raakte nog bekend dat sinds 2018 al 100.000 ton asbestafval aan huis opgehaald is. In dat jaar werden de eerste projecten voor ophaling aan huis gelanceerd.
