In eethuis van Wiepke (33) in Gent betaal je wat je kan missen: "We bestaan, omdat er nood aan is"

"Dat écht iedereen welkom is, dat moet je voelen als je Karoot binnenstapt", zegt de jonge dertiger. Alles is daarop afgestemd: van het wifinetwerk met als naam 'Iedereen welkom' tot gratis kraantjeswater. Consumeren is geen must. Maar de grootste troef is de dagschotel tegen vrije bijdrage.

Naast de vaste kaart, met gerechten als Lasagne alla bolognese (20 euro) en een seizoensmenu met onder meer gebakken pompoenpolenta (25 euro), is er dus de dagschotel. "Wie die bestelt, krijgt een blanco rekening met wat uitleg erbij", verklaart Wiepke. "Daarop staat welke kosten wij maken voor die maaltijd, zodat mensen met voldoende middelen kunnen inschatten welke bijdrage gepast is."

Dat systeem werkt ook discreet. "Je kunt met een vriendengroep komen eten, 0 euro invullen en niemand hoeft dat te zien. Aan de kassa wordt individueel afgerekend, dus je gezelschap weet niet dat je gratis hebt gegeten."

Wiepke groeide op in Betekom, een dorpje in Vlaams-Brabant, en studeerde fotografie in Gent. Ze werd verliefd op de stad en in het bijzonder op de Brugse Poort. "Het is een gezellige, multiculturele wijk met veel samenhang en initiatieven. Die sterke sociale voeling hangt ook samen met de uitdagingen hier: veel grote gezinnen leven in kansarmoede."

Toen de coronacrisis uitbrak, verloren Wiepke en een vriendin hun job. Samen begonnen ze maaltijden te koken voor bouwvakkers die vastzaten in Gent en niet terug naar hun thuisland konden.

Al snel merkten ze dat de nood veel groter was: ook veel Gentenaars, vooral bewoners van de Brugse Poort, hadden vaak geen toegang tot een gezonde, warme maaltijd per dag. Zo ontstonden de eerste ideeën voor een structureel project, waaruit 3,5 jaar geleden 'Karoot' het daglicht zag.

Karoot is een coöperatieve met vandaag zo’n 80 coöperanten. Vanaf 250 euro mag je jezelf coöperant noemen. Dankzij die structuur, én de combinatie van de vaste kaart en de dagschotel, slaagt het eethuis erin te overleven. Subsidies krijgt Karoot niet. "We hebben de eerste 3 jaar doorstaan, dat is in de horeca geen evidentie", legt Wiepke uit. "Maar makkelijk is het zeker niet."

2 maanden geleden verhoogde Karoot de prijzen op de vaste kaart. "Zoals bijna elke horecazaak moesten we mee met de stijgende kosten. We willen niet failliet gaan."

Tegelijk merkt Wiepke dat steeds meer mensen 0 euro betalen voor de dagschotel. "Enerzijds toont het dat we meer mensen bereiken, anderzijds dat steeds meer mensen het moeilijk hebben."

"We houden ons hart vast voor de aangekondigde regeringsmaatregelen", gaat ze verder. "Het is niet houdbaar als het restaurant op een avond helemaal vol zit met mensen die niets kunnen betalen."

Inwoners uit de Brugse Poort en uit de rest van Gent vinden vlot hun weg naar Karoot, mede dankzij de warme inrichting en het verfijnde eten. Daarmee wil het eethuis zich onderscheiden van een traditioneel sociaal restaurant: het eten is gastronomischer dan je op het eerste gezicht zou verwachten. "Het concept is groter dan gewoon mensen een maaltijd voorschotelen", legt Wiepke uit.

Karoot trekt bovendien een opvallend divers publiek aan. Een korte rondvraag lijkt dat te bevestigen: van Lizzy, een jonge moeder die met haar gezin komt eten, over mindfulness-trainster Lize, tot Faisal, een Marokkaanse man zonder verblijfsvergunning. "For me it’s free here", zegt hij. Zijn ogen fonkelen wanneer hij over Karoot praat; hij voelt zich er welkom en het eten is "héérlijk".

Initiatieven met sociale tarieven bestonden al, maar zover Wiepke weet is Karoot de enige traditionele horecazaak die maaltijden aanbiedt tegen volledig vrije bijdrage, soms zelfs gratis. Van bij het begin wilde het eethuis meer zijn dan een losstaand experiment. "Als het ons lukt en we draaien een jaar break-even, schrijven we een blauwdruk uit over hoe we het hebben aangepakt en hoe Karoot is opgebouwd."

"Ik vind het moeilijk om te claimen dat Karoot al geslaagd is in zijn opzet", besluit Wiepke. "We kunnen nog altijd failliet gaan, dat is gewoon de realiteit. Maar we hebben wél aangetoond dat solidariteit ook kan bestaan in een gewone horecazaak. Het hoeft niet enkel iets te zijn dat in de marge gebeurt, bij vzw’s of vrijwilligerswerk."

Het verschil dat Karoot maakt, geeft haar hoop. "We hebben intussen een groep klanten voor wie we echt veel betekenen. Dat geeft ons enorm veel voldoening, omdat het laat zien dat dit werkt. We bestaan ook alleen maar omdat er nood aan is. Als niemand dit nodig had, zou Karoot niet bestaan."