Staan we al dichter bij een begrotingsakkoord? "Niet de bedoeling dat het aansleept tot Kerstmis"

"Ik ben aan het werken, echt waar, als je mij 5 minuten gerust laat." Premier De Wever reageerde lichtjes gepikeerd toen hij begin deze week de vraag kreeg of we al dichter staan bij een begrotingsakkoord.

De aanleiding voor die vraag: volgens de economische prognoses van de Europese Commissie zal ons land vanaf volgend jaar het grootste begrotingstekort hebben van de eurozone, als het beleid niet wordt bijgestuurd. Andermaal een signaal dat de tijd dringt om tot een akkoord te komen.

Door de vertraging zal minstens de eerste maanden van 2026 gewerkt moeten worden met voorlopige twaalfden, een soort tijdelijk werkbudget. 

Ook gisteren in de Kamer kwam de vraag naar boven, maar opnieuw wou de premier niet veel kwijt. "Ik ben blij dat het grotendeels onder de waterlijn blijft", zei hij. 

Kortom, discretie is het codewoord. "De bronnen lopen uiteen over wat de toestand op dit moment nu is", zegt Bart Verhulst. "Volgens de ene bron is het niet uitgesloten dat er de komende dagen toch onderhandeld wordt in de diepte en zijn er mogelijke openingen. Andere bronnen spreken dat tegen."

"Ik denk dat het in ieder geval wel zeker is dat het in de komende 2 weken moet gebeuren en dat premier De Wever niet van plan is om te wachten tot Kerstmis om naar de koning te gaan. Als hij vroeger voelt dat het geen zin heeft, dan zal hij ook vroeger naar de koning gaan."

Maar of we echt al dichter staan bij een akkoord? Voorlopig is het korte antwoord 'neen', zegt Wetstraatjournalist Ivan De Vadder.

"Het zal best zijn dat er in stilte wordt gewerkt en nagedacht over wat de alternatieven zijn en wat er kan aangeboden worden op welke manier. Maar de sleutel ligt bij de andere partijen en hoe die reageren op de plannen van de premier. Op dat vlak is er geen vooruitgang geboekt, want er is nog geen bijeenkomst geweest met de 5 partners."

Wanneer die vergadering er komt, blijft onduidelijk. Vandaag zit het kernkabinet bijeen, onder meer over justitie, maar de begroting staat volgens onze informatie niet op de agenda. 

De omvang van de sanering is bekend: premier De Wever en zijn regering zijn op zoek naar minstens 10 miljard euro. Om dat geld te vinden, heeft de premier zijn veelbesproken 'klavertje vier' op tafel gelegd: besparen bij langdurig zieken, ingrijpen in de groeinorm voor de gezondheidszorg, een indexsprong en een btw-verhoging.

Dat is nog altijd waar het over gaat, zegt De Vadder, in allerlei vormen. "Vooruit heeft kleine openingen gemaakt. Een beperkte indexsprong voor de hoogste lonen (waarbij die dus eenmalig niet verhoogd worden als de spilindex wordt overschreden) zou eventueel kunnen, net als een kleine btw-verhoging van 21 naar 22 procent."

Ook CD&V vindt een btw-verhoging bespreekbaar, al mag dat geen "platte verhoging" zijn. Bij de MR, die zich het felst verzet tegen elke vorm van lastenverhogingen, lijkt er nog geen beweging. 

"Op een paar kleine verschuivingen na zijn de standpunten van de partijen nog altijd dezelfde", concludeert De Vadder. "De MR is zeker de partij die het meest dwarsligt, maar het gaat te ver om het enkel tot Georges-Louis Bouchez te reduceren."

"Bouchez dankt zijn overwinning aan een heleboel mensen die van andere partijen naar zijn partij zijn gekomen, onder meer dankzij de belofte dat er geen koopkrachtverlies zou zijn. Dat is de belangrijkste reden waarom hij niet zomaar toezegt. Dat mechanisme gaat niet snel veranderen."

Of het lukt, blijft de vraag van 10 miljard. Toen De Wever 2 weken geleden naar de koning trok, werd dat gezien als een soort toneelstukje. De volgende keer zal het anders zijn. Ook het woord verkiezingen is intussen al gevallen. "Je voelt dat dat soort dreigementen nu gebruikt en gehanteerd gaan worden", zegt De Vadder.

"De koning kan nog vanalles doen: de premier terugsturen, het ontslag in beraad houden, zelf tijd rekken. Er zijn zoveel mogelijkheden dat je niet meteen een regeringsval krijgt. Maar een crisis, ja, daar vrees ik wel voor."

Ook al wil eigenlijk niemand een val van de regering, het behoort dus wel tot de mogelijkheden. "Ik heb het al eerder een 'mars der dwaasheid' genoemd, omdat iedereen heel bewust weet waar ze bezig zijn en waar het naartoe gaat. En toch doet iedereen voort."