Vincent Van Quickenborne (Open VLD) is aan zijn 5e dag bezig om de spreekstoel in de Kamercommissie Financiën te bezetten. In totaal heeft hij al zeker 39 uur tijd - verspreid over verschillende zittingen - weten te rekken om de goedkeuring van een wet te vertragen die het mogelijk maakt onze bankgegevens te kruisen met andere data, zoals loon en vastgoed, om fiscale fraude sneller op te sporen.
Van Quickenborne spreekt al ruim 39 uur om wet tegen te houden waarbij fiscus automatisch financiële gegevens scant
Ann Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Sinds dinsdag 14 uur is oppositielid Vincent Van Quickenborne opnieuw onafgebroken aan het praten in de commissie Financiën van het parlement. Daarmee staat de teller intussen op 5 dagen: ook op 21 oktober, 5, 12 en 18 november nam hij permanent het woord.
Vorige week hield hij het 11 uur aan een stuk vol, ook nu wordt verwacht dat hij tot het gaatje zal gaan.
Woensdagochtend was Van Quickenborne nog steeds bezig in de commissie:
Filibusteren, zo wordt de tactiek genoemd die hij toepast. "Het rekken van een tussenkomst in een poging een wetsontwerp of -voorstel te vertragen", verduidelijkt wetstraatjournalist Ivan De Vadder in De Wereld Vandaag op Radio 1. "Vertragen, want uitstellen is relatief moeilijk."
Waar verzet Van Quickenborne zich tegen?
De federale regering werkt aan een nieuw controlesysteem waarbij de fiscus automatisch bankgegevens zou kunnen scannen om fiscale fraude sneller op te sporen. Via datamining zouden de halfjaarlijkse saldi van elke Belg – samen met info over leningen en andere fiscale gegevens – automatisch worden gekruist met bestaande databanken.
Zo moeten algoritmes opmerkelijke verschillen opsporen, bijvoorbeeld iemand met een laag inkomen die plots grote aankopen doet. Pas daarna zou een ambtenaar het dossier bekijken.
De plannen gaan veel verder dan de huidige situatie, waarin de fiscus pas in iemands bankrekeningen mag kijken als er al vermoedens van fraude bestaan. Die verschuiving stuit op kritiek. De Gegevensbeschermingsautoriteit en de Raad van State waarschuwen voor een te grote inbreuk op de privacy en voor het risico op fouten.
Tegenstanders noemen het systeem ‘Money Control’ en zien gelijkenissen met het omstreden Europese ‘Chat Control’, waarbij berichten automatisch zouden kunnen worden gescand. Hoewel de inhoud verschilt, gaat het volgens hen in beide gevallen om massasurveillance “voor het geval dat”.
In de Senaat van de Verenigde Staten komt filibusteren geregeld voor.
"Daar moeten de politici echter op het spreekgestoelte blijven staan. Ze mogen zelfs niet naar het toilet. De laatste die zich eraan waagde, had zo weinig gedronken dat hij nadien met uitdrogingsverschijnselen moest worden afgevoerd. Dat is hier dus wel wat anders, maar toch: je moet het maar doen", gaat De Vadder verder. Van Quickenborne moet zich immers inhoudelijk tot het onderwerp zelf beperken en leest niets af.
Bij wetgevend werk geldt in België de afspraak dat eenmaal een parlementslid in de commissie aan het woord is, hij of zij onbeperkt aan het woord mag blijven.
Er bestaat een noodprocedure, maar naar verluidt is de commissie vooralsnog niet van plan die te starten. "Wat mij betreft, heeft de meerderheid vorige week de fout gemaakt om af te ronden om 22 uur."
Maar nu zijn ze wél van zin om door te gaan: de commissie zou erop voorzien zijn om tot vandaag 16 uur vol te houden. "Om Van Quickenborne als het ware uit te putten (hij is al van gisteren 14 uur bezig, red.). Het is wachten tot hij moet toegeven dat hij niet langer voldoende stof heeft om het over te hebben."
De voorbije dagen toonde hij zich bijzonder creatief om zijn spreektijd te vullen. Nam hij de naam van volksvertegenwoordiger Mathieu Michel (MR) in de mond, dan werden de commissieleden meteen op zijn stamboom getrakteerd.
Op een gegeven moment liet hij zelfs pizza’s aanrukken. "Je weet toch dat je met je mond vol niet mag praten", grapte commissievoorzitter Steven Vandeput (N-VA) toen.
Zo ziet urenlang filibusteren eruit: "Ik heb pizza's voor iedereen besteld"
Of deze stunt iets uithaalt? Toch wel, zegt De Vadder.
"Wij zijn er nu over bezig, en dus gaat er toch aandacht naar die fiscale maatregel. Bovendien gaan fiscale wetten telkens op 1 januari in. Ze moeten dus voor het nieuwe jaar worden goedgekeurd, en liefst nog wat eerder ook om alles administratief in orde te brengen. Dat probeert Van Quickenborne hiermee dus tegen te gaan."
"We zijn over het voorstel bezig, dus de tactiek werkt"
"Vermoeden van onschuld op de helling"
Die heeft daar zijn redenen voor, zegt hij in een reactie aan VRT NWS. "Het gaat hier om een voorstel van de regering om álle bankrekeningen van álle 11 miljoenen Belgen in 1 databank te stoppen en die te koppelen aan hun loon, aan de waarde van hun huis, om tegenstrijdigheden bloot te leggen. Op die manier zorgt de regering ervoor dat elke burger wordt bekeken als een potentiële fraudeur. Het raakt onze grondrechten en zet het vermoeden van onschuld volledig op de helling."
Deze wet is een gamechanger om fiscale fraude aan te pakken
Niels Tas, Vooruit
De regering zegt dat de maatregel zich zal beperken tot de georganiseerde misdaad en dus zware criminelen. "Datamining op het CAP echt een gamechanger om fiscale fraude aan te pakken", zegt Vooruit-parlementslid Niels Tas.
"Door betere dossierselectie zullen gewone belastingplichtigen nu minder gecontroleerd worden. En fraudeurs die hun eerlijke bijdrage proberen te ontlopen, zullen wel een grotere kans op controle hebben", klinkt het bij de socialisten.
Van Quickenborne: "Als ik vraag waar in de wet wordt vermeld dat het alleen is om criminelen pakken, krijg ik echter als antwoord ‘dat het er niet in staat’. Er wordt ook ontkend dat hiervoor artificiële intelligentie wordt ingezet, maar ik heb intussen tal van aanwijzingen en getuigenissen verzameld die zeggen dat er wel degelijk AI zou worden gebruikt."
"Wat Chat Control is voor je communicatie, is ‘Money Control’ voor je geld. Dit moet uit de wet. Anders zal die niet passeren", klonk het vastberaden vooraleer hij naar de Kamercommissie vertrok.
