Eerst niet welkom, dan weer wel: Trump ontvangt omstreden Saudische kroonprins Mohammed bin Salman

Mohammed bin Salman is de kroonprins en feitelijk de leider van Saudi-Arabië. Hij is een van de machtigste figuren in de Arabische wereld. Hij probeert zijn land al jaren te moderniseren, onder andere door zijn ambitieuze Vision 2030-plan, waarmee de Saudische economie minder afhankelijk moet worden van olie en er meer moet worden ingezet op technologie, toerisme en buitenlandse investeringen. 

Bin Salman voerde ook enkele sociale hervormingen door in Saudi-Arabië, zoals het beperken van de macht van de religieuze politie en het opheffen van een verbod waardoor vrouwen niet met de auto mochten rijden. Maar zijn bewind is ook enorm controversieel: critici van de kroonprins en mensenrechtenactivisten worden regelmatig vervolgd of verdwijnen.

Een van de meest omstreden incidenten is de moord op Jamal Khashoggi in 2018. Khashoggi, een Saudische journalist en columnist bij de Amerikaanse krant The Washington Post, werd in het Saudische consulaat in Istanbul vermoord en in stukken gesneden. Zijn lichaam werd nooit gevonden. 

Bij de verwelkoming van bin Salman in de Oval Office sprak Trump zijn eigen inlichtingendiensten tegen. "Hij wist niets af van de moord op Khashoggi", zei Trump tegen de aanwezige pers. 

Het bezoek van bin Salman aan het Witte Huis is niet alleen symbolisch beladen. Volgens VRT NWS-journalist Majd Khalifeh, die gespecialiseerd is in de Arabische wereld, laat het bezoek ook zien hoe belangrijk Saudi-Arabië is voor de VS en het Midden-Oosten. "Bin Salman is niet alleen de de facto machthebber in Saudi-Arabië, hij is ook de meest invloedrijke speler in de hele Arabische wereld. Wat hij beslist, beïnvloedt vaak andere landen in de regio", zegt Khalifeh in De Wereld Vandaag op Radio 1. 

Op de agenda van het bezoek staan grote militaire en economische dossiers, waaronder de mogelijke verkoop van 48 F‑35-straaljagers aan Saudi-Arabië. "Zo’n deal zou historisch zijn en het machtsevenwicht in het Midden-Oosten direct veranderen", zegt Khalifeh. 

"Israël, dat momenteel als enige land in de regio beschikt over deze geavanceerde straaljagers, volgt de ontwikkelingen nauwlettend. Als de Saudi’s deze toestellen krijgen, worden ze plots veel machtiger." 

In de Oval Office verklaarde bin Salman dat Saudi-Arabië 1 biljoen dollar wil investeren in de VS, al is het niet meteen duidelijk hoe het land dat zou kunnen doen. Volgens economen van de Amerikaanse krant The New York Times is dat bedrag evenveel als er in het volledige Saudische staatsinvesteringsfonds zit. 

Het bezoek gaat verder dan militaire samenwerking. "Het gaat niet alleen om die F35's", zegt Khalifeh. "De VS en Saudi-Arabië zullen ook spreken over de rol van Saudi-Arabië in het vredesproces rond Gaza. Trump kan in het Midden-Oosten weinig bereiken zonder de steun van Saudi-Arabië, en hij heeft ook hun financiële bijdrage nodig voor de heropbouw van Gaza", benadrukt Khalifeh.

Bin Salman zegt tegen de aanwezig pers in het Witte Huis dat hij het met Trump over Gaza heeft gehad. Hij verklaarde dat hij "de banden met Israël wil aanhalen, op voorwaarde dat er een duidelijk pad naar een tweestatenoplossing komt". 

Aan de onderhandelingstafel zit ook techmiljardair Elon Musk. "Saudi-Arabië en de VS zullen het ook hebben over investeringen in technologie zoals artificiële intelligentie", zegt Khalifeh. "Saudi-Arabië kan zelfs een van de eerste Arabische landen in de regio met een kerncentrale worden. Dat ligt wel gevoelig, denk maar aan Iran en hun kernenergieprogramma."