De term 'parasociaal' is door het prestigieuze Cambridge Dictionary uitgeroepen tot woord van het jaar. Het verwijst naar een eenzijdige band die iemand voelt met een beroemdheid, influencer, fictief personage of zelfs een artificiële intelligentie.
Cambridge Dictionary roept 'parasociaal' uit tot woord van het jaar: "Weerspiegelt perfect de tijdsgeest van 2025"
Ann Willems
Gepubliceerd:
Volgens het woordenboek is het gebruik van de term de voorbije jaren sterk toegenomen. "Het weerspiegelt perfect de tijdsgeest van 2025", aldus Colin McIntosh van Cambridge Dictionary. "Wat ooit een academische term was, is intussen doorgedrongen tot ons dagelijkse taalgebruik." Het woordenboek noteerde dit jaar dan ook opvallende pieken in zoekopdrachten naar het woord.
Oud begrip, nieuwe actualiteit
De term werd al in 1956 gelanceerd door de Amerikaanse sociologen Donald Horton en Richard Wohl. Zij beschreven hoe televisiekijkers zich emotioneel verbonden voelden met presentatoren en tv-personages, alsof die deel uitmaakten van hun eigen vriendenkring.
In het internettijdperk is dat fenomeen alleen maar toegenomen. Vooral de opkomst van sociale media en online persoonlijkheden doet parasociale relaties floreren. "Mensen krijgen het gevoel dat ze beroemdheden kennen en zijn extreem loyaal, terwijl zo'n relatie natuurlijk volledig eenrichtingsverkeer is", vult Simone Schnall, professor sociale psychologie aan de universiteit van Cambridge, aan.
Het Cambridge Dictionary geeft verschillende voorbeelden. Zo leidde de recente verloving van zangeres Taylor Swift en American footballspeler Travis Kelce tot uitgelaten reacties bij fans, alsof een vriendin ging trouwen. De Britse artieste Lily Allen maakt momenteel dan weer veel emoties los met haar nieuwe album ‘West End girl’, waarin ze haar relatiebreuk met acteur David Harbour in geuren en kleuren omschrijft.
"Bij muzikanten heb je inderdaad die extra dimensie dat ze in hun muziek gevoelens uiten over alledaagse gebeurtenissen. Daar kan je jezelf in herkennen, waardoor je nog meer de illusie opbouwt dat je weet wat een bepaalde persoon doormaakt", vertelt professor Laura Vandenbosch, hoofd van het Lab voor Mediapsychologie aan de KU Leuven, in Laat.
AI reageert sociaal wenselijk
Daarnaast wijst het woordenboek op de groeiende bezorgdheid rond de emotionele banden die mensen ontwikkelen met artificiële intelligentie zoals chatbots. De interactie met AI versterkt volgens experts de verspreiding van parasociale dynamieken.
"In de literatuur beschrijven we dat als antropomorfisme, waarbij iemand menselijke eigenschappen toekent aan iets dat niet menselijk is, zoals ook dieren bijvoorbeeld. Nu zien we het dus bij technologie, waarbij iemand het gevoel krijgt dat hij of zij een persoon leert kennen en er een menselijke band mee creëert die ‘wederkerig’ is. Dat is nog wel wat anders dan zo’n parasociale relatie met Taylor Swift of The Beatles."
Het gevaar bestaat dat de grens met de werkelijkheid op die manier vervaagt. "Chatbots zijn geprogrammeerd om te reageren op een sociaal wenselijke manier, om je voldoening en bevestiging te geven. In de echte wereld werken menselijke reacties zo natuurlijk niet."
Het woord van het jaar werd gekozen uit zowat 6.000 nieuwe woorden en betekenissen die Cambridge Dictionary in 2025 toevoegde. Onder die nieuwkomers zitten onder meer ‘slop’, een term voor door AI gegenereerde inhoud van lage kwaliteit, en ‘tradwife’, een aanduiding voor vrouwen die bewust kiezen voor een sterk traditioneel rollenpatroon.
Bekijk het volledige gesprek over parasocialisatie in Laat
