De directeurs van de woonzorgcentra in Vlaanderen maken zich zorgen over de besparingen in de ouderenzorg en het gebrek aan toekomstvisie. Ze hebben een open brief geschreven aan minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) met als titel "Wat is 't plan?" Het recht op menswaardig ouder worden in Vlaanderen staat op het spel, schrijven ze. De brief is ondertekend door zo goed als alle directies.
"Wat is ’t plan, minister Gennez?" Woonzorgcentra protesteren tegen besparingen en gebrek aan toekomstvisie
Lien De Cooman
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Directeurs van bijna alle Vlaamse woonzorgcentra schrijven een open brief aan minister Caroline Gennez (Vooruit) over besparingen en het gebrek aan toekomstvisie.
De Vlaamse regering bespaart 46 miljoen euro op subsidies voor woonzorgcentra, vooral bij ouderen met zware zorgnoden.
Directeurs waarschuwen dat het recht op menswaardig ouder worden in het gedrang komt en dat er geen duidelijk plan is voor ouderenzorg.
"De dagprijs verhogen is het meest realistische scenario", zegt Brecht Reyniers, directeur van Domino vzw.
De sector plant extra protestacties, waaronder een petitie en een manifestatie tijdens de kerstvakantie.
Het beleid van Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez raakt de woonzorgcentra waar het al langer pijn doet. De directeurs hebben daarom hun krachten gebundeld en samen een open brief geschreven, vertelt directeur Brecht Reyniers van Domino vzw in Gent. "Het is niet evident om onze rekeningen gezond te houden. We doen ons uiterste best om zo efficiënt mogelijk te werken, maar dan verwachten we ook dat daar een faire subsidie tegenover staat."
Dit getuigt van een sfeer van wantrouwen van het kabinet van minister Gennez
Brecht Reyniers, directeur woonzorgcentra Domino vzw
Ook de aangekondigde extra controles op de zorgzwaarte van de bewoners vallen heel moeilijk, zegt Reyniers: "Er zullen ongetwijfeld een paar cowboys zijn, maar de meeste voorzieningen doen hun stinkende best om alles correct weer te geven. Dit getuigt van een sfeer van wantrouwen vanuit het kabinet van minister Gennez."
Hoeveel wordt er bespaard op de woonzorgcentra?
Bij de begrotingsonderhandelingen in september besliste de Vlaamse regering dat ze 30 miljoen euro wil besparen op de subsidies voor woonzorgcentra.
Later bleek dat daar nog eens 16 miljoen bovenop komt. De regering zet daarvoor het mes in het budget voor ouderen die veel zorg nodig hebben, omdat ze denkt dat de zorgnood zal dalen.
Er komen ook meer onverwachte controles, want de regering vermoedt dat sommige woonzorgcentra mensen onterecht als zwaar zorgbehoevend aanduiden om meer geld te krijgen.
Wat is 't plan?
Pijnlijke besparingen, een gevoel van wantrouwen en daarbovenop één belangrijke vraag waar de woonzorgcentra mee blijven zitten: "Wat is ’t plan, mevrouw de minister?"
In de open brief schrijven de directeurs dat het recht op menswaardig ouder worden op het spel staat: "Er is in Vlaanderen geen helder toekomstbeeld voor ouderenzorg. Voor andere groepen bestaan plannen en trajecten, maar voor ouderen ontbreekt een kompas."
Voor andere groepen bestaan plannen en trajecten, maar voor ouderen ontbreekt een kompas
Open brief directies woonzorgcentra
"Dat is heel pijnlijk", getuigt ook directeur Brecht Reyniers. "Op deze manier stevenen we af op een crisis in de ouderenzorg. Door de vergrijzing wordt de zorg complexer en chronischer. Zonder voldoende budget en een toekomstplan zal het steeds moeilijker worden om nog goede zorg te bieden."
"De minister wil dat ouderen zo lang mogelijk thuis kunnen wonen", schrijven de directeurs in hun brief. "Maar dan moet er ook een plan zijn: voor voldoende aangepaste en betaalbare woningen, voor ondersteuning van mantelzorgers, voor sterke thuiszorg én voor woonzorgcentra die klaarstaan wanneer thuis wonen echt niet meer kan. Vandaag is dat plan niet zichtbaar."
De directeurs stellen voor om mee te denken over die toekomst. "We leven nu eenmaal in een context van besparingen", zegt Reyniers. "We willen dus meedenken over efficiëntie en besparingen, maar dan is er wel een helder plan nodig. In onze sector liggen concrete voorstellen en uitgewerkte krijtlijnen klaar."
Een hogere rusthuisfactuur?
Met de realiteit waar ze vandaag in zitten, vrezen heel wat directeurs dat ze de besparingen zullen moeten doorrekenen aan hun bewoners. Minister Gennez zei na de begrotingsopmaak in september dat ze erop zou toezien dat dat niet gebeurt.
"Die dagprijs is inderdaad sterk gereglementeerd door de overheid", reageert Margot Cloet van koepelorganisatie Zorgnet-Icuro. "Woonzorgcentra mogen enkel een verhoging aanvragen wanneer zij twee opeenvolgende jaren onder de 2,5 procent financiële marge op hun omzet duiken. Maar in 2024 had meer dan de helft al een lagere marge dan 2,5 procent, een kwart was zelfs verlieslatend. Het vet is dus allang van de soep."
De dagprijs verhogen is het meest realistische scenario
Brecht Reyniers, directeur woonzorgcentra Domino vzw
Ook directeur Brecht Reyniers denkt dat veel woonzorgcentra niet anders kunnen dan de dagprijs verhogen: "Een woonzorgcentrum heeft 2 bronnen van inkomsten: de subsidie en de dagprijs. Als er zwaar bespaard wordt op de subsidie hebben we 2 mogelijkheden: de dagprijs verhogen of besparen op onze kosten. De grootste kost is de loonlast, daarna kan er ook gekeken worden naar de infrastructuur."
"Maar beide besparingsposten zijn eigenlijk geen echte optie", voegt Reyniers eraan toe. "Het zou heel jammer zijn om bekwaam personeel te moeten ontslaan. De personeelsinzet is nu al erg krap om kwalitatieve, complexe zorgen te bieden. Daarnaast hebben we nu eenmaal de juiste infrastructuur nodig om zorg, wonen en leven mogelijk te maken. De dagprijs verhogen is dus het meest realistische scenario."
Nog meer protest
De open brief is het startschot van nog meer protest in de ouderenzorg. "De Vlaamse regering moet de komende weken belangrijke beslissingen nemen, en wij willen onze stem laten horen", zegt Reyniers. Zo lanceert de sector binnenkort een petitie en komt er in de kerstvakantie een manifestatie.
Minister Gennez: "Prijzen verhogen en besparen op personeel geen optie"
Minister van Welzijn Caroline Gennez herhaalt dat ze "niet zal toelaten dat de prijzen verhoogd worden". "Dat is een dreigement uit de sector, maar we willen niet dat de factuur afgewenteld wordt op de bewoners", zegt de minister.
Ook besparen op personeel vindt Gennez geen optie. "Ik denk dat men absoluut niet mag ingrijpen op het personeel", zegt de minister. "Mensen in de zorg werken heel hard. We moeten hen het werk makkelijker maken: minder paperassen en minder administratie."
De minister zet de besparingen in de sector af tegen het totale budget dat jaarlijks naar ouderenzorg gaat, volgens Gennez goed voor 2,7 miljard euro per jaar.
