“De strenge Europese regels staan digitale innovatie in de weg”. Nu ook de Franse president Macron dat luidop gezegd heeft, is het uitkijken naar hoe de Europese Commissie bestaande privacyregels en AI-wetgeving wil versoepelen. Privacyexperts vrezen voor deregulering en waarschuwen: “Hol goede wetgeving niet uit!”
EU wil privacyregels versoepelen, maar tegen welke prijs?
Tijdens hun jaarlijkse herfsttop in oktober kwamen de Europese staatshoofden en regeringsleiders tot de gezamenlijke conclusie dat het cruciale moment is aangebroken om “vaart te maken met de Europese digitale transformatie, meer op eigen benen te staan en het eigen open digitale ecosysteem te versterken.”
Over hoe dat concreet moet, wordt vandaag nagedacht en gesproken op de European Digital Sovereignity Summit in Berlijn, de deelnemers worden niet alleen ontvangen door Duits bondskanselier Merz, ook Macron heet ze welkom.
Dat de strenge Europese regels het continent in de weg staan om innovatief te zijn - laat staan koploper- maakte oud-ECB-voorzitter Mario Draghi nog eens duidelijk in zijn rapport van enige tijd geleden.
“Vereenvoudig ze!”, klonk de heldere boodschap steeds opnieuw. En die heeft de Europese Commissie gehoord. Voorzitter Von der Leyen beloofde in februari dat ze de administratieve lasten voor bedrijven met zeker een kwart wil verminderen. Intussen wordt steeds duidelijker hoe ze dat wil doen, morgen staan de privacyregels in het voetlicht.
GrrrDPR
Sinds 2018 is de General Data Protection Regulation (GDPR) van kracht, dat zijn de regels die bepalen hoe bedrijven en organisaties met persoonlijke gegevens van burgers mogen omgaan. Het paradepaardje van de Europese Unie werd door de berg administratie al snel de nagel aan de doodskist van veel bedrijven.
Intussen beseft de Commissie ook dat de erg goede bescherming van burgers wel heel veel rompslomp veroorzaakt en bekijkt ze hoe de administratieve ballast voor bedrijven naar beneden kan.
Morgen moet blijken welke versoepelingen de Commissie nodig vindt voor de technologiesector. Maar wat ze zelf aankondigt als een vereenvoudiging van de digitale regels, gaat veel te ver volgens privacy-experts. Het haalt de Europese normen onderuit, klinkt het.
Minder bescherming
Dat de strenge privacyregels soepeler worden voor bedrijven met minder dan 750 werknemers, zal door velen op gejuich onthaald worden. Maar de manier waarop gevoelige gegevens beschermd blijven, roept veel vragen op. Nu mogen bedrijven gegevens als seksuele voorkeur of politieke overtuiging niet gebruiken, artikel 9 in de GDPR-wetgeving verbiedt dat.
Dat verbod werd vorig jaar nog eens op scherp gesteld door de rechtszaak die de Oostenrijkse activist Max Schrems aanspande tegen Meta bij het Europees Hof van Justitie. Schrems klaagde aan dat Facebook hem advertenties gericht op homomannen stuurde, op basis van gegevens die ze afleiden van zijn Facebookpagina. En dat mag dus niet volgens de Europese privacywetgeving.
Dat zou dus kunnen veranderen: de Commissie zou alleen nog gegevens die rechtstreeks onthuld worden beschermd willen zien. Gevoelige informatie afleiden, zou wel kunnen en dat is gevaarlijk, zeggen experts. Een bedrijf zou bijvoorbeeld uit aankopen of surfgedrag kunnen afleiden dat een werkneemster zwanger is en haar op basis daarvan kunnen ontslaan, zonder de wet te overtreden.
Zo wordt het Europese model van fundamentele bescherming iets optioneels, volgens Schrems. "Dat is niet verfijnen, dat is dereguleren", zegt de man die al heel veel rechtszaken aanspande om EU te dwingen de eigen regels toe te passen.
Plooien voor de VS?
De regels afzwakken om kleine Europese bedrijven te helpen, draait bovendien uit op een grote tegemoetkoming aan technologiegiganten uit de VS en China. Zo zouden Europese persoonsgegevens vrij gebruikt mogen worden om AI-modellen te trainen, iets waar je nu expliciet mee akkoord moet gaan.
Hoe kan het de kleine Europese start-ups dan helpen om die zo nodige inhaalbeweging te maken? Veel vragen blijven, opvallend is dat die Europese AI-bedrijven zelf ook om soepelere regels vragen. Alleen dan is innovatie mogelijk, klonk het eerder al in een brief van 56 Europese AI-bedrijven.
Het is ook uitkijken naar verdere versoepelingen in de Europese AI-wetgeving, maar net zoals de Franse president laat ook bondskanselier Merz steeds luider horen dat hij die wil. Duitsland drong in een brief aan de Commissie aan op een heel aantal van de intussen gecontesteerde aanpassingen.
De druk vanuit de VS is dan ook hoog. President Trump eiste al om de regels af te schaffen, ze zijn te schadelijk voor de Amerikaanse technologiebedrijven.
Wat de Commissie ook voorstelt, er moet in elk geval zowel in het Europees Parlement als onder de 27 lidstaten een akkoord over worden gevonden. Dat belooft nog pittige discussies op te leveren. Want ja: de Europese Unie moet sneller en slimmer worden op het wereldtoneel, maar tegen welke prijs?
