De VN-Veiligheidsraad stemt vanavond over een nieuwe resolutie die Gaza op weg moet helpen naar een duurzame vrede en de wederopbouw van de regio. Het voorstel steunt op het 20-puntenplan van de Amerikaanse president Donald Trump en omvat onder meer een tijdelijk internationaal bestuur, een stabilisatiemacht en de demilitarisering van de Gazastrook. De verwachtingen zijn hoog, maar de verdeeldheid onder de stemmende partijen ook.
VN-Veiligheidsraad stemt over Gaza-plan Trump: hoge verwachtingen, maar ook grote verdeeldheid
Mats Switsers
Gepubliceerd:
De resolutie werd de voorbije weken herhaaldelijk aangepast na overleg met Arabische landen, maar blijft vaag over cruciale details en de uitvoering van de verschillende stappen. Bovendien wordt het voorstel omgeven door politieke spanningen: Israëlische weerstand tegen elke verwijzing naar een Palestijnse staat, Russische en Chinese dreiging met een veto en onduidelijkheid over de internationale betrokkenheid op het terrein.
Daarmee hangen er nu al grote vraagtekens boven de haalbaarheid van het plan. Zelfs als de resolutie wordt aangenomen, is het allerminst zeker dat het voorgestelde model van bestuur, veiligheid en wederopbouw effectief van de grond komt.
Wat het plan inhoudt en waar het knelt:
Het voorstel roept op tot de oprichting van de 'Board of Peace' (BoP), die als een overgangsbestuur moet dienen. De raad zou de herontwikkeling van Gaza coördineren volgens het zogenoemde Comprehensive Plan, oftewel Trumps 20-puntenplan.
Wie er uiteindelijk in de BoP zal zetelen en wat de precieze bevoegdheden zijn, blijft onduidelijk. De voormalige Britse premier Tony Blair werd eerder naar voren geschoven als mogelijke leider, onder voorzitterschap van Trump. Die keuze is opmerkelijk, gezien zijn impopulariteit onder de Arabische bevolking sinds de Irakoorlog en zijn uitgesproken pro-Israëlische reputatie.
Israël en de VS zijn degenen die beslissen of aan de voorwaarden wordt voldaan
Israëlisch premier Benjamin Netanyahu
Vorige maand kondigde Netanyahu bovendien aan dat de raad geen vertegenwoordigers van de Palestijnse Autoriteit zou bevatten. Volgens hem zijn "Israël en de VS degenen die beslissen of aan de voorwaarden wordt voldaan en er is een hele stapel voorwaarden".
Daarnaast zou de BoP een 'Tijdelijke Internationale Stabilisatiemacht' (ISF) voor Gaza oprichten. Die buitenlandse troepenmacht moet onder gezamenlijk commando opereren en instaan voor de demilitarisering van Gaza. Parallel met de oprichting van de ISF zou het Israëlische leger zich volgens een afgesproken tijdschema uit de Gazastrook terugtrekken.
Op de lijst van mogelijke deelnemers aan de ISF staan onder meer Indonesië, Turkije en Egypte, maar ook daar heerst grote onduidelijkheid: geen van de landen gaf een formele toezegging en er is nauwelijks publieke discussie geweest. Een eventuele Turkse deelname zou bovendien op stevige Israëlische weerstand botsen.
Arabische landen staan over het algemeen terughoudend tegenover deelname aan een internationale troepenmacht in Gaza, die mogelijk in een gewapend conflict met Hamas terechtkomt. Daarnaast willen landen als Egypte, Jordanië en de Golfstaten vermijden dat zij politieke verantwoordelijkheid dragen voor een missie die in eigen land kan worden gezien als medewerking aan een Israëlische veiligheidsagenda.
Perspectief op Palestijnse Staat baart Israël zorgen
Het Amerikaanse plan werd de afgelopen weken herhaaldelijk aangepast na intensieve gesprekken met Arabische landen. Eén passage in de nieuwe tekst springt in het oog en leidt tot grote bezorgdheid in Israël:
Zodra de Palestijnse Autoriteit het afgesproken hervormingsprogramma voltooit, zouden "de voorwaarden geschapen kunnen zijn voor een geloofwaardig pad naar Palestijnse zelfbeschikking en een Palestijnse staat". Daarbij belooft Washington een dialoog te organiseren tussen Israël en de Palestijnen. Het is de eerste keer dat de VS de mogelijkheid van een Palestijnse staat zo expliciet vernoemen, al blijven de formuleringen enigszins vaag.
Er bestaat niet zoiets als een Palestijns volk. Het is een verzinsel zonder historische, archeologische of feitelijke basis.
Itamar Ben Gvir, Israëlisch minister van Nationale Veiligheid
Israël liet meteen weten dat het geen Palestijnse staat zal accepteren. Voorafgaand aan een kabinetsvergadering herhaalde Netanyahu: "Ons verzet tegen een Palestijnse staat, waar dan ook ten westen van de Jordaan, blijft bestaan en is niet in het minst veranderd."
Extreemrechts minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben Gvir ging nog verder: volgens hem "bestaat er niet zoiets als een Palestijns volk. Het is een verzinsel zonder historische, archeologische of feitelijke basis."
Russische tegenstand
Hoewel, de nieuwe tekst benadrukt dat het bestuur door de BoP slechts tijdelijk is en slechts een overgangsperiode moet overbruggen. Die toevoeging moet Palestijnse bezorgdheden over een langdurige buitenlandse controle wegnemen.
Toch is het precies tegen de BoP dat Rusland zich verzet. Moskou diende vorige week een eigen resolutie in waarin het om directe humanitaire toegang vraagt en expliciet de territoriale integriteit van een toekomstige Palestijnse staat ondersteunt. Daarin worden de bezette Westelijke Jordaanoever en Gaza als één geheel benoemd, in lijn met de standpunten van Europese en Arabische landen.
Volgens Amerikaanse diplomaten probeert Rusland met dat tegenvoorstel geen duurzame vrede te bewerkstelligen, maar vooral vertraging te veroorzaken en het Amerikaanse plan te ondermijnen. Amerikaanse media melden dat China zich achter de Russische lijn schaart en mogelijk ook een nieuwe resolutie zal indienen.
Met meerdere concurrerende teksten op tafel, groeiende Israëlische weerstand, onduidelijkheid over de uitvoering en de reële mogelijkheid van veto's door Rusland of China, dreigt de stemming van vanavond bijzonder moeilijk te verlopen. De kans dat de Veiligheidsraad tot een eensgezind en daadkrachtig besluit komt, lijkt daardoor bijzonder klein.
