In de VS heeft het ministerie van Justitie een rechtszaak opgestart tegen Gavin Newsom, de Democratische gouverneur van Californië. De staat wil zijn kiesdistricten aanpassen om meer Democraten in het Congres te krijgen, een strategie die Republikeinse staten ook toepassen. Volgens minister Pam Bondi wil Newsom "een 'brutale' machtsgreep plegen met behulp van racistisch gemanipuleerde kaarten".
Ministerie van Justitie klaagt gouverneur Gavin Newsom aan voor "racistisch gemanipuleerde kieskaarten" in Californië
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
"De poging van Gavin Newsom om een eenpartijstelsel te vestigen en miljoenen Californiërs het zwijgen op te leggen, zal niet standhouden." Dat staat in de boodschap van het Amerikaanse ministerie van Justitie, met de aankondiging dat het ministerie een rechtszaak zal opstarten tegen de gouverneur van Californië.
Meer specifiek draait de zaak rond het referendum dat Newsom onlangs heeft gehouden in zijn staat, 'Proposition 50'. De gouverneur wil dat het Democratische bestuur van de staat de komende jaren zelf de kiesdistricten kan hertekenen. Nu doet een onafhankelijke expertencommissie dat. In het referendum vroeg hij de bevolking om toestemming daarvoor. Die heeft hij gekregen: 64,3 procent stemde voor het referendum.
Minister van Justitie Pam Bondi noemt het referendum van Newsom een manier om de kieskaart van Californië op een racistische manier te hertekenen. "Californiërs kregen een illegale, racistisch gemanipuleerde kaart voorgeschoteld, maar de Amerikaanse grondwet verbiedt het gebruik ervan in 2026 en daarna", klinkt het.
'Kieskaartenoorlog'
Daar draait het in essentie om: de 'midterms' of tussentijdse verkiezingen in 2026. Dan trekken de Amerikanen opnieuw naar de stembus. Alle 435 zetels in het Huis van Afgevaardigden en een derde van de zetels in de Senaat moeten opnieuw worden verdeeld. Daar bereiden zowel de Republikeinen als de Democraten zich nu al op voor.
Verschillende Republikeinse staten hebben ondertussen pogingen ondernomen om de verkiezingen in hun voordeel te laten uitdraaien. Dat gebeurt onder meer met 'gerrymandering', een strategie om meer zetels in het Congres rood of blauw te kleuren.
Bij 'gerrymandering' of 'kiesrechtgeografie' trekken politici de grenzen van een kiesdistrict op een zodanig gemanipuleerde manier, dat een politieke partij een oneerlijk voordeel heeft ten opzichte van haar rivalen.
Daarbij houden de politici rekening met wie binnen een kiesdistrict woont. Zo kunnen ze de politieke invloed van bepaalde bevolkingsgroepen ondermijnen en breken met precies gekozen grenzen. Zowel de Democraten als de Republikeinen passen de tactiek toe wanneer ze kiesdistricten hertekenen.
Hoe werkt 'gerrymandering', de Amerikaanse tactiek van verdeel en heers?
Alles begon in Texas, waar een meerderheid van de Republikeinen een hertekening van de kieskaarten goedkeurde. Daardoor zouden ze in 2026 vijf extra zetels in het Huis kunnen halen. Het betekende een start van een 'kieskaartenoorlog', gaande van Virginia en North Carolina over Maryland en Ohio tot Indiana en Utah.
En dus ook in Californië heeft Newsom maatregelen genomen. Door de goedkeuring van 'Proposition 50' zouden de Democraten liefst vijf zetels kunnen bijwinnen, wat betekent dat de voordelen van de nieuwe kaart in Texas de balans terug zou herstellen.
Newsom laat weten dat hij niet bang is voor de nieuwe rechtszaak van het ministerie van Justitie. "Die losers hebben al verloren in het stemhokje en binnenkort zullen ze verliezen in de rechtbank", stelt Newsom duidelijk.
