Iran nodigt buitenlandse influencers uit om het land als modern, veilig en gastvrij te tonen, maar ondertussen voert het streng-islamitische regime de repressie tegen politieke dissidenten juist op. Dat blijkt uit een onderzoek van het persagentschap Reuters. "De samenleving blijft boos en gedesillusioneerd."
Hoe Iran met influencers uit het buitenland zijn imago oppoetst (maar tegelijk de repressie tegen dissidenten opvoert)
Mats Switsers
Gepubliceerd:
Vrouwen zonder sluier, in jeans en sneakers. Cafés waar mannen en vrouwen samenzitten. Of jonge Iraniërs die door de straten dansen. Online zijn heel wat video's te zien van buitenlandse influencers die op uitnodiging van het regime naar Iran afreizen om een levendig, gastvrij en bruisend beeld van het land op te zetten. Hun content bereikt miljoenen mensen, maar maakt deel uit van een uitgekiend plan om Iran als moderne, veilige en aantrekkelijke toeristische bestemming te profileren.
Critici waarschuwen dat het regime beelden tot in de puntjes in scène zet om een zekere openheid uit te stralen, terwijl het in de praktijk net steeds hardhandiger optreedt tegen politieke dissidenten. Dat blijkt uit een onderzoek van persagentschap Reuters. De geestelijke leiders tolereren kleinere 'misstappen', maar volgens mensenrechtenorganisaties zijn de voorbije maanden honderden journalisten, advocaten, studenten, schrijvers en activisten lastiggevallen, gedagvaard of opgesloten.
De strategie van de streng-islamitische regering lijkt duidelijk: zichtbare versoepelingen om het internationale imago te sussen, gecombineerd met een strenge aanpak van politieke dissidenten. Dat bevestigen 3 Iraanse functionarissen en 1 ex-functionaris aan Reuters.
Volgens Alex Vatanka, directeur van het Iran-programma bij het Middle East Institute in Washington D.C., is die tegenstrijdigheid geen toeval. "Enerzijds biedt het regime de bevolking een uitlaatklep, anderzijds trekt het een harde grens voor echte dissidentie," zegt hij.
Geen coherente strategie
Irans huidige aanpak is geen coherente strategie, vertelt Vatanka. "Het land bevindt zich momenteel op onbekend terrein. De aanpak kan het best gezien worden als een reeks kortetermijnexperimenten, gericht op het doorkomen van een turbulente periode."
Het meest zichtbare voorbeeld van dergelijke versoepelingen is de hijabwet. Waar in 2022 nog een vrouw stierf in gevangenschap omdat zij de verplichte hijabwet overtrad, wordt de wet nu slechts selectief gehandhaafd.
De geestelijke elite onder druk
De heersende elite in Iran zit klem tussen de volkse onvrede en de stroeve internationale nucleaire onderhandelingen met Washington. De hervatting van de VN-sancties in september verhogen daarbovenop de druk op de Iraanse economie drastisch. Inflatie, energie- en watertekorten wakkeren het ongenoegen bij de bevolking verder aan.
"De Iraanse samenleving blijft boos, gedesillusioneerd en ervan overtuigd dat de economische en diplomatieke impasse niet zal worden doorbroken."
Alex Vatanka, directeur van het Iran-programma bij het Middle East Institute
Volgens Vatanka is het risico op massale onrust groot. "De Iraanse samenleving blijft boos, gedesillusioneerd en ervan overtuigd dat de economische en diplomatieke impasse niet zal worden doorbroken."
Intussen vreest Teheran voor nieuwe Israëlische of Amerikaanse aanvallen, een scenario dat, zolang de relaties met Washington niet worden hersteld, allesbehalve uitgesloten is.
Harde aanpak van dissidenten
Sinds de twaalfdaagse oorlog met Israël in juni heeft de Iraanse justitie hard opgetreden tegen vermeende tegenstanders van het regime. Volgens de autoriteiten was een hardhandig optreden op dat moment nodig om de nationale veiligheid te handhaven.
Mensen die van collaboratie met Israël werden beschuldigd, kregen versnelde processen en de rechtelijke macht breidde de doodstraf uit tot onlinespionage. Verdachte online-activiteiten en het verspreiden van "valse informatie", zijn op die manier nu ook strafbaar.
De druk neemt toe – van bedreigingen aan het adres van onze families tot arrestaties van activisten, studenten en journalisten
Een anonieme Iraanse activist
Volgens Iraanse cijfers werden vooralsnog meer dan 21.000 mensen gearresteerd. Onder hen bevinden zich vooral journalisten en activisten, maar ook minderheidsgroepen zoals Koerden, Baloechi's en Arabieren. Leden van de Bahá'í-minderheid werden er in het bijzonder van beschuldigd zionistische spionnen te zijn, zeggen mensenrechtenorganisaties.
"De druk neemt toe; van bedreigingen aan het adres van onze families tot arrestaties van activisten, studenten en journalisten. Ze willen elke vorm van verzet de kop indrukken", getuigde een activist aan Reuters.
Het aantal executies in Iran steeg de afgelopen tijd tot een niveau dat al sinds 1989 niet meer is gezien. Volgens cijfers van het VN-Bureau voor de Mensenrechten, die dateren van 21 oktober, blijkt dat Iran in 2025 maar liefst 1.176 mensen executeerde. Dat komt neer op zo'n 4 mensen per dag.
Een van de Iraanse functionarissen vat het kort samen: "De internationale druk groeit, en om de macht te behouden, trekken ze die in eigen land strakker aan."
