Een groep Vlaamse wetenschappers heeft het verloren eiland Testerep voor het eerst volledig in kaart gebracht. Dat eiland lag tot in de middeleeuwen voor onze kust tussen Oostende en Westende. In amper 1.500 jaar tijd is de zee 3 kilometer landinwaarts getrokken. "We moeten beseffen hoe kwetsbaar onze kust eigenlijk is."
'Testerep', verloren eiland voor onze kust, volledig in kaart gebracht: "Onze kust is kwetsbaarder dan we denken"
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Onderzoekers van VUB, VLIZ en KU Leuven hebben het verdwenen eiland Testerep voor de Belgische kust volledig in kaart gebracht.
Het eiland maakte deel uit van een barrière-eilandensysteem dat de kust beschermde en bestond tussen 5.500 voor het begin van onze jaartelling en 500 erna.
"We moeten beseffen hoe kwetsbaar onze kust eigenlijk is. Denken dat ze vanzelf blijft zoals ze nu is, is een illusie", zegt VUB-archeoloog Soetkin Vervust.
We weten al eeuwen dat er voor de Belgische kust, ergens tussen Westende en Oostende, een nu verdwenen eiland moet hebben gelegen. In middeleeuwse bronnen duikt de eilandnaam 'Testerep' meermaals op, en ook op huidige reliëfkaarten kun je zien dat voor onze kustlijn heel wat geulen zitten.
Door onderzoek op land en in de zee weten we nu precies waar dat eiland moet hebben gelegen en welke functie het had binnen het kustsysteem.
"Het eiland was onderdeel van een zogenaamd barrière-eilandensysteem", zegt VUB-archeoloog Soetkin Vervust, coördinator van het Testerep-project. Binnen dat project reconstrueerden onderzoekers van de VUB, het VLIZ en de KU Leuven het vroegere landschap van het centrale deel van de Belgische kust.
"Onder zee vonden we oude, begraven getijdengeulen. Dat zijn vroegere waterwegen waarlangs de zee, bij vloed en eb, het binnenland instroomde", zegt Vervust. Daartussen zaten eilanden. "Je moet je onze vroege kustlijn voorstellen als een reeks zandeilanden die de kust beschermden tegen de zee, een beetje zoals de Waddeneilanden in Nederland dat vandaag doen."
De geul bij Nieuwpoort liep minstens 3 kilometer landinwaarts, die bij Oostende zo’n 4 kilometer. Ze waren actief tussen ongeveer 5.500 jaar voor het begin van onze jaartelling en 500 erna. Tussen de 3e en 8e eeuw begon het zeewaartse deel van het Testerep barrière-eiland geleidelijk aan te eroderen.
Waarschijnlijk bewoond
Leefden er dan ook mensen op Testerep? Mogelijk wel. "In bodemsedimenten zien we dat er tussen de vele zeegaten 'beschutte' plaatsen op het eiland moeten gelegen hebben. Daar vonden we sporen van zoetwaterplanten. Dat wijst erop dat die gebieden relatief beschermd waren van de zee, en dus waarschijnlijk bewoonbaar."
De boringen en scans van de onderzoekers leverden wel geen directe artefacten – dus geen potten, houtresten of bouwwerken – op de plek van Testerep zelf op. "Maar dat wil niet zeggen dat er nooit mensen waren", zegt Vervust.
"We weten dat de kustlijn ook in de Romeinse tijd nog steeds ongeveer 3 kilometer verder in zee lag dan vandaag. Het systeem van eilanden en geulen was toen nog intact. Op de huidige stranden vinden we regelmatig Romeinse vondsten, dingen die waarschijnlijk van verder op zee komen. Dat suggereert dat er wel degelijk menselijke aanwezigheid was op of rond Testerep."
Verdwijning gevolg van hevige stormen?
Nu het de onderzoekers gelukt is om de levensduur van Testerep te bepalen (5.500 voor tot ongeveer 500 na onze jaartelling), kunnen ze verder onderzoeken hoe het eiland eigenlijk precies verdwenen is. Want dat is momenteel nog onduidelijk. "We weten al dat de snelheid van de zeespiegelstijging in die periode niet plots veranderde, dus dat kan niet de enige oorzaak zijn", zegt Vervust.
Een van de mogelijke verklaringen: hevige stormen. "Uit historische bronnen weten we bijvoorbeeld dat een deel van het middeleeuwse Oostende in de 14e eeuw door de zee werd verzwolgen tijdens een zware storm. Zo ging het 'oude' Oostende dus verloren. We vermoeden dat zulke stormen mogelijk ook Testerep stukje bij beetje hebben doen verdwijnen", zegt ze.
"We willen nu nagaan hoe frequent die stormen waren. Of ze elkaar snel opvolgden, en of er periodes van rust tussen zaten."
Belangrijke kennis voor klimaatverandering
Volgens Vervust is het in kaart brengen van Testerep om 2 redenen belangrijk. "Ten eerste helpt het ons te begrijpen hoe een natuurlijke kust zich op lange termijn gedraagt", zegt ze. "We leren hoe zand en sediment zich verplaatsen, waar erosie optreedt en hoe lang zulke eilanden stabiel blijven. Die kennis is essentieel om toekomstig kustbeheer beter af te stemmen op natuurlijke processen."
Daarnaast wil het onderzoek ook bewustwording creëren. "De zeespiegel stijgt vandaag sneller dan ooit – gemiddeld 2,4 millimeter per jaar in de voorbije 75 jaar, en dat tempo neemt toe. En toch zien we dat in het verleden, toen die stijging veel trager verliep, de kustlijn in amper 1.500 jaar 3 kilometer landinwaarts schoof. Dat toont hoe ingrijpend de gevolgen van langdurige zeespiegelstijging kunnen zijn."
Vervust besluit: "We moeten beseffen hoe kwetsbaar onze kust eigenlijk is. Denken dat ze vanzelf blijft zoals ze nu is, is een illusie."
Regionaal nieuws uit West-Vlaanderen
Gepubliceerd:
