Wetenschappers aan de KU Leuven hebben voor het eerst hard bewijs gevonden voor het bestaan van 'begeleiders' rond een stervende superster. Rond zulke oude sterren draaien soms andere sterren of planeten, die kunnen elkaar onderling beïnvloeden. Door het gedrag van die begeleiders te begrijpen, kunnen we beter voorspellen hoe ook onze eigen zon zich verder zal ontwikkelen.
Voor het eerst 'begeleider' rond stervende ster ontdekt: "Kan voorspellen of aarde zal worden opgeslokt door zon"
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Onderzoekers van KU Leuven hebben voor het eerst een begeleidende ster ontdekt rond een stervende reuzenster, met behulp van de ALMA-telescoop in Chili.
"Voor het eerst hebben we bij zo’n ster een begeleider gevonden. Een tweede ster die in een baan rond de rode reus draait", zegt sterrenkundige Leen Decin (KU Leuven).
De ontdekking helpt voorspellen of planeten zoals de aarde ooit opgeslokt zullen worden door hun zon wanneer die opzwelt tot een rode reus.
Het team van onderzoekers van de KU Leuven vond een ster die heel sterk lijkt op onze zon, en die bijna aan het einde van haar leven is. "Zulke sterren zwellen op tot wat we een ‘rode reus’ noemen", legt sterrenkundige Leen Decin (KU Leuven) uit die het onderzoek voerde samen met doctoraatsstudent Mats Esseldeurs.
"Net als mensen worden sterren geboren en gaan ze uiteindelijk ook dood. Ook onze zon zal op een dag 'sterven'", zegt ze. Maar dat doen zulke rode reuzen blijkbaar niet alleen: "Voor het eerst hebben we bij zo’n ster een begeleider gevonden. Een tweede ster die in een baan rond de rode reus draait."
"We vermoeden al langer dat er zulke begeleiders bestaan. Maar bij een zonachtige ster in deze fase van haar leven was dat nog nooit eerder gezien." De onderzoekers gebruikten de ALMA-telescoop in Chili, een netwerk van 66 radiotelescopen, die bij de meest krachtige ter wereld zijn. Het onderzoek was een samenwerking met enkele internationale partners.
Voorspellen of zon de aarde zal opeten
De onderzoekers wilden weten hoe die begeleidende ster zich gedraagt. Het was ook interessant om na te gaan hoe die ster en de rode reus elkaar beïnvloeden. "Dat kan ons helpen om te voorspellen hoe ook onze zon zich zal ontwikkelen en of onze aarde uiteindelijk zal worden 'opgeslokt' door de zon."
De studie, sinds vandaag gepubliceerd in Nature Astronomy, focust op 'π¹ Gruis', een oude reuzenster die ruim 7.000 keer helderder is dan de zon. Ze blaast grote hoeveelheden gas en stof de ruimte in, waardoor de nauwe begeleider tot nu toe verborgen bleef.
Dat het team van onderzoekers de begeleider kon waarnemen, is een doorbraak op zichzelf. Maar volgens Esseldeurs is ook het bestudeerde gedrag van de begeleider opvallend. Want wat blijkt: "De baan van die begeleidende ster is ronder dan we hadden verwacht", zegt hij. "In het verleden gingen we er altijd van uit dat die eerder ellipsvormig zou zijn. Over de fysica van die sterren valt dus nog veel te leren."
Eb en vloed binnen een ster
Soms worden planeten en sterren 'opgeslorpt' door hun zon. "We willen weten of ook de aarde ooit opgeslokt zal worden als de zon opzwelt, of dat ze in een stabiele baan zal blijven draaien", zegt Decin. Het gedrag van de bestudeerde begeleider kan helpen dat te voorspellen.
"Om dat goed te kunnen voorspellen, moeten we de fysica tot in detail kennen. Tot nu toe misten er nog wat puzzelstukjes, maar dankzij deze betere waarnemingen kunnen we die nu aanvullen." Volgens de voorspellingen van de onderzoekers, zou de onderzochte begeleidende ster uiteindelijk worden opgeslorpt door de rode reus. Of onze aarde hetzelfde lot tegemoet gaat, kan nu dus verder onderzocht worden.
Zo blijven er nog veel andere vragen open liggen over zulke sterren. Esseldeurs zal zich bijvoorbeeld verder toeleggen op de zogenaamde getijdenwerking binnen sterren. "Dat kennen we van eb en vloed hier op aarde, maar in sterren gebeurt iets gelijkaardig, zij het veel complexer", legt Decin uit.
"Er kunnen binnen de centrale ster golven ontstaan door de invloed van de begeleider. Als we erin slagen die golven beter te bestuderen, kunnen we ook beter begrijpen hoe de hele wisselwerking tussen ster en begeleider in elkaar zit."
