Door online haat, pesterijen en schoonheidsdruk worstelen steeds meer jongeren met hun zelfbeeld. Model Flore Pensaert (28) uit Lokeren wil daar iets aan doen. Ze werd als kind zelf gepest, maar bouwde dankzij modellenwerk haar zelfvertrouwen op en vond de moed om actie te ondernemen. "Online commentaren kunnen heel hard zijn. Mensen vergeten vaak dat er echte personen achter de schermen zitten."
Model Flore (28) verzet zich tegen online haat en schoonheidsdruk: "Als naaktmodel kwam ik op zwarte lijst terecht"
Flore ontvangt ons rechtuit en met een brede glimlach in de fotostudio van haar bevriende fotograaf in Sint-Niklaas. "Ze is een specialleke, hoor", lacht de fotograaf zodra we zijn ruimte vol portretten en cameralenzen binnenwandelen.
Toen Flore opgroeide in Lokeren, voelde ze zich vaak 'anders'. Niet omdat ze dat zelf zo wilde, maar omdat ze moeilijk aansluiting vond bij haar leeftijdsgenoten. "Op school kreeg ik vaak te maken met pesterijen", herinnert ze zich. Sociale situaties kostten haar veel energie, waardoor ze erg teruggetrokken overkwam. "Soms gooiden klasgenoten zelfs colaflesjes naar mij. Ze wilden dat ik weer wegging."
Muurbloempje
De ommekeer kwam onverwacht. Als tiener volgde Flore avondlessen fotografie. "Ik was echt een muurbloempje, altijd verlegen. Tot een docent vroeg of ik eens voor de camera wilde staan." De eerste foto’s leverden positieve reacties op. "Plots kreeg ik waardering, iets wat ik tijdens mijn jeugd miste. Zo ben ik langzaam in de modellenwereld gerold."
Erkenning bracht ook druk. "Als model ben je hyperkritisch op jezelf. Ik ben 1,72 à 1,73 meter, maar opdrachtgevers verwachten 1,75 meter. Soms zeg ik dan gewoon dat ik 1,74 meter ben. Een lintmeter halen ze daar niet bij", glimlacht ze.
Ze wijst naar haar neus. "Ik heb een knobbel op mijn neus, dat zou ik best willen veranderen. Maar dan denk ik aan mijn jonge volgers - welk signaal geef ik aan hen? Ik blijf liever mezelf."
Zolang alles veilig voelt, is mijn lichaam een manier om mezelf te tonen
Flore Pensaert, model
Ook naakt poseren hoort bij haar job, maar voor Flore draait dat niet om provocatie. "Voor mij gaat het over vrijheid en tonen dat kwetsbaarheid ook krachtig kan zijn. Zolang alles veilig voelt, is mijn lichaam een manier om mezelf te tonen."
Sociale media maken die vrijheid bij momenten moeilijker. "Soms reageren mensen erg negatief. Vaak zit zo iemand dan zelf niet goed in zijn vel. Maar ik begrijp dat, ik heb daar zelf ook gezeten."
Eind oktober kwam cyberpesten opnieuw onder de aandacht nadat een Gentse influencer een werkstraf heeft gekregen voor het verspreiden van kwetsende video’s. Het toont hoe hard online gedrag kan doorslaan. Flore herkent dat: "Mensen vergeten vaak dat er echte personen achter de schermen zitten. Die commentaren kunnen hard aankomen, zeker als je jong bent en nog zoekt naar je identiteit."
Wat zeggen de cijfers?
4 procent van de jongeren krijgt wekelijks te maken met cyberpesten, vooral meisjes. 1 op de 3 jongeren ontving het afgelopen jaar een haatbericht online. Bij middelbare scholieren ging die haat het vaakst over hun uiterlijk of persoonlijkheid. 1 op de 10 kreeg zelfs een negatieve opmerking over hun lichaam, zo bleek uit Apenstaartjaren, een groot onderzoek naar sociaal mediagebruik van jongeren.
"Pesten heeft een grote impact op je zelfwaardegevoel en op je identiteitsontwikkeling", zegt professor Ruud van Winkel van het Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven. "Het bepaalt in belangrijke mate ook je mentale weerbaarheid. Wie gepest wordt, krijgt sneller te maken met minder zelfvertrouwen en loopt meer risico op mentale klachten."
Zeker wanneer jongeren gepest worden om hun uiterlijk, kan dat volgens Van Winkel zwaar doorwegen. "Het idee 'ik heb mezelf lief' geldt niet alleen voor wie je bent als persoon, maar ook voor je lichaam", legt hij uit. "Als jongeren gepest worden om bepaalde aspecten van hun lichaam, worden ze daar vaak erg gevoelig voor en kunnen ze dat deel van zichzelf gaan haten."
Grensoverschrijdend gedrag
De #MeToo-beweging was voor Flore een kantelpunt. Tijdens haar filmstudies werd ze zelf geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag. "Ik was 17 toen ik op de filmschool begon, heel naïef en met een rooskleurig beeld van de mediawereld. Maar ik heb dingen meegemaakt die echt niet oké waren", vertelt ze.
"Op een van de filmsets probeerde mijn stagebegeleider - die veel ouder was - mij aan te raken. Hij had mijn naaktmodellenwerk gevonden en gebruikte dat om mij te seksualiseren. En die man moest mij punten geven."
Die ervaring heeft haar beeld van de industrie veranderd. "Mijn naaktmodellenwerk was voor mij enkel iets professioneels, maar ik merkte hoe snel dat verkeerd werd geïnterpreteerd. Het heeft mijn gevoel voor rechtvaardigheid aangescherpt. Creativiteit moet altijd veilig kunnen."
"Op een van de filmsets waar ik was, probeerde mijn stagebegeleider mij aan te raken. Dat was niet gemakkelijk."
Toen ze daarover open sprak in de media, kreeg ze heel wat negatieve reacties. "Ik dacht dat ik de wereld ging verbeteren, maar ik werd op een zwarte lijst gezet in de Belgische filmindustrie. Dat was hard, maar het heeft me wel gevormd. Daarna ben ik activist geworden om die wereld veiliger te maken."
Ik nam deel aan Miss België, maar niet om te winnen
Flore Pensaert, model
Vandaag gebruikt ze haar stem om machtsmisbruik aan te kaarten en pleit ze voor meer gelijkheid. Zo sprak ze zich fel uit tegen Miss België. Ze werd in 2023 uit de schoonheidswedstrijd gezet omdat ze soms poseert voor naaktfoto's.
"Ik nam deel aan de wedstrijd, maar niet om te winnen", vertelt ze daar nu over. "Ik wilde informatie verzamelen en die vervolgens openlijk delen. Nadien kreeg ik meer dan 200 verhalen toegestuurd van meisjes met negatieve ervaringen."
Flore gelooft dat je vanuit persoonlijke ervaring het verschil kan maken. "Als je iets wil veranderen, begin dan met jouw eigen kring. Wat we kunnen doen, is het leven een stukje mooier maken voor wie na ons komt."
Hoewel ze vandaag zelfzeker voor de camera staat, blijft één boodschap overeind: "Ik ben vrij om te doen en te laten wat ik wil, zolang ik niemand kwets. En ik ben liever mezelf, dan dat ik probeer te passen in het plaatje van iemand anders."
Belgodyssee
Dit artikel is verschenen in het kader van de Belgodyssee-wedstrijd. 7 weken lang brengt VRT NWS elke zaterdag een portret van een inspirerende jongere, met een boeiend verhaal, een uitzonderlijk talent, een uitgesproken mening. De portretten worden geschreven door studenten journalistiek.
De wedstrijd is een initiatief van het Prins Filipfonds (beheerd door de Koning Boudewijnstichting), de RTBF en de VRT, in samenwerking met Knack en L’Avenir en met steun van de kanselarij van de eerste minister. De beste portretten kunnen een stage bij de deelnemende nieuwsmerken winnen.
