Opnieuw pech voor Blue Origin, het ruimtevaartbedrijf van Amazon-oprichter Jeff Bezos. Normaal zou het bedrijf vanavond een raket lanceren naar Mars, maar het vertrek wordt opnieuw uitgesteld. Deze keer door het ruimteweer. De komst van een hevige zonnestorm maakt de lancering te risicovol.
Zondag werd de lancering van de New Glenn-raket nog uitgesteld door het slechte weer, nu is het ruimteweer de boosdoener.
"Vanwege de sterk verhoogde zonneactiviteit en de mogelijke effecten op het ESCAPADE-ruimtevaartuig stelt NASA de lancering uit tot de weersomstandigheden in de ruimte verbeteren", meldt ruimtebedrijf Blue Origin.
Normaal zou de raket vanavond vertrekken tussen 20.50 uur en 22.17 uur Belgische tijd, op de Amerikaanse lanceerbasis op Cape Canaveral in Florida. Maar het lanceervenster valt samen met de komst van een nieuwe zonnestorm.
"Een nieuwe, nog snellere zonnestorm nadert de aarde", zegt ruimteweervrouw Christine Verbeke (KU Leuven). "De modellen voorspellen dat die vanavond, ergens tussen 22 uur en middernacht, zal aankomen en opnieuw noorderlicht zal veroorzaken, dat mogelijk ook in België zal te zien zijn. Al weten we dat nooit helemaal zeker."
Keerzijde van het noorderlicht
Het loont dus de moeite om vanavond even buiten te kijken, richting noorden, want noorderlicht boven België is vrij uitzonderlijk.
Maar naast het noorderlicht, brengen zonnestormen ook risico's met zich mee. De geladen deeltjes van de zon kunnen de radiocommunicatie verstoren. Zo werden er afgelopen nacht al waarschuwingen uitgestuurd naar de luchtvaart, meldt het Belgische ruimteweercentrum STCE.
Piloten en passagiers die nu over de polen vliegen, krijgen een hogere dosis straling
Christine Verbeke, ruimteweervrouw KU Leuven
"In landen dichter bij de polen van de aarde kunnen verstoringen ontstaan in het elektriciteitsnetwerk. Ook in ons land werden daarom de netwerkbeheerders en Defensie verwittigd. Het STCE volgt de situatie op de voet."
"Piloten en passagiers die over de polen vliegen, worden ook blootgesteld aan hogere stralingsdosissen. En navigatie via satellieten kan tijdelijk minder nauwkeurig zijn", zegt Verbeke.
"Je gaat dat niet merken op je gps, maar voor een tractor die heel nauwkeurig op gps werkt bijvoorbeeld, is een afwijking van een meter wel cruciaal."
Wat is een zonnestorm?
Bij een zonnestorm wordt een gigantische wolk van geladen deeltjes van de zon de ruimte ingeslingerd. Als die de aarde bereiken, kunnen ze onze atmosfeer verstoren en noorderlicht veroorzaken.
Dat er de laatste 2 jaar meer zonnestormen zijn, heeft te maken met hoe actief de zon is. Gemiddeld om de 11 jaar piekt de zonneactiviteit, om daarna weer af te nemen. Op dit moment zitten we op zo'n piek, of misschien zelfs net voorbij de piek.
Gevaar voor ruimtevaart
En er zijn dus ook gevolgen voor de ruimtevaart. Astronauten in het ISS moeten tijdens een hevige zonnestorm schuilen in bepaalde compartimenten die beter beschermd zijn tegen de straling.
In 2022 verloor ruimtebedrijf SpaceX al eens 40 satellieten bij de lancering tijdens een zonnestorm.
Om eenzelfde scenario te vermijden, heeft de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA nu dus beslist om de raketlancering vanavond uit te stellen. Bedoeling is dat de New Glenn-raket twee kleine satellietjes van NASA naar Mars lanceert, om er de zonnewind te bestuderen.
En laat nu net die zonnewind de reden zijn waarom de lancering vanavond niet doorgaat.
