Beelden van vermeende drones boven Brussels Airport en militaire domeinen blijken politiehelikopter en cargovliegtuig

Al enkele weken is België in de ban van drones. Bijna elke dag lopen bij politie en media meldingen binnen van getuigen die beweren drones te hebben gezien of zelfs gefilmd, vaak in de buurt van gevoelige locaties zoals luchthavens, kerncentrales of militaire installaties.

Maar geverifieerde beelden van drones zijn erg schaars. Van heel wat gepubliceerde beelden wordt wat later op sociale media gesteld dat ze geen drones  tonen. Veel scepsis was er bijvoorbeeld op het forum van Metabunk , een website van de Amerikaanse onderzoeker Mick West die gespecialiseerd is in het uitpluizen van onbevestigde luchtfenomenen. 

Intussen kunnen we aantonen dat op sommige beelden inderdaad geen drones te zien zijn.  

Op 4 november werd het vliegverkeer op de luchthaven Brussels Airport 2 keer stilgelegd na meldingen over drones. Een dag later publiceerden HLN en verschillende Nederlandse media  een video van een vermeende "enorme drone" die 's avonds boven Brussels Airport zou zijn gezien: "Toen de luchthaven van Zaventem opnieuw openging, kwam de drone meteen terug en zoefde hij zeer gericht voorbij de luchtverkeerstoren, die de drone ook goed kon filmen."

Het artikel suggereerde dat de beelden gefilmd waren vanuit de verkeerstoren van Brussels Airport. Maar dat blijkt niet te kloppen. De verkeerstoren staat helemaal aan de oostelijke grens van de luchthaven, nabij Steenokkerzeel. Op het einde van de video komt de verkeerstoren, rood opgelicht, zelfs in beeld. Dus de beelden kunnen niet vanop de verkeerstoren gefilmd zijn.

Op de bewuste video zijn dan weer wel duidelijk terminals A en B van de luchthaven te zien, met op de achtergrond enkele hangars van de militaire vliegbasis van Melsbroek. Daardoor weten we dat het zichtpunt  van de video meer overeenkomt met een locatie nabij het hoofdgebouw van de luchthaven. Hieronder is te zien waar een locatie die in beeld komt in de video terug te vinden is op een overzichtsbeeld van de luchthaven uit Google Earth.

De beelden van de vermeende drone zijn gefilmd kort na half 10 's avonds, nadat het luchtverkeer weer was vrijgegeven. De vliegbewegingen komen opvallend overeen met een gedeelte van een vlucht van helikopter G16, een politiehelikopter van de directie Luchtsteun (DAFA) van de federale politie, van het type McDonnell-Douglas MD-902 Explorer II .

Op de avond van 4 november steeg die helikopter op rond 21u36 om een dronemelding te onderzoeken en landde kort na 22u weer in Melsbroek.

De vliegroute van de helikopter is te zien op ADS-B Exchange , een website die de openbare vluchtdata van luchtvaarttuigen registreert. De oranje strepen op de afbeelding tonen de afgelegde route. De helikopter stijgt op op de militaire luchthaven van Melsbroek bovenaan ('MIL APRON'), vliegt naar het zuiden, en passeert daarbij het hoofdgebouw van de luchthaven. 

De zwarte politiehelikopters van de dienst Luchtsteun hebben verschillende verlichtingselementen: een (optioneel) zoeklicht, een landingslicht, 2 "strobe and tail lights" en 2 positielichten op de linkse (rood) en rechtse (groen) vleugeltop. Vooral die laatste 2 lichten maken het mogelijk om op beelden de richting te herkennen waarin de helikopter vliegt.

Woordvoerster An Berger van de federale politie bevestigt aan de redactie van VRT NWS dat de 'enorme drone' op de beelden in werkelijkheid geen drone is: "Het gaat wel degelijk om de G16, een zwarte politiehelikopter van de Directie Luchtsteun van de Federale Politie, die op deze beelden te zien is. De G16 was toen opgestegen naar aanleiding van de melding van een ongeautoriseerde drone boven de luchthaven."

Het Nieuwsblad publiceerde op 5 november enkele andere beelden die op de avond van 4 november gefilmd werden boven Brussels Airport. De politiehelikopter G16 is op die beelden in actie te zien: "Een video toont hoe een politiehelikopter zo'n vermoedelijke drone achtervolgt", klinkt het in het bijschrift van de krant.

In een filmpje dat op het YouTube-profiel van de krant  en enkele andere socialemediaplatformen stond, werden die beelden van de politiehelikopter echter verkeerdelijk omschreven als "een van de drones die dinsdagavond over Brussels Airport vloog". De krant haalde die video's intussen offline.

Zowel de regionale omroep ROBtv  als HLN publiceerden op woensdag 5 november dezelfde video van een vermeende drone boven het Kwartier Cdt de Hemptinne, een militair domein in Heverlee.

ROBtv noemde het een "object gefilmd in de lucht" en dus niet noodzakelijk een drone. Mensen uit de buurt waren er volgens de zender wel van overtuigd dat het om een drone ging. 

Maar ook hier gaat het om een verwarring met de politiehelikopter G16. Die werd de lucht ingestuurd tijdens de avond van 5 november na een melding van een mogelijke drone in Heverlee, die was waargenomen om kwart na zes 's avonds. De video dateert echter niet van het tijdstip van die melding, maar van later. Ze is gefilmd in de buurt van de Armand Thiérylaan in Heverlee, ten noorden van de kazerne.

Op ADS-B Exchange is te zien hoe de politiehelikopter G16 rond 18u50 opstijgt op de luchtmachtbasis van Melsbroek en naar het oosten vliegt. Ten zuiden van Leuven, ter hoogte van het militaire domein Cdt de Hemptinne in Heverlee, cirkelt de helikopter verschillende minuten rond, om daarna te landen kort na 19u.

Op de beelden is niet alleen het bekende lichtpatroon van de politiehelikopter te zien, maar ook het onmiskenbare geluid van een MD-902-helikopter te horen.

De hoofdredacteur van ROBtv zegt in een reactie dat de redactie die avond verschillende filmpjes ingestuurd kreeg. Eén video, van een betrouwbare getuige die ook visueel een drone vanop korte afstand had waargenomen, werd gepubliceerd na telefonisch contact met de politie die het bestaan van verschillende dronemeldingen bevestigde.

"In de begeleidende tekst hebben we het altijd gehad over een "object" dat waargenomen is. Op meerdere plaatsen op onze kanalen, online en op tv, hebben we expliciet vermeld dat het niet zeker is dat het om een drone gaat."

HLN haalde, gevraagd om een reactie, ook deze video offline omdat "niet kon uitgesloten worden dat er verwarring is ontstaan met reguliere vluchten". De krant paste de titel van het het artikel  verder aan van "Nu ook drone gespot" naar "Mogelijk drone gespot".

"We kunnen niet nauwkeurig genoeg met dit soort beelden omspringen", reageert de krant nog. "Om die reden maakten we bij HLN ook een stuk om lezers te helpen bij het beoordelen van mogelijke dronebeelden. Voortaan vermelden we bij mogelijke dronebeelden ook expliciet of ze al dan niet bevestigd zijn door officiële bronnen."

Over hetzelfde voorval in Heverlee publiceerde lokale nieuwssite Leuven Actueel dezelfde avond, op woensdag 5 november, een kort artikel met nog een andere video  van een vermeende drone, onder de titel "Drone gespot boven kazerne van Heverlee".

De video blijkt afkomstig van een Facebookprofiel. De persoon achter dat profiel vertelt ons aan de telefoon dat hij de beelden niet zelf heeft gemaakt, maar plukte uit een WhatsApp-buurtgroep.

We kunnen de persoon die de beelden daadwerkelijk maakte, interviewen. Die zegt dat ze gefilmd zijn vanop een plek in de Sparrendreef in Heverlee - een straat die grenst aan het militaire domein - om 19u03 's avonds. Doordat op de beelden, naast een felle straatlantaarn, ook de maan aan de hemel te zien is, kunnen we de richting waarin gefilmd werd bevestigen: het oosten. Dat kan aan de hand van MoonCalc , dat de locatie van de maan op elk tijdstip in kaart brengt.

De locatie van het gefilmde object stemt overeen met de precieze locatie van de politiehelikopter G16 op dat tijdstip. Bovendien is ook hier op de beelden het kenschetsende geluid van de helikopter te horen.

Ook op 6 november werd het luchtruim boven Brussels Airport korte tijd gesloten na een melding van een drone boven de militaire luchthaven van Melsbroek, die net ten noorden van de burgerluchthaven ligt. 

HLN publiceerde op 7 november een video  van enkele lichten aan de nachtelijke hemel, gefilmd door een freelance videojournaliste. "Onze journalist zag de drone vliegen in Melsbroek (Steenokkerzeel)" vermeldt het bijschrift.

Geolocatie van de beelden brengt ons naar de precieze plek waar ze werden gemaakt: niet in Melsbroek, maar in het dorp Humelgem in Steenokkerzeel, met zicht op het noorden. Ze zijn gefilmd vanop een braakliggend terrein langs de Kortenbergsesteenweg.

Enkele scherpere frames in de video tonen een tuig waarop - naast enkele vaste en flikkerende rode en witte lichten - ook een gele driehoek te zien is.

Dat lichtpatroon stemt overeen met dat van een landend vliegtuig dat van oost naar west vliegt: felle witte landingslichten vooraan, rode antibotsingslichten boven en onder de romp en witte antibotsingslichten op de vleugeltoppen, en een rood positielicht op het uiteinde van de linkervleugel.

Maar het meest opvallende element is het logolicht, dat de staart van het vliegtuig verlicht. De gele kleur daarvan maakt het vliegtuig herkenbaar als een exemplaar uit de vloot van logistiek bedrijf DHL, dat een hub heeft op Brussels Airport.

Ook op talrijke andere beelden  van landende DHL-vluchten  is hetzelfde opgelichte gele kielvlak van de staart van de vliegtuigen te zien.

De beelden die gefilmd zijn op de avond van 6 november stemmen overeen met het vluchtpad van minstens 10 DHL-vliegtuigen die landden op de noordelijke landingsbaan 07L/25R van Brussels Airport, tussen 18u30 en 1u10 's nachts.

Gevraagd om een reactie haalde HLN ook de video van de vermeende drone boven Melsbroek offline:

"Er was een inschatting gemaakt op basis van de informatie die op dat moment voorhanden was. Er was in beide gevallen bevestiging door officiële bronnen dat er een drone was waargenomen en er waren verschillende meldingen van omwonenden. Met de gegevens van vandaag kunnen we niet uitsluiten dat - op zijn minst bij sommige beelden - er verwarring is ontstaan met reguliere vluchten. Om die reden hebben we deze beelden dan ook verwijderd."

Bovenstaande gevallen zijn niet de enige voorvallen van misidentificaties die aan de basis lagen van foute dronemeldingen. Ook omgeleide vliegtuigen die langs ongewone routes vlogen, werden geregeld verkeerdelijk door omwonenden of door lokale politici als 'drones' geïdentificeerd, zoals recent in Linter . 

Dronemeldingen uit Limburg op zaterdag 8 november bleken dan weer een zelfgemaakt vliegtuigje van een amateurpiloot te zijn.

Maar dat betekent nog niet dat er géén drones geweest zijn. De politiehelikopter die geregeld met een drone werd verward, reageerde bijvoorbeeld op voorgaande dronemeldingen toen de helikopter zelf nog aan de grond stond. Er zijn, behalve bovenstaande gevallen, nog heel wat onbevestigde dronemeldingen en andere beelden die momenteel onderzocht worden door de bevoegde diensten en door het federaal parket . 

De politie vraagt burgers ondertussen om niet naar de noodnummers 101 of 112 te bellen wanneer ze menen een drone te observeren.