Meer uren voor hetzelfde loon en 1.400 jobs bedreigd: waarom Franstalig onderwijs vandaag staakt 

1.400 jobs, zoveel banen zouden verloren kunnen gaan zodra de hervormingsplannen van de Franstalige Gemeenschapsregering in het Franstalige onderwijs worden doorgevoerd. Want net als bij de andere regeringen in ons land, deed de Franse Gemeenschapsregering een besparingsoefening. En onderwijs is verreweg de grootste uitgavenpost van de Franse gemeenschapsregering. 

De Franse Gemeenschapsregering van minister-president Elisabeth Degryse (Les Engagés) kondigde de plannen aan op 10 oktober, na een uitgebreid begrotingsconclaaf. De besparingen moeten 86,7 miljoen euro opleveren.

Sindsdien vonden er op verschillende scholen al spontane acties plaats en is Onderwijsminister Valérie Glatigny (MR) bij de vakbonden kop-van-jut. 

De meest felbesproken maatregel: de regering verplicht leerkrachten in de hogere jaren van het secundair onderwijs straks 22 uur per week les te geven in plaats van 20 uur. Die 2 uur extra lestijd kunnen leerkrachten dus niet meer aan randtaken besteden. "Maar die tijd is nodig", zegt Jorre De Witte, vakbondssecretaris bij de socialistische onderwijsvakbond CGSP Enseignement.

"Leerkrachten doen meer dan alleen lesgeven", zegt hij. Ze bereiden lessen voor, verbeteren en maken taken, regelen hun administratie. "De reële werkdruk verhoogt met deze hervorming, maar de lonen stijgen niet mee."

Een van de gevolgen van de maatregel is dat er jobs zullen sneuvelen. "De extra lesuren leveren 10 procent meer werkdruk op in de vorm van lestijd voor de huidige leerkrachten. Daardoor hoeven directies ook voor 10 procent minder lesuren personeel aan te werven", zegt De Witte.

Volgens een schatting van de vakbond gaat het over 1.400 minder jobs, een berekening die de minister zelf bevestigt. Nochtans kampt de Franse Gemeenschap net als de Vlaamse met een lerarentekort.

Het verhogen van de lesuren is de opvallendste, maar niet de enige maatregel die de vakbonden kwaad maakt. Het ziektestelsel van leerkrachten zal gelijkgetrokken worden met dat van andere ambtenaren. Leerkrachten die met ziekteverlof zijn, krijgen voortaan sneller nog maar 60 procent van hun loon tijdens hun afwezigheid.

Ook worden enkele honderden vastbenoemde leerkrachten die momenteel gedetacheerd zijn naar administraties of jongerenorganisaties, teruggeroepen naar het onderwijs. Bovendien wordt ook het systeem van de vaste benoeming grondig hervormd, tegen 2027 zou het uitdelen van vaste benoemingen volledig stoppen.

Tegelijk gaat ook het inschrijvingsgeld in het hoger onderwijs fors omhoog, wat de factuur voor ouders flink doet stijgen. "De regering bespaart niet alleen op de rug van leerkrachten, maar ook op die van ouders", vindt De Witte. Aan de universiteiten gaat het om een stijging van maar liefst 40 procent: van 835 naar 1.194 euro. Dat inschrijvingsgeld is echter 14 jaar niet geïndexeerd geweest.

Volgens minister Glatigny wordt ook rekening gehouden met het gezinsinkomen. Slechts 58 procent van de studenten zou het volledige inschrijvingsgeld moeten betalen, studenten uit gezinnen met minder middelen krijgen een lagere factuur.

Maar ook dat differentiëringsbeleid krijgt kritiek. "In het lager onderwijs bijvoorbeeld daalt de vaste toelage voor schoolmateriaal van 77 naar amper 25 euro per leerling", zegt De Witte. "Scholen moeten nu zelf bepalen welke leerlingen dat geld het hardst nodig hebben, maar dus ook wie het niet krijgt." Het resultaat volgens hem: minder middelen voor iedereen, en een risico op ongelijkheid.

De onderwijsbonden willen een duidelijk signaal geven met acties in heel het Franstalige onderwijs. "Maandag wordt er overal in het Franstalige onderwijs gestaakt. In Luik trekken we zelfs de straat op om ons verzet tegen de maatregel te laten horen", zegt De Witte.

In Luik en Namen werd een wake gehouden om de maatregelen van de regering symbolisch te begraven. In Brussel was er een symbolische kransneerlegging "ter ere van de verdwenen collega's" voor de hoofdzetel van de Franse Gemeenschapsregering.

Afgelopen dagen vonden op verschillende scholen ook al spontane acties plaats. "In een van de scholen gingen de leerkrachten op straat zitten om toetsen te verbeteren. Om te tonen aan ouders dat ze meer doen dan enkel lesgeven."

"De regering van de Federatie Wallonië-Brussel heeft de leraren de oorlog verklaard", zei de algemeen secretaris van de Franstalige onderwijsvakbond CSC eerder al. De spanningen tussen het onderwijsveld en de regering zijn al langer voelbaar. 

Aan de acties nemen 4 van de 5 vakbonden deel. De Franstalige onderwijsvakbonden staan erom bekend erg militant te zijn. In 1996 bijvoorbeeld organiseerde het Franstalig onderwijs 27 betogingen en een 5 maanden durende staking tegen de besparingen van destijds minister-president Laurette Onkelinx (PS). Ze bleef bij haar standpunt, maar de actiebereidheid in het onderwijs bleef groot.

Sinds de start van de huidige legislatuur voerden de vakbonden meerdere acties, waaronder een massabetoging in januari 2025 met meer dan 30.000 deelnemers. De vakbonden hebben de leerkrachten ook opgeroepen om op 25 november deel te nemen aan de nationale actiedag tegen de hervormingen van de federale regering.