Het is Singles' Day: groep alleenstaanden blijft groeien, maar wordt nog vaak vergeten

In België groeit het aantal alleenstaanden snel: vandaag woont meer dan een derde van de huishoudens alleen, en tegen 2060 zal dat waarschijnlijk de helft zijn.

Toch blijft de samenleving vooral afgestemd op koppels. Singles worden vaak over het hoofd gezien, en dat merk je zowel financieel als sociaal.

Online en in fysieke winkels worden vandaag allerlei kortingen aangeboden, vooral op gadgets, mode en tech. Voor velen is het vooral een koopjesfestijn. Maar voor Silke D'Hondt is het niet altijd iets om te vieren. Ze vertelde erover in 'De wereld van Sofie' op Radio 1: "Ik ben altijd nummer 7 aan tafel."

"Het was lang geleden dat ik mijn vrienden nog had gezien", vertelt Silke. "We zijn allemaal dertigers, en bijna iedereen heeft intussen een relatie. Ze stelden voor om uit eten te gaan in Brussel. Ik keek even naar de prijzen en dacht: dat is eigenlijk te duur voor mij. En toen besliste de groep: 'Oké, we reserveren zonder jou.' Dat raakte me."

Silke zegt dat haar vrienden het goed bedoelden, niemand wilde haar uitsluiten. "Maar het was de eerste keer dat ik dacht: dit is wat het betekent om alleenstaand te zijn. Niet omdat je geen uitnodiging krijgt, maar omdat je financiële realiteit anders is."

Ze werkt voltijds en heeft een eigen huis, maar de rek is eruit. "Ik ben anderhalf jaar out geweest en leefde toen op 60 procent van mijn loon. Dan leer je tellen. Ik weet nu exact wat ik per maand mag uitgeven: 800 euro. Dat lijkt veel, tot de kinesist je 100 euro vraagt en je weet: daar gaat mijn ontspanningsbudget. Single zijn is financieel moeilijker. Je deelt geen huur, geen rekeningen, geen sociaal leven."

"Veel singles zullen dat gevoel wel kennen", zegt ze. "Je wil meedoen, maar soms lukt het gewoon niet. En dan kies ik er liever voor om 2 keer per week op café te gaan, dicht bij huis, waar ik mensen kan zien en praten. Dat voelt minder pijnlijk dan sparen voor een restaurantavond waar ik me misschien toch wat buiten de groep voel."

Silke is niet alleen. Volgens cijfers van Statbel bestaat 36 procent van de Belgische huishoudens uit singles. In Brussel loopt dat zelfs op tot 47 procent. Tegen 2060 zal naar schatting meer dan de helft van de Belgische huishoudens uit alleenstaanden bestaan.

Toch blijft de samenleving vooral afgestemd op koppels. Dat ziet ook Nathalie Le Blanc, journaliste bij Knack Weekend en auteur van het boek 'Solo'. Ze volgt de groep alleenwonenden al meer dan 10 jaar. "Toen ik mijn boek schreef, was de single nog quasi onzichtbaar in het beleid. De norm was het gezin: 2 inkomens, kinderen, een huis. Alles - van belastingen tot verzekeringen - was daarrond gebouwd."

Dat is vandaag nog altijd zo, zegt Le Blanc. "Er is intussen wel wat veranderd. Politici hebben het over de ‘singlereflex’, een manier om nieuwe wetten te evalueren op hun effect voor alleenstaanden. Dat is positief, maar het gaat traag. Er is nog altijd geen enkel belastingvoordeel omdat je alleen woont. We voorkomen nu vooral dat het nog oneerlijker wordt, maar niet dat het eerlijk wordt."

Wie alleen woont, betaalt meer. De huur, de energierekening, de supermarktfactuur: het zijn vaste kosten die je niet deelt. Uit onderzoek van UGent@Work blijkt dat singles in België de hoogste belastingdruk dragen van alle gezinstypes.

"Als alleenstaanden straks de helft van de bevolking uitmaken, moeten we die logica durven herdenken", vindt Le Blanc. "Het basisidee van ons belastingsysteem is dat het gezin de hoeksteen van de samenleving is. Maar dat beeld klopt niet meer met de realiteit."

Het leven als single is niet alleen financieel zwaarder, maar ook sociaal complexer. "Er wordt vaak gedacht dat singles flexibeler zijn", zegt Le Blanc. "Op het werk bijvoorbeeld: als er overuren zijn of weekendwerk, is het vaak de single die gevraagd wordt. Want: 'jij hebt toch geen gezin?'"

Ook Silke probeert dat sociale aspect bespreekbaar te maken, ook al voelt dat soms kwetsbaar. "Ik wil niet klagen. Ik ben blij met mijn leven. Maar het zou helpen als er wat meer begrip was. Als er bij beslissingen niet automatisch van uitgegaan wordt dat iedereen een partner heeft die mee de lasten deelt. Singles werken vaak ‘s avonds of in het weekend. Maar ook zij hebben een sociaal leven. Hun tijd is even waardevol."

Toch ziet Nathalie Le Blanc ook een positieve evolutie. "10 jaar geleden was single zijn nog iets dat 'zou overgaan'. Vandaag is dat veel minder zo. Er is een groeiende groep mensen die bewust kiest voor een solobestaan, niet uit gebrek aan liefde, maar uit verlangen naar zelfstandigheid."

Dat zie je ook in de populaire cultuur. "Op sociale media gaat het minder over relaties als einddoel. In de Britse Vogue verscheen een artikel met als titel Is it embarrassing to have a boyfriend?. Er is een generatie die niet langer denkt dat een relatie hun identiteit bepaalt. Dat is goed nieuws."

Maar voor wie niet bewust single is, blijft het vooral een zoektocht. "Ik voel me niet ongelukkig", zegt Silke, "maar soms wel alleen. Je hebt niemand om bij thuis te komen. Letterlijk en figuurlijk. Ik praat veel met vrienden, maar er is niet één iemand die alles meevolgt, waarmee je gevoelige dingen kunt delen."