Afgebrand asielcentrum Bilzen staat al 6 jaar leeg, stad hoopt op oplossing: “Vanuit stadsontwikkeling is snelle herbestemming belangrijk”

In de nacht van 10 op 11 november 2019 stond het dak van het voormalige rusthuis Ark van Noë in Grote-Spouwen in lichterlaaie. Even voordien was bekendgemaakt dat het pand als asielcentrum zou ingericht worden, wat veel stof deed opwaaien in de Bilzerse deelgemeente. Het regende racistische reacties en dit zelfs op het moment van de brand, die door omstaanders gefilmd werd.

De zaak veroorzaakte over het hele land commotie. Al snel bleek dat de brand was aangestoken en na onderzoek door de speurders werden 5 verdachten uit Zutendaal en Bilzen aangehouden. Tot een vervolging kwam het echter niet. In november 2024 besliste de raadkamer in Tongeren al om de 5 verdachten niet naar de rechtbank te sturen. 

De burgerlijke partijen, de stad Bilzen, Fedasil, het Rode Kruis en Ark van Noë, tekenden vervolgens beroep aan. Maar ook het hof van beroep in Antwerpen besliste de verdachten niet te vervolgen wegens een gebrek aan bewijslast. Dat gebeurde in maart dit jaar. 

Sindsdien is het erg stil geworden rond het gebouw en haar toekomstige bestemming. Het pand staat nog steeds leeg, zonder dak dat 6 jaar geleden volledig in vlammen opging. Na het afronden van het gerechtelijk onderzoek werd het gebouw opgenomen in het leegstandsregister, wat betekent dat de eigenaars een leegstandstaks moeten ophoesten. 

Die som loopt overigens jaarlijks op. In het eerste jaar moet 1.200 euro betaald worden, het tweede jaar 2.400 euro enzovoort. Vanaf het zesde jaar van leegstand bedraagt de taks 7.200 euro per jaar. De eigenaar heeft er dus alle baat bij om over een herbestemming na te denken.  

“Als stadsbestuur zijn we vragende partij dat er zo snel mogelijk werk wordt gemaakt van het opnieuw invullen van de site op een kwalitatieve manier”, zo laat schepen voor Wonen Guy Sillen (Trots) weten. “Helaas zijn wij hier niet aan zet.”

Daarvoor ligt de bal in het kamp van de privé-eigenaars. De stad heeft hierover dit jaar al enkele overlegmomenten gehad met de eigenaars. “Er werd een stappenplan overgemaakt, om hen te helpen om tot een onderbouwd en gemotiveerd stedenbouwkundig voorstel te komen”, aldus Sillen. “Het is nu aan hen om met een concreet voorstel te komen.” Onze redactie probeerde de eigenaars te contacteren, maar zij waren niet bereikbaar voor commentaar.

Het gebouw ligt geografisch gezien op een goede locatie, kort bij de dorpskern en aan een drukke toegangsweg. “Vanuit stadsontwikkeling is het voor ons belangrijk dat er snel een herontwikkeling kan plaatsvinden”, vervolgt Sillen. “Voor de lokale gemeenschap zie ik veel opportuniteiten: ruimtes rond zorg, een dokterspraktijk, een postpunt, … dit zou ook nog opgevuld kunnen worden met meergezinswoningen.”

Een belangrijk criterium hierbij is dat de herontwikkeling op maat en schaal van Grote-Spouwen gebeurt, benadrukt Sillen: "Maar als er interessante en zinvolle diensten kunnen worden ondergebracht die ook een versterking vormen voor de buurt en zo ook de inwoners van Grote-Spouwen, Kleine-Spouwen en Rosmeer ten goede komen, dan willen we hier graag in meedenken.”

Een rondvraag leert dat de buurtbewoners er niet meteen van wakker liggen. "Het stoort ons niet echt dat het gebouw al zo lang leeg staat", klinkt het bij iemand die anoniem wenst te blijven. "Nu is het gebouw een mooie woning voor de vogeltjes. Wij hebben ook geen vat op wat er mee gaat gebeuren. Alleen de eigenaars kunnen daarover beslissen."

Wat ook opvalt, is dat 6 jaar na de feiten het thema nog steeds gevoelig ligt in de buurt. "We hebben al genoeg afgezien met wat er toen gebeurd is, het is beter dat we nu niets meer zeggen", klinkt het meermaals. Een andere anonieme buurtbewoner hoopt wel op een toekomstvisie voor het gebouw: "Want hoe langer het leeg blijft staan, hoe meer verloederd het erbij komt te liggen. Dat komt de buurt ook niet ten goede."