Boekentassen controleren en gedragsexpert op elke school: zo wil Vlaamse regering probleemleerlingen aanpakken

Het actieplan komt er op voorstel van minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) en zal voor een groot deel al volgend schooljaar in werking treden. Met minder problematisch gedrag in de klas komt er meer tijd en rust om echt tot leren te komen, is het idee. 

Een aantal van de maatregelen geldt voor alle scholen, dus ook die die niet dagelijks te maken hebben met ongewenst gedrag, schorsingen of geweld. Zo moet elke school een gedragsexpert aanstellen. Die krijgt een opleiding in onder meer klasmanagement en sanctionering. De expert vormt het personeel en begeleidt de leerlingen.

De scholen krijgen ook een stappenplan ter beschikking dat ze kunnen gebruiken om te reageren op incidenten. De focus daarin ligt op de omgang met nieuwe fenomenen, zoals straatcultuur, grooming, sexting en gossip accounts.

De onderwijsinspectie krijgt een reeks extra taken om toe te zien op de leefomstandigheden in de school. Zo zal ze voortaan expliciet het antipestbeleid tegen het licht houden. Ze zal ook het tuchtbeleid van de school doorlichten. Als dat niet volstaat, worden scholen verplicht om zich extern te laten begeleiden.

Met het actieplan wil de regering ook beletten dat uitgesloten leerlingen geen nieuwe school meer vinden. Scholen zullen de inschrijving van een leerling enkel nog mogen weigeren als er voor die leerlingen een andere plaats kan worden gevonden in het Lokaal Overlegplatform (LOP).

Scholen die worden geconfronteerd met extreem gedrag, zullen daarbovenop nog extra mogelijkheden krijgen om in te grijpen. Zo moet in de schoolcontracten worden opgenomen dat de directie de inhoud van lockers, boekentassen en zakken mag controleren als daar een concrete aanleiding toe is. 

Die bevoegdheid mag wel niet worden ingezet voor preventieve controles. Bij een weigering door de leerling, kan de school een tuchtmaatregel nemen.

Vlaams Parlementslid Hannelore Goeman van Vooruit zegt tevreden te zijn met het plan. "Dit plan levert schoolteams de houvast en inspiratie waar velen naar op zoek zijn om beter om te gaan met problematisch gedrag op school." 

"Wel denken we dat er extra handen nodig zijn, in de klas en op school, om hier echt een succes van te maken. Ik blijf daarom pleiten voor de invoering van onderwijsassistenten om leerkrachten te helpen, bijvoorbeeld met klasmanagement en een aanklampend gedragsbeleid."

Goeman noemt het daarnaast goed dat controles van boekentassen en zakken enkel kunnen nadat ouders akkoord zijn gegaan via het schoolreglement en als de directeur er een nood voor ziet. 

Lieselore Wouters van de Scholierenkoepel vindt net die fouilleringen en controles een van de meest verontrustende elementen van het plan. "De school is een plaats waar scholieren zich veilig moeten voelen. Natuurlijk is het nooit oké als ze illegale dingen doen op school. Maar het is wel angstaanjagend als er gedreigd wordt dat hun lockers kunnen worden opengeknipt."

Evenmin enthousiast zijn ze bij de koepel van het katholiek onderwijs. "Wij hebben deze week verschillende van onze directies geconsulteerd, zowel in het basisonderwijs als in het secundair onderwijs, en de boodschap was zeer duidelijk: directies zijn geen vragende partij om dit te doen", benadrukt directeur-generaal Bruno Vanobbergen in De Ochtend op Radio 1.

"Directeurs zien zichzelf als een belangrijke verbindingspersoon tussen leerkrachten en leerlingen en tussen leerkrachten en ouders. Het is zo belangrijk om die rol van brugfiguur te kunnen behouden."

En dat zal wellicht niet lukken als een directeur plots een rugzak moet fouilleren, voegt hij toe. "Dan kom je in een andere rol en dat is een rol die directies niet wensen." Vanobbergen wijst erop dat bij het vermoeden van drugs scholen doorgaans contact opnemen met de politie, om dat samen aan te pakken. 

Hij vreest bovendien een juridisch kluwen, met dat concept van een 'schoolcontract'. "Zodra je mensen puur vanuit dat juridische begint te benaderen, verdwijnt al het pedagogische. We zijn allemaal tegen de juridisering van het onderwijs en nu nemen ze maatregelen die dat nog in de hand werken."