Op sociale media roepen mensen op om Dubai te boycotten, een populaire toeristische bestemming. De reden daarvoor is de betrokkenheid van Dubai en andere emiraten van de Verenigde Arabische Emiraten bij de burgeroorlog in Soedan. Wat is er precies aan de hand?
Hoe Dubai profiteert van burgeroorlog in Soedan en waarom oproep tot boycot steeds luider klinkt
Freek Willems
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Op sociale media klinkt de oproep om Dubai te boycotten, vanwege de betrokkenheid van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) bij de burgeroorlog in Soedan.
De VAE leveren volgens meerdere rapporten wapens aan de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) in ruil voor Soedanees goud, dat via Dubai wereldwijd verhandeld wordt.
De Soedanese regering beschuldigt de VAE van medeplichtigheid aan genocide en stapte naar het Internationaal Gerechtshof.
Ook andere landen zoals Egypte, Iran, Turkije, Saudi-Arabië en Rusland leveren wapens aan de strijdende partijen, ondanks officiële ontkenningen.
De burgeroorlog in Soedan heeft volgens de VN al tienduizenden doden geëist, meer dan 14 miljoen mensen zijn ontheemd en de helft van de bevolking is afhankelijk van humanitaire hulp.
In Soedan woedt al 2,5 jaar een bloedige burgeroorlog tussen het Soedanese regeringsleger (SAF) en de paramilitaire militie Rapid Support Forces (RSF).
De oorlog in Soedan is een soort proxyoorlog, waarbij de strijdende partijen op de achtergrond gesteund worden door andere landen. En laten we wel wezen: zonder die steun zouden noch het regeringsleger, noch de RSF in staat zijn om de oorlog voort te zetten.
De rol van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), een staat in het Midden-Oosten, is misschien wel het meest omstreden. Dubai is een van de 7 emiraten die de Verenigde Arabische Emiraten vormen.
Ook al ontkennen ze het zelf, uit meerdere rapporten blijkt dat de Verenigde Arabische Emiraten de Rapid Support Forces van wapens voorzien. Het gaat onder meer over moderne drones, al dan niet van Chinese makelij, zware machinegeweren, artillerie, mortieren en munitie.
Economische en politieke belangen
In ruil daarvoor doen de Verenigde Arabische Emiraten letterlijk gouden zaken in Soedan. De Rapid Support Forces controleren namelijk een groot deel van de goudmijnen in Soedan. De meeste van die mijnen liggen in gebied dat door de RSF wordt gecontroleerd.
De Verenigde Arabische Emiraten zijn wereldwijd de grootste opkoper van Soedanees goud. Een groot deel van dat goud wordt via Tsjaad en Libië naar de emiraten gesmokkeld en komt uiteindelijk terecht in Dubai, het wereldcentrum voor goudhandel.
Maar de interesse van de Verenigde Arabische Emiraten in Soedan beperkt zich niet alleen tot de grote goudvoorraden. De golfstaat aast ook op andere grondstoffen en mineralen, die het als woestijnland zelf niet heeft.
En het gaat ook over politieke invloed. De Verenigde Arabische Emiraten proberen ook te voorkomen dat Saudi-Arabië te veel invloed krijgt in het Afrikaanse land. De twee golfstaten waren vroeger bondgenoten, maar de relaties zijn bekoeld nadat beide landen tegenover elkaar kwamen te staan in de burgeroorlog in Jemen, nog zo'n proxyoorlog. Soedanese regeringstroepen vochten toen overigens mee met de Saudi's, troepen van de RSF met troepen van de Verenigde Arabische Emiraten.
Medeplichtig aan genocide
Het zijn allemaal redenen waarom de Verenigde Arabische Emiraten de RSF al jaren blijven steunen. Intussen zijn de banden tussen de RSF en de Emiraten volledig verstrengeld. Dat uit zich onder meer in de persoonlijke rijkdom van RSF-leider Mohamed Hamdane Daglo (ook wel Hemedti genoemd). Naast oorlog voeren, leidt hij ook tientallen bedrijven. Een groot deel daarvan bevindt zich in de Emiraten. Net als een groot deel van zijn kapitaal overigens.
De Soedanese regering beschuldigt de Verenigde Arabische Emiraten daarom van medeplichtigheid aan genocide en stapte in het voorjaar naar het Internationaal Gerechtshof. De RSF maken zich namelijk schuldig aan massamoorden en groepsverkrachtingen en viseren vooral mensen die niet van Arabische afkomst zijn. Na de recente verovering van de stad al-Fashir bijvoorbeeld, werden honderden en misschien wel duizenden burgers door de RSF geëxecuteerd.
Ook regeringsleger krijgt wapens
Niet alleen de RSF krijgen steun uit het buitenland. Ook het Soedanese regeringsleger krijgt allerhande wapens toegestopt. Uit Egypte, Iran, Turkije en Saudi-Arabië bijvoorbeeld. Maar ook die landen ontkennen dat. Egypte erkent wel openlijk de regering van Abdel Fattah al-Burhan, tegelijk de opperbevelhebber van het Soedanese leger.
Maar internationale onderzoeken, zoals van het Institute for the Study of War, toonden al aan dat Egypte piloten van het Soedanese leger heeft opgeleid en drones heeft geleverd. Ook Iran en Turkije zouden al drones hebben geleverd.
Net als de Verenigde Arabische Emiraten doen die landen dat niet zomaar. Iran bijvoorbeeld gebruikt een marinebasis aan de Rode Zee om de Houthi's in Jemen te steunen en wil dat blijven kunnen doen. En ook voor deze landen spelen economische belangen een rol.
En dan is er nog Rusland. Dat eet zelfs van twee walletjes. In het begin van de Soedanese burgeroorlog hielp het de RSF aan wapens en leidde het strijders op, via het Wagner-huurlingenleger. Dat is na de dood van Wagner-leider Jevgeni Prigozjin omgevormd tot het Afrikakorps en staat nu onder rechtstreeks bevel van het Russische ministerie van Defensie.
Midden 2024 wisselde Rusland van kant en begon Moskou het Soedanese regeringsleger te steunen. Rusland heeft daar meerdere redenen voor. Het wil havenstad Port Soedan beschermen, waar het de toestemming heeft gekregen om een marinebasis uit te bouwen. Maar het wil ook voorkomen dat het Soedanese leger zou samenwerken met Oekraïne.
En net als de Verenigde Arabische Emiraten mag Rusland met zijn handen in de goudmijnen grabbelen. Want ook verschillende Soedanese legerleiders baten goudmijnen uit. Rusland kan dat goud goed gebruiken, om de westerse sancties te omzeilen.
De shift van de RSF naar het regeringsleger betekent overigens niet dat de banden met het RSF volledig zijn doorgesneden. Via het Afrikakorps wordt ook nog altijd goud uit de door de RSF gecontroleerde mijnen naar de Centraal-Afrikaanse Republiek gesmokkeld, waar het door het Afrikakorps opgekocht wordt.
Bemiddelaars zijn zelf betrokken
Je zou dus kunnen zeggen dat de verschillende landen die beide strijdende partijen steunen, er baat bij hebben dat de burgeroorlog in Soedan nog wel even voortduurt. Nochtans maken sommige van die landen deel uit van een bemiddelend kwartet, dat de strijdende partijen al lange tijd tot een staakt-het-vuren probeert te overtuigen.
Dat kwartet bestaat naast de Verenigde Staten uit... Egypte, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabisch Emiraten. Eerder deze week aanvaardden de RSF een voorstel van dat kwartet over een humanitair bestand. Dat zou 3 maanden duren en bedoeld zijn "om de catastrofale gevolgen van de oorlog het hoofd te bieden".
Of zo'n bestand er snel zal komen, valt af te wachten. De RSF hebben in het verleden al vaker gezegd dat ze akkoord gingen met een wapenstilstand, maar in de praktijk kwam daar niet veel van. Het Soedanese leger van zijn kant zou enkel akkoord gaan met een bestand als de RSF zich volledig terugtrekken uit burgerlijke gebieden en alle wapens inleveren.
De burgeroorlog in Soedan heeft al aan tienduizenden mensen het leven gekost. Schattingen gaan van enkele tienduizenden tot meer dan 140.000 (volgens de VN). Meer dan 14 miljoen mensen zijn ontheemd en ongeveer de helft van de 51 miljoen Soedanezen is afhankelijk van humanitaire hulp. In sommige regio's heerst er een hongersnood. De Verenigde Naties omschrijven het conflict als "de ergste humanitaire crisis ter wereld".
