Hoeveel kost een advocaat? En wanneer is een advocaat helemaal gratis? "Het uurloon is gemiddeld 140 à 150 euro per uur" 

Jan Meerts is bestuurder van advocaat.be, een initiatief van de Orde van Vlaamse Balies die de belangen van de advocatuur en de rechtszoekenden behartigt. In consumentenprogramma 'WinWin' op Radio 2 geeft hij meer uitleg over hoeveel je precies betaalt voor een advocaat en wat je kan doen als je het niet eens bent met de factuur die je van je advocaat krijgt. 

"Er zijn geen tarieven in de advocatuur", vertelt Meerts. "En dat is een probleem. Decennia geleden waren die er wel, maar intussen niet meer. Een orde, dat geldt bijvoorbeeld ook voor architecten, mag geen tarieven aan een sector opleggen, omdat die de markt zouden sturen. Advocaten zijn dus vrij om hun kostprijs zelf te bepalen."

Een advocaat moet zijn of haar cliënt wel altijd vooraf informeren over die kostprijs, over hoe lang het geschil kan duren en over hoe het ereloon berekend wordt.

"Dat ereloon kan je als advocaat op  2 manieren berekenen: je kan een uurloon afspreken of kiezen voor een forfaitair bedrag, een bedrag dat op voorhand is afgesproken voor het nodige werk. Dat werk hangt af van de procedure.", vertelt Meerts.

"In principe moet een advocaat je ook op voorhand al een geschatte duur van zijn of haar werk kunnen presenteren. Dat is niet altijd eenvoudig, want je weet nooit of een tegenpartij bijvoorbeeld in beroep gaat. Maar je moet bij benadering de prijs en de duur van de procedure altijd op voorhand aangeven aan je cliënt.

Sommige consumenten contacteren geen advocaat omdat ze bang zijn dat de teller meteen begint te lopen bij pakweg het eerste telefoongesprek. Dat is volgens Meerts een grote misvatting.

"Mensen zijn daar ten onrechte bang voor. Het eerste gesprek dient om te informeren. Pas zodra je als advocaat het mandaat hebt gekregen van de cliënt, begint de teller te lopen."

"Elk jaar is er een advocatenbarometer en daaruit blijkt dat het gemiddeld uurloon van een advocaat op dit moment 140 à 150 euro bedraagt. Dit gaat om een gemiddeld uurloon voor de consument", klinkt het.

"Dat is zo in het algemeen, maar je spreekt het onderling altijd af. Als een advocaat optreedt voor een grote multinational bij een internationale betwisting, dan liggen die tarieven natuurlijk veel hoger."

Opgelet: bovenop het uurloon van een advocaat, kunnen er extra kosten opduiken op je factuur. "Je hebt externe kosten, zoals die van een deurwaarder of een vertaler, en je hebt interne kosten. Dat kan dan gaan over kantoorkosten of elektriciteitsverbruik."

"Je zou die op voorhand kunnen meerekenen in het tarief, maar het is misschien transparanter om achteraf te zeggen: ik heb zoveel aangetekende brieven verstuurd en dat heeft zoveel gekost. Die extra kosten zijn vaak bescheiden, maar je moet daar transparant over communiceren aan de consument."

Er is zoiets als een advocaat pro Deo, die gratis of gedeeltelijk gratis hulp bieden aan mensen met een beperkt inkomen. Een advocaat die pro Deo-werk doet, wordt voor jouw dossier dan betaald door de overheid. "Sommige consumenten, zoals minderjarigen of asielzoekers, hebben altijd recht op gratis rechtsbijstand", legt Meerts uit. "Verder hangt dat af van je inkomen. Voor alleenstaanden is er een inkomensgrens rond de 1600 euro netto en voor samenwonenden 1900 euro netto. Wie minder dan dat verdient, wordt volledig kosteloos geholpen. Als men boven dat inkomen zit, kan het om een gedeeltelijke kost gaan."

Ook al neem je een advocaat onder de arm waar je niet voor hoeft te betalen, volgens Meerts wil dat niet zeggen dat je daarom met een 'minder goeie' advocaat zit. "Vroeger had men de slechte gewoonte om enkel stagiair-advocaten op pro Deo-zaken te zetten", stelt hij. "Maar tegenwoordig staan er veel oudere advocaten, met anciënniteit, op die lijst van pro Deo-advocaten. Bij de balie van Antwerpen gaat het om 1 op de 3 advocaten."

Daarnaast kan het ook dat je recht hebt op gratis juridisch advies van een advocaat omdat je een rechtsbijstandverzekering hebt. Er bestaan rechtsbijstandverzekeringen op zich, maar soms zitten die ook vervat in een verzekering die je al eerder afsloot, zoals bijvoorbeeld bij een autoverzekering of familiale verzekering. "Als je dan nood hebt aan een advocaat, kan je een advocaat raadplegen en worden die kosten (tot op een bepaald plafond) terugbetaald door je verzekeraar." 

Wie een factuur wil betwisten, heeft 2 opties. Je kan naar de ombudsdienst stappen, de OCA (Ombudsman Consumentengeschillen Advocatuur). Die kan je heel eenvoudig en gratis contacteren. Een tweede optie is de stafhouder van de balie van die advocaat contacteren. Die zal de advocaat om uitleg vragen wat betreft de factuur.