Wat drijft MR-voorzitter Bouchez om zich zo onbuigzaam op te stellen over de begroting?

"Bouchez, dat is zoals het geluid van kinderen op een speelplaats: op de duur hoor je het niet meer." PS-voorzitter Paul Magnette heeft zo zijn eigen tactiek om om te gaan met zijn concullega van de MR. Binnen de federale regering zijn er ongetwijfeld excellenties te vinden die die aanpak maar wat graag zouden uitproberen, gezien de manier waarop de MR-leider vandaag met alle zonden van Israël wordt beladen.

Vanochtend bijvoorbeeld was minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) ongewoon hard voor Bouchez. "Ik ben die shows beu", klonk het. "Je moet nu niet denken aan de volgende verkiezingen, wel aan de bevolking."

Of Bouchez terecht de zwarte piet krijgt toegeschoven voor het vastlopen van de begrotingsonderhandelingen? "Gedeeltelijk", zegt Alain Gerlache, politiek commentator bij de RTBF. "Het klopt dat hij elk compromis weigert dat nieuwe belastingen bevat. Maar het zou anderzijds niet meteen tot een begrotingsakkoord leiden als hij plots wel een compromis zou willen sluiten."

Het is ook niet voor het eerst dat Bouchez met pek en veren wordt getooid bij politieke crisissen. Wie herinnert zich nog de crash in de formatiegesprekken in de zomer van 2024, waarbij De Wever zijn formateursopdracht ontgoocheld teruggaf aan de koning? Ook toen wees iedereen naar Bouchez, die op dat moment evenzeer geen duimbreed ruimte liet voor compromissen.

En ook voormalig premier De Croo heeft vaak zijn peren gezien met de toen nog nieuwbakken MR-voorzitter, die volgens betrokkenen in die periode voortdurend instructies gaf aan de MR-ministers van de Vivaldiploeg. Hij kreeg er de bedenkelijke bijnaam 'spookrijder'. 

Om maar te zeggen: die crisissen zijn geen accidents de parcours. "Integendeel", zegt Gerlache, "Bouchez heeft een heel duidelijke visie op de manier waarop hij aan politiek wil doen."

En dat is: niet te makkelijk water bij de wijn doen. "Volgens hem zijn politieke compromissen uit het verleden steevast gebaseerd op nieuwe belastingen. Hij wil dat dat hier en nu stopt." Geen uitspraak die dat beter illustreert dan die uit een interview in De Morgen in 2022: "Ik sta 's morgens niet op om een halve overwinning te boeken, ik wil la victoire totale."

"Dat zegt alles. Hij is er nu eenmaal altijd van overtuigd dat hij gelijk heeft", knikt Gerlache. "Daarom is hij ook zo agressief in zijn communicatie, zowel tegenover politici als tegenover journalisten. Het heeft iets Trumpiaans."

Daar komt nog eens bovenop dat zijn temperament en zijn harde houding in het verleden door de kiezer beloond zijn. "Die stijl onder Vivaldi heeft hem populair gemaakt: hij heeft de verkiezingen gewonnen. Waarom zou hij dan veranderen?"

Waar die vurige aard vandaan komt, is voer voor psychologen. Als enig kind, opgroeiend in de buurt van Bergen, was hij naar verluidt al onvermoeibaar. 'Beep-beep' noemde zijn moeder hem wel eens, verwijzend naar de cartoons van Road Runner.

Je zou in die context kunnen zinspelen op zijn Italiaanse roots - zijn grootvader Luigi kwam naar België als mijnwerker. Maar zelf verwees hij in De Zondag ooit naar een ervaring die hem als kind sterk heeft aangegrepen.

"Mijn ouders waren kleine zelfstandigen. In de elektrosector, een snel evoluerende wereld. Ze hebben moeilijke tijden gekend. Ik zal de dag nooit vergeten dat mijn vader zijn winkel moest sluiten." 

Dat was op 1 september 1998. "We zijn daarna moeten intrekken bij mijn grootmoeder. (even stil) Dat was hard om te zien voor een kind. Dat heeft zeker mijn karakter gevormd. Altijd de beste willen zijn, is niet toevallig mijn drijfveer."

Bouchez gaat uiteindelijk rechten studeren aan de ULB. Zijn spreekvaardigheid valt er onmiddellijk op. Tijdens een studentendebat in 2006 pakt hij voormalig Waals minister-president voor de PS Jean-Maurice Dehousse stevig aan. Hij trekt zo de aandacht van oud-MR-coryfee Louis Michel en die neemt de jonge Bouchez onder zijn hoede.

Politiek breekt hij uiteindelijk door bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2012. Hij gaat er als lijsttrekker de strijd aan met PS-icoon Elio Di Rupo, iemand naar wie hij gek genoeg altijd wat heeft opgekeken, ondanks zijn totaal andere ideologie. 

"Hij kan iets losmaken onder de mensen", vertelde Bouchez ooit. "Dat is indrukwekkend. Er zijn trouwens wel wat gelijkenissen tussen ons: Bergen, Italiaans bloed, bescheiden afkomst. We hebben het beiden zélf moeten maken."

Di Rupo wint die verkiezingen overigens overtuigend, maar hij neemt wel de MR, en dus ook Bouchez, mee aan boord in het gemeentebestuur. Bouchez strikt er zijn eerste politieke mandaat: schepen van Financiën, Begroting, Werk, Duurzame Ontwikkeling en Informatica. Die coalitie houdt weliswaar maar 4 jaar stand: in 2016 ruilt Di Rupo de MR voor de cdH (nu Les Engagés).

Bouchez is intussen in het Waals Parlement en in het Parlement van de Franse Gemeenschap beland, waar hij Jacqueline Galant is opgevolgd. Bij de federale parlementsverkiezingen van 2019 raakt hij niet verkozen, maar in oktober van dat jaar wint hij, op dat moment amper 33, als nieuw, flamboyant gezicht wel de voorzittersverkiezingen bij de MR. 

Bouchez schudt vervolgens de politiek in het zuiden van het land grondig op. De kiezer vindt dat duidelijk verfrissend en beloont hem in 2024 met een klinkende verkiezingsoverwinning. "Dat is een hele prestatie", zegt Gerlache. "In Wallonië hebben we nog nooit zo'n grote overwinning langs rechts gezien."

Volgens Gerlache heeft Bouchez zich een 'hyperpresidentiële' visie aangemeten. "Hij beschouwt de MR als 'zijn partij', een soort 'Team Bouchez'. Hij lijkt te denken dat hij een blanco cheque heeft gekregen om de partij te hervormen." 

2 maanden geleden leidde dat nog tot een zware aanvaring met MR-Kamerlid Michel De Maegd, die hem autocratische trekken verweet. Zelfs de clan-Michel, die hem destijds de politiek in loodste, is tegenwoordig bij wijlen kritisch over de aanpak van Bouchez.

Maar die hervorming van de MR is net de troef geweest bij de vorige verkiezingen, merkt Gerlache. "Dat was het verschil met Open VLD bij de vorige verkiezingen: voor de kiezer was de MR een 'nieuwe' partij, geen verderzetting van de oude MR."

Al lijkt dat nieuwe er nu wel wat van af. In de meest recente peilingen boert de MR weer wat achteruit in Wallonië. De figuur Bouchez komt er in die peilingen bovendien lang niet uit als de meest populaire politicus, zelfs niet van zijn eigen partij. "Dat verklaart wellicht deels waarom hij nu zo radicaliseert: het is voor hem niet het moment om moeilijke compromissen te sluiten."

Te meer omdat de voorzittersrol bij MR niet zijn ultieme doel is. "Hij heeft zijn oog op de 16, op het premierschap dus", weet Gerlache. "Hij wil Bart De Wever opvolgen in 2029, of als dat nodig is al eerder. Daarom profileert hij zichzelf en zijn partij ook zo sterk in Vlaanderen, waar hij de MR naar voren schuift als de 'authentieke rechterzijde'."

Of dat een realistische droom is? "In dit geval is zijn sterkte toch echt dat hij, in tegenstelling tot Bart De Wever, nooit aan zichzelf twijfelt. De Wever is vooral premier om zijn programma te realiseren. Maar Bouchez wíl dit echt. Dat is een enorm voordeel."