Volgens een bevraging van de Diabetes Liga heeft 60 procent van de volwassenen met diabetes type 2 last van chronische complicaties zoals oogproblemen, infecties aan de voeten en nierproblemen. Die kunnen vermeden of verminderd worden met de juiste zorg en met een gezonde levensstijl. "Je moet de ziekte ernstig nemen, maar als je dat goed doet dan kan je er perfect mee leven."
"Als ik me niet verzorg, kan het heel snel fout gaan": 60 procent van diabetespatiënten heeft chronische complicaties
Laura Verhaeghe
Gepubliceerd:
Samenvatting:
60 procent van de volwassenen met diabetes heeft chronische complicaties zoals oogproblemen, nierproblemen en voetinfecties.
Complicaties kunnen vaak vermeden of verminderd worden met de juiste zorg en een gezonde levensstijl.
Bij diabetes type 2 wordt de ziekte bij ruim een kwart pas ontdekt nadat er al complicaties zijn vastgesteld.
"Je moet de ziekte ernstig nemen, maar als je dat goed doet dan kan je er perfect mee leven", zegt acteur Wouter Bruneel, diabetespatiënt.
Het behandelen van complicaties maakt 94 procent uit van de totale zorgkost voor diabetes, terwijl medicatie slechts 6 procent kost.
Acteur Wouter Bruneel is net 40 jaar wanneer hij 8 jaar geleden de diagnose diabetes type 2 krijgt. De diagnose komt er na een fysiek zware periode van heel wat onregelmatige televisieopnames en verbouwingen. Hij heeft ook 3 kinderen, dus het leven was op dat moment heel erg druk en onregelmatig.
Wat is diabetes?
Diabetes, oftewel suikerziekte, is een aandoening waarbij het suikergehalte in het bloed ontregeld is. Grosso modo zijn er twee types diabetes:
Bij diabetes type 1 maakt ons lichaam geen of veel te weinig insuline aan, een hormoon dat onze bloedsuikerspiegel onder controle houdt. Deze vorm komt niet veel voor (ongeveer 10 procent van alle patiënten) en treedt dikwijls al op in de kindertijd.
Daarnaast is er diabetes type 2, waarbij ons lichaam wel genoeg insuline aanmaakt, maar minder gevoelig wordt voor de werking ervan. Deze vorm is gelinkt aan ouderdom en levensstijl en komt meestal op latere leeftijd voor. Ongeveer 90 procent heeft diabetes type 2.
Er is ook nog zwangerschapsdiabetes, een tijdelijke verminderde gevoeligheid voor insuline, wat voorkomt bij ongeveer 12 procent van de zwangere vrouwen.
Diabetes gaat gepaard met gezondheidsrisico's. Een te lage bloedsuikerspiegel ('hypo') veroorzaakt een hongergevoel, zweten, hartkloppingen en duizeligheid. Een te hoge bloedsuikerspiegel ('hyper') voel je niet zo snel, maar kan op lange termijn leiden tot problemen met hart en bloedvaten, ogen, nieren en voeten.
"Er zijn ook risicofactoren als overgewicht en obesitas, verhoogde bloeddruk of cholesterolwaarden," verduidelijkt endocrinoloog Joke Marlier
Wouter beseft op dat moment al dat hij roofbouw pleegt op zijn lichaam. "Doordat ik in zo'n zware periode zat en wist dat ik mijn lichaam overbelaste, liet ik mijn bloed elke 6 maanden testen. Daaruit bleek dat ik diabetes had."
Voor de diagnose had Wouter ook al last van complicaties, al legde hij niet meteen het verband met diabetes. "Ik was heel moe, af en toe een blaasontsteking en kleine schaafwondjes die vaak wekenlang niet genazen. Ook had ik last van tintelingen in mijn voeten. Maar ik dacht dat dat allemaal kwam door de vermoeidheid. Niemand in mijn familie heeft diabetes, dus ik heb er nooit aan gedacht dat het dat zou kunnen zijn."
Mogelijke complicaties
De complicaties die Wouter ervaart (tintelingen in de voeten, vermoeidheid...) zijn zeker niet uitzonderlijk.
Uit de bevraging van de Diabetes Liga bij 2.920 Belgen bij 50 tot 74-jarigen met diabetes type 2 die dagelijks meerdere insuline-injecties krijgen, blijkt dat:
36 procent lijdt aan complicaties ter hoogte van het hart en de grote bloedvaten
38 procent ondervindt schade aan de nieren
33 procent heeft oogproblemen
28 procent heeft complicaties aan de voeten
"Toen ik mijn diagnose kreeg, had ik al last van complicaties", aldus Wouter. "Nochtans kon de diagnose niet sneller gesteld worden bij mij gezien ik sowieso mijn bloed elke 6 maanden liet testen. Op dat moment waren de zenuwen in mijn voeten al aangetast en toonde ook mijn lever vervettingen. Allebei complicaties van de diabetes, want ik ben geen grote drinker."
De diagnose van diabetes is heel flou, maar de complicaties zijn wel stevig
Wouter Bruneel, diabetespatiënt
"Ik was ook heel erg moe. Je botst dan echt tegen je fysieke en mentale grenzen aan. De diagnose van diabetes is heel flou, maar de complicaties zijn wel stevig: zenuwen die uitvallen, leverkanker… dat zijn wel dingen die binnenkomen."
Complicaties komen ook vaak voor bij type 1
Ook bij personen met diabetes type 1 zijn chronische complicaties frequent in deze leeftijdsgroep: 45 procent ervaart oogproblemen en ongeveer 18 procent heeft andere complicaties.
Dat is ook zo bij Liske Wambacq (45) uit Affligem. Zij kreeg de diagnose diabetes type 1 toen ze 14 jaar was. Momenteel heeft ze geen complicaties die behandeld moeten worden. Ze heeft wel een klein oogletsel (veroorzaakt door diabetes), maar dat is onder controle. Al beseft ze dat de kans groot is dat er nog complicaties zullen volgen.
Als ik 70 ben, ga ik dan nog kunnen leven zoals ik wil?
Liske Wambacq (45) heeft diabetes type 1
"Mensen zoals ik - met diabetes type 1- leven veel langer met de ziekte", zegt ze. "Daarom neem ik preventief al medicatie, zoals cholesterolverlagers, om het te voorkomen. Ook doe ik jaarlijks controles van mijn zenuwen, ogen, nieren... om te vermijden dat er complicaties komen. Ik was daar helemaal niet mee bezig toen ik 20 of 30 jaar was, maar dat besef is wel gekomen met de jaren: als ik 70 ben, ga ik dan nog kunnen leven zoals ik wil?"
Diagnose vaak pas na het optreden van complicaties
Bij ruim een kwart van de mensen met diabetes type 2 wordt de aandoening pas ontdekt nadat er al een complicatie is vastgesteld. Dat is problematisch: hoe later de diagnose, hoe moeilijker het wordt om chronische complicaties te vermijden of af te remmen.
Behalve de fysieke complicaties, heeft diabetes ook vaak andere gevolgen. Uit de bevraging van Diabetes Liga blijkt dat 41 procent zich zorgen maakt over hun levenskwaliteit, 40 procent ziet de medische kosten sterk stijgen en 25 procent heeft psychische klachten.
Een doeltreffende aanpak van diabetes vermindert het risico op complicaties, zowel op korte als op lange termijn. Regelmatige opvolging door de juiste zorgverleners blijft cruciaal, maar daar gaat het nog vaak fout.
Bij personen met diabetes die behandeld worden via de eerste lijn - onder begeleiding van de huisarts - krijgt slechts een minderheid alle aanbevolen controles: 45 procent van de personen met diabetes op insuline-injecties en amper 18 procent van de personen die orale medicatie nemen.
Betere opvolging nodig
De oorzaken kunnen uiteenlopen: onvoldoende bewustzijn bij zowel patiënt als huisarts over de ernst van diabetes en de mogelijke complicaties, angst bij patiënten voor negatieve resultaten, te weinig doorverwijzing naar de tweede lijn voor preventieve medische onderzoeken. Ook de wachttijden bij specialisten voor preventieve controle (bijvoorbeeld de oogarts) zijn nog te lang.
Diabetes Liga benadrukt het belang van tijdige en periodieke medische controles en willen mensen met diabetes maximaal begeleiden naar bestaande zorgstructuren zoals het opstarttraject, zorgtraject en de conventies. Tegelijk vragen ze dat de terugbetalingsvoorwaarden voor diabetesmedicatie en medische technologie worden aangepast aan de meest recente wetenschappelijke inzichten.
Het behandelen van de complicaties maakt 94 procent uit van de totale zorgkost
Dokter Luk Buyse, huis- en sportarts en voorzitter van Diabetes Liga
"Studies tonen aan dat innovatieve medicatie de morbiditeit en mortaliteit sterk verminderen wanneer ze vroeger in het ziektetraject worden ingezet", zegt dokter Luk Buyse, huis- en sportarts en voorzitter van Diabetes Liga. "Complicaties vermijden is kwaliteit van leven toevoegen voor de mensen met diabetes én verlaagt bovendien de totale zorgkosten, voor de betrokkene, maar ook voor de overheid."
"Behandelen van complicaties maakt 94 procent uit van de totale zorgkost voor een persoon met diabetes, terwijl medicatie slechts voor 6 procent van de kost zorgt."
Erover praten blijft moeilijke door schaamtegevoel
Wouter en Liske kregen allebei hun diagnose op tijd om er (voorlopig) geen ernstige complicaties aan over te houden. Maar erover praten vond Wouter het moeilijk: "Ik dacht: dit is het resultaat van 40 jaar ongezond te leven, dus ik heb het mezelf aangedaan. Het is nu aan mij, ik moet er niet over klagen, het gaat me wel lukken."
Je mag het alleen nooit vergeten, want als ik me niet verzorg, dan kan het ook heel snel fout gaan
Door de complexiteit van de ziekte en de verschillende types, merkt Wouter ook dat er weinig kennis is: "Toen ik op de televisieset stond, had ik aan productie laten weten dat ik diabetes heb en dat ik dus probeer om koolhydraten te vermijden. De catering had dan voor mij een lasagne voorzien in de plaats van aardappelen... dat helpt natuurlijk niet. Dat was zeker niet uit slechte wil, maar vooral uit onwetendheid. Diabetes is een onzichtbare ziekte, waardoor je nog op veel onbegrip stoot als patiënt."
Ondertussen gaat het met Liske en Wouter goed. "Het duurt een tijdje voor je beseft dat je het zelf moet doen. Ik sport minstens 3 keer per week en let op wat ik eet. Je moet de ziekte ernstig nemen en genoeg op controle gaan, maar als je dat goed doet dan kan je er perfect mee leven. Je mag het alleen nooit vergeten, want als ik me niet verzorg, dan kan het ook heel snel fout gaan", aldus Wouter.
