Droomfabriek of dronefabriek: rekruteert Rusland massaal jonge Afrikanen voor zijn defensie-industrie?

De Britse openbare omroep BBC heeft een opvallende getuigenis gepubliceerd van Adau, een jonge Zuid-Soedanese vrouw. Adau vertelt dat ze onder valse beloften naar Rusland gelokt werd voor een exclusieve opleiding via het wervingsprogramma Alabuga Start. 

Wat een droom moest worden, werd uiteindelijk een ware nachtmerrie. Want Adau kwam in een Russische dronefabriek in de regio Jelaboega terecht, waar ze onder zware omstandigheden werd tewerkgesteld. 

"Dit is zeker niet het eerste geval. Het afgelopen anderhalf jaar zijn er verschillende rapporten verschenen over gelijkaardige situaties. Waarschijnlijk gaat het om duizenden, zelfs vele tienduizenden mensen uit Afrika die worden geronseld voor werk in Rusland", vertelt correspondent Geert Groot Koerkamp in De Wereld Vandaag op Radio 1. "In 2024 alleen al zou het zelfs gaan om meer dan 100.000 Afrikanen."

Het gonst inderdaad al langer van de geruchten in verschillende Afrikaanse landen. In augustus voelde de Zuid-Afrikaanse regering zich nog genoodzaakt om een onderzoek op te starten naar Russische wervingscampagnes op sociale media. De regering waarschuwde haar bevolking zelfs al om zich niet meer aan te melden voor het Alabuga Start-programma.

Ook Groot Koerkamp kent het programma: "De mensen worden gelokt met allerlei mooie verhalen over een opleiding, met Russisch leren, tewerkgesteld worden in de catering of de horeca,... Maar als ze uiteindelijk bij het industrieterrein Alabuga aankomen, blijkt die droom niet zo mooi. Ze worden er ingezet in heel andere takken van de industrie." 

"Jelaboega is een stadje aan de Kama-rivier in de deelrepubliek Tatarstan. Een paar jaar geleden is Rusland in die regio begonnen met het aanleggen van een groot industrieterrein en zijn er allerlei fabrieken neergezet: tractorfabrieken, machinefabrieken, papierfabrieken,..."

Sinds 2022 ligt het accent er sterk op de defensie-industrie: "Veel fabrieken zijn overgeschakeld op de productie voor het Russische leger. Zo zijn enkele fabrieken er massaal drones gaan produceren naar het voorbeeld van de Iraanse drones, die Rusland in het begin van de oorlog geleverd kreeg. Die drones maken de Russen nu grotendeels zelf."

Volgens Groot Koerkamp worden de drones er zelfs aan de lopende band gemaakt. "Er zijn beelden verspreid op de Russische televisie: daar zie je grote productiehallen met honderden mensen in zwarte pakken. Het zijn ook echt heel grote drones, behoorlijk formidabele constructies."

Het belang ervan blijkt niet te onderschatten: "De drones die ze daar produceren zijn voor een heel groot deel verantwoordelijk voor de doden en de ravage in Oekraïne. Ze worden er elke dag, elke nacht ingezet."

Hoe gaat Rusland om met al die geruchten? "Zulke verhalen verschijnen hier in Rusland niet", getuigt Groot Koerkamp. Rusland doet er zelfs alles aan om te tonen dat de band met de Afrikaanse landen erg goed zit.

"En de tewerkstelling van Afrikanen in Rusland moet een voorbeeld zijn van die goede band, ware het niet dat het verhaal in veel gevallen anders afloopt dan het aanvankelijk leek."