Net geen 500 gedetineerden slapen op de grond, een absoluut record: "Humanitaire crisis"

Sinds de gezamenlijke protestactie in alle Belgische gevangenissen op 2 oktober bleef het aantal gedetineerden verder stijgen, van 13.173 naar zowat 13.400 gisteren. 

De druk op de Nederlandstalige gevangenissen daalde licht met 25 gedetineerden minder, maar in de Franstalige instellingen kwamen er 44 bij. In Brussel steeg het aantal met 11. In totaal zitten er nu 30 mensen meer vast dan op 27 oktober. Voor de gevangenissen met verlengd penitentiair verlof (VPV) zijn nog geen nieuwe cijfers beschikbaar.

In de gevangenissen van de regio Noord slapen momenteel 316 mensen op de grond, verspreid over tien instellingen. De zwaarst getroffen gevangenissen zijn Antwerpen (67), Gent (47), Dendermonde (41), Ieper (33), Oudenaarde (28) en Brugge (26). Ook in Hasselt (26), Mechelen (19), Turnhout (16) en Leuven-Hulp (13) zijn er grondslapers gemeld.

In de regio Zuid gaat het om 183 grondslapers verdeeld over 9 gevangenissen. De hoogste aantallen zijn geregistreerd in Marche-en-Famenne (35, onder wie 5 vrouwen), Leuze (34), Nijvel (32), Doornik (27) en Namen (20). In Bergen slapen 19 gedetineerden op de grond, onder wie 4 vrouwen. In Lantin (7), Aarlen (6) en Hoei (3) blijft de druk voorlopig beperkter.

De bonden en gevangenisdirecties waarschuwen al langer voor de mensonwaardige omstandigheden en de risico's voor het personeel. Vandaag herhalen ze die noodkreet opnieuw. "Dit is een humanitaire crisis voor de gedetineerden en een noodtoestand voor het personeel", zegt Mathilde Steenbergen, directeur van het Gevangeniswezen, in De Ochtend op Radio 1.

"Het personeel werkt zich te pletter. Naast de 2.000 gevangenen in overbevolking is er ook nog de 'virtuele' gevangenis met ondertussen ongeveer 2.300 mensen die we administratief moeten opvolgen. Allemaal met hetzelfde personeelsbestand", verduidelijkt Steenbergen. 

Er moeten nu dringend "moedige" noodmaatregelen komen om het probleem op te lossen, benadrukt ze. Op termijn is er ook een structurele hervorming nodig. 

Volgens de socialistische vakbond ACOD moet er vooral iets aan de in- en uitstroom gebeuren. "De stijgende populatie komt voort uit de uitvoering van straffen tot 3 jaar, de verstrenging van de voorwaarden van gevangenen die in aanmerking komen voor voorwaardelijke invrijheidstelling en het stilleggen van penitentiaire verloven", legt vertegenwoordiger Robby De Kaey uit.

"We moeten ook voorlopige hechtenis terugdringen en durven kijken naar de voorwaarden om mensen die een goed traject hebben afgelegd vervroegd vrij te laten", gaat hij verder.

Minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) heeft volgens hem nog niet genoeg ondernomen om iets aan het probleem te doen. De noodwet met maatregelen tegen overbevolking, die in augustus in werking trad, blijkt onvoldoende. "Mochten er maatregelen zijn genomen die werken, zouden we nu niet geconfronteerd worden met steeds hogere cijfers." Steenbergen sluit zich daarbij aan. "De urgentie wordt niet voldoende aangevoeld door de voltallige regering."

Als er niet snel beterschap komt, dreigt de situatie helemaal uit de hand te lopen. "Dit weekend kwam het verhaal van seksueel misbruik in de gevangenis van Antwerpen naar buiten. Zoiets kan niet gebeuren als je een cel niet met 2 anderen moet delen", besluit De Kaey.

Niet alleen binnen de gevangenismuren zal dat zich laten gevoelen. Heel de maatschappij dreigt de prijs ervoor te moeten betalen, waarschuwt Steenbergen. "Als je mensen in deze omstandigheden opsluit, komen ze er uiteraard niet beter uit."