Fosfaten, en veel (potentieel voor) groene energie: waarom verschillende landen de Westelijke Sahara niet willen afgeven

In de VN-resolutie wordt naar het plan van Marokko verwezen als basis voor verdere onderhandelingen, in de hoop het conflict over het gebied te beëindigen. Een referendum over zelfbestuur (met onafhankelijkheid als een optie) wordt niet vermeld. 

Dat laatste was waarop het Polisariofront (gesteund door Algerije, Rusland en China) hoopte. Marokko is dan weer blij met de beslissing, en heeft de steun van de Verenigde Staten. De Westelijke Sahara was een Spaanse kolonie tot 1975. Sindsdien claimen zowel Marokko als het Polisariofront het gebied. 

Heel wat verschillende belangen en interesses dus. Maar waarom is de Westelijke Sahara interessant? 

De Westelijke Sahara is ongeveer 9 keer zo groot als België en heeft een kustlijn van ruim 1.100 kilometer. Er liggen rijke visgronden. Maar voor de kust liggen mogelijk ook onontgonnen olie- en gasreserves. Het onderzoek daarnaar verloopt moeilijk wegens politieke en wettelijke beslommeringen. 

Op het vlak van energie biedt het gebied (ongeveer 9 keer de oppervlakte van België) veel mogelijkheden voor groene energie, met ruime opties voor wind- en zonne-energie. Er is veel woestijngebied waar windturbineparken of zonnepanelenparken zouden kunnen komen. 

Momenteel lopen er al verschillende projecten met windenergie, die niet onomstreden zijn. Sommigen hebben immers gevolgen voor de lokale bevolking, de Saharawi (of Sahrawi). Verschillende buitenlandse bedrijven mengen zich in de strijd.

Marokko kondigde een jaar geleden aan dat het de productie van groene energie in de Westelijke Sahara wil verdubbelen om tegemoet te kunnen komen aan een grotere vraag. Marokko is, samen met Spanje en Portugal, gekozen als 1 van de gastlanden voor het WK voetbal in 2030. 

De uitrol van zonne-energie staat voorlopig minder ver. Momenteel zou Marokko, alles samen, al een capaciteit van ongeveer 1,3 gigawatt groene energie hebben in het gebied. 

Het gebied heeft heel wat fosfaatreserves. Die zijn zo groot, dat ze een aanzienlijk deel van de wereldwijde reserves vertegenwoordigen. De mijn in Bou Craa, een van de grootste ter wereld, is goed voor naar verluidt 1,7 miljard ton. De fosfaten worden onder meer gebruikt in kunstmest en worden massaal uitgevoerd.

De fosfaatreserves worden momenteel beheerd door Marokko, dat er heel wat (betwiste) inkomsten uit haalt. 1 van de afnemers, Australië, liet dit jaar weten te stoppen met de invoer.

Ook qua toerisme zijn er opties, als er een langdurig bestand komt. De kustlijn biedt mooie stranden en rotsbogen, en er zijn natuurparken. Maar de infrastructuur is nog heel beperkt.