Vlaams minister Crevits laat "parallelle gemeenschappen" in Vlaamse gemeenten onderzoeken: "Kan leiden tot wantrouwen en vijandigheid"

Vanaf februari start het onderzoek naar zogenoemde "parallelle gemeenschappen" in Vlaanderen om segregatie - het fenomeen van het leven in gescheiden gemeenschappen - tegen te gaan. Dat schrijft nieuwsmagazine Knack en het kabinet van minister Crevits bevestigt het nieuws aan VRT NWS. In totaal wordt voor het onderzoek ongeveer 200.000 euro voorzien.

"In een superdiverse samenleving is het dan ook niet abnormaal dat personen van buitenlandse herkomst, en meer specifiek nieuwkomers, in eerste instantie de eigen gemeenschap opzoeken", klinkt het in de beschrijving van de opdracht.

"Wanneer dat echter een doorgedreven reflex wordt en mensen zich volledig (blijven) terugplooien op de eigen, vertrouwde contexten wordt de sociale samenhang in de samenleving potentieel ondermijnd", gaat het verder. "In extreme gevallen ontstaan dan parallelle, gesegregeerde of gesloten gemeenschappen die zich op basis van etnisch-culturele en/of religieuze lijnen bewust/onbewust ruimtelijk op zichzelf terugplooien en zich afschermen van de bredere samenleving."

"Wanneer men niet of amper in contact komt met de bredere samenleving, ontstaat het risico op mis- en desinformatie over de 'buitenwereld'. Dat kan leiden tot wantrouwen, onbegrip en vijandigheid, en het zich afzetten tegen de bredere samenleving."

Het onderzoek bestaat uit 2 grote blokken: eerst moeten de onderzoekers in kaart brengen welke parallelle gemeenschappen er precies zijn. De basis daarvoor zijn etnisch-culturele en/of religieuze lijnen. Het tweede deel richt zich op het opstarten en evalueren van experimenten binnen lokale besturen op basis van de bevindingen uit het eerste deel. Alle resultaten moeten in 2029 bekend zijn.

De administratie van minister Crevits kreeg al signalen over waar segregatie zich voordoet. Naast de grote steden als Antwerpen, Gent en Brussel gaat het ook om Zele, Beringen en Heusden-Zolder.

Burgemeester van Heusden-Zolder Mario Borremans (GOED) wil zeker meewerken aan het onderzoek. Ook hij merkt dat er bepaalde groepen zijn die gescheiden leven van de rest van de inwoners. "Wij hebben natuurlijk een mijnverleden, en de segregatie is zo historisch gegroeid", zegt hij.

"In Heusden-Zolder gaat het vooral om Turkse en Italiaanse mensen. Door de jaren heen is dat een gemeenschap binnen een gemeenschap geworden. Het lijkt me nodig dat we extra inspanning leveren voor de integratie. Het kan altijd beter, zeker op het vlak van ruimtelijke ordening en onderwijs. Natuurlijk moeten we de vrijheid van schoolkeuze respecteren, maar het zou goed zijn als we daar als gemeentebestuur handvaten voor hadden om dat wat te sturen."

Ook Beringen is een mijngemeente, en heeft net als Heusden-Zolder een aantal gemeenschappen die gescheiden leven. "Wij hebben onder meer een grote Turkse gemeenschap. Die zijn door de jaren heen in bepaalde wijken gaan wonen, waardoor je bijna een stad in een stad krijgt", legt burgemeester Thomas Vints (CD&V) uit.

"Daar is niets mis mee, maar we moeten wel nadenken over hoe we op een goede manier met elkaar kunnen samenleven. Ik denk dat we zeker kunnen werken aan het zoeken naar een connectie. Dat moeten we niet doen door te praten over elkaar, maar met elkaar."

Ook in Zele staat de burgemeester Hans Knop (CD&V) positief tegenover het onderzoek. "Hier leeft een grote Turkse gemeenschap. De verschillende gemeenschappen leven vooral naast elkaar: ze gaan naar hun eigen cafés, hebben hun eigen evenementen en ontmoetingsplaatsen. Ik hoop dat we ervoor kunnen zorgen dat we elkaar beter leren kennen, om ook meer mét elkaar te leven in plaats van enkel naast elkaar."

Vlaams Belang staat minder positief tegenover de plannen van Crevits. De partij stelt zich "ernstige vragen" bij het onderzoek en twijfelt aan de meerwaarde ervan.

"Iedereen weet dat er segregatie en gettovorming bestaat in bepaalde wijken en gemeenten", zegt fractievoorzitter in het Vlaams Parlement Chris Janssens. "Een studieperiode van 3 jaar mag geen uitstel, laat staan afstel, betekenen van daadkrachtig beleid."

"Het is goed dat deze prangende problematiek onder de aandacht gebracht wordt, maar dat moet dan wel leiden tot een ander beleid", gaat Janssens verder. "De resultaten van het onderzoek moeten leiden tot de nodige maatregelen, ook als die botsen met de linkse dogma’s van de ‘meerwaarde van superdiversiteit’ en de slachtoffercultuur die het beleid jarenlang heeft gedomineerd."

SAAMO Limburg, een organisatie die zich inzet voor kwetsbare gemeenschappen, vindt onderzoek belangrijk maar ziet ook enkele kanttekeningen. "Op zich is het zinvol om dit in kaart te brengen, maar ik weet niet of daar nog een onderzoek voor nodig is. Er bestaat immers al veel kennis over dit probleem", zegt algemeen directeur Claudia Mellebeek. 

Volgens Mellebeek kan het onderzoek beter aansluiten bij de inzichten die al bestaan. "Wij hebben al goed zicht op de segregatieproblemen. Er zijn ook heel wat andere organisaties actief die met deze gemeenschappen werken. Die kennis en knowhow moeten we kunnen bundelen om segregatie tegen te gaan."

"Daarnaast vrezen we dat het een mogelijks polariserend effect kan hebben", gaat Mellebeek verder. "We voelen allemaal dat er verschillen zijn, maar te hard focussen daarop werkt averechts. Vanuit ervaring kan ik zeggen dat het beter werkt om te benadrukken wat we wél gemeenschappelijk hebben."