Om een einde te maken aan de aanhoudende shutdown in de VS, wil president Donald Trump de stemregels aanpassen in de Amerikaanse Senaat. Die duurt inmiddels bijna een maand en zet zijn beleid onder druk, ook binnen zijn eigen Republikeinse partij. Door de zogenaamde 'filibuster' te omzeilen, hoopt Trump dat de begroting alsnog kan worden goedgekeurd en de overheid weer opengaat.
Trump wil 'filibuster' in de Amerikaanse Senaat afschaffen om shutdown te beëindigen
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Samenvatting:
President Trump wil de 'filibuster' in de Amerikaanse Senaat afschaffen om de langdurige shutdown te beëindigen.
Door de filibuster kunnen minderheidspartijen wetgeving blokkeren, tenzij 60 van de 100 senatoren instemmen met het beëindigen van het debat.
De shutdown duurt al bijna een maand door onenigheid over zorgsubsidies: Democraten willen verlenging, Republikeinen zijn tegen.
Trump roept zijn partijgenoten op om de "nucleaire optie" te gebruiken en met een gewone meerderheid de begroting goed te keuren.
Sommige Republikeinen, zoals Senaatsleider John Thune, vrezen dat het afschaffen van de filibuster later tegen hun partij kan werken.
De Amerikaanse overheid is intussen al een maand in 'shutdown' en het lijkt er niet op dat de overheid snel weer zal heropenen. De oorzaak ligt bij een conflict over zorgsubsidies. De Democraten willen dat deze subsidies worden verlengd, zodat mensen met een laag inkomen betaalbare gezondheidszorg kunnen blijven krijgen.
De Republikeinen verzetten zich daartegen en willen de regeling laten aflopen. Doordat er geen akkoord is, weigeren de Democraten om de tijdelijke begroting goed te keuren. Zonder die begroting kan de overheid geen geld uitgeven, waardoor de overheid op slot gaat tot er een akkoord is.
Dat heeft desastreuze gevolgen: duizenden federale werknemers worden niet uitbetaald en het essentiële voedselhulpprogramma SNAP, dat miljoenen Amerikanen in armoede helpt, dreigt afgeschaft te worden.
Maandag keert de Senaat terug uit reces en vooral de Republikeinen staan onder grote druk om een uitweg te vinden. President Trump komt daarom met een controversiële oplossing: het afschaffen van de 'filibuster' en zo tóch de begroting door de Senaat krijgen.
Wat is de 'filibuster'?
De filibuster is een speciale maatregel in de Amerikaanse Senaat die bepaalt dat een wetsvoorstel pas in stemming mag komen als minstens 60 van de 100 senatoren akkoord gaan om het debat te stoppen. Die stemming heet een 'cloture vote'. Pas daarna kan er gestemd worden over de wet zelf, en daarvoor is dan maar een gewone meerderheid van 51 nodig.
Oorspronkelijk werd de filibuster ingevoerd om ervoor te zorgen dat wetten niet zomaar worden doorgeduwd. Het idee is dat belangrijke beslissingen brede steun moeten hebben, ook van de minderheid. Maar de filibuster wordt in de praktijk vooral gebruikt om wetgeving te blokkeren, zelfs als daar een duidelijke meerderheid voor is. Het is eigenlijk een soort bescherming voor de partij die in de minderheid is en tegen radicale veranderingen.
Vroeger moesten senatoren daadwerkelijk urenlang spreken om een filibuster vol te houden, maar tegenwoordig volstaat het voor senatoren om aan te kondigen dat ze zich verzetten, waarna automatisch een supermeerderheid van 60 stemmen nodig is om verder te gaan.
In het verleden is de filibuster al een paar keer aangepast. In 2013 schrapten de Democraten de 60-stemmenregel bij benoemingen van federale rechters. In 2017 deden de Republikeinen hetzelfde voor benoemingen voor het Hooggerechtshof. Voor gewone wetgeving blijft de filibuster echter al decennia stand houden.
Trump vindt dat de Republikeinen nu hun kans moeten grijpen. In een bericht op Truth Social roept hij zijn partijgenoten op om de "nucleaire optie" te gebruiken. Daarmee bedoelt hij dat de Republikeinen de filibuster moeten afschaffen, zodat alle wetgeving - en dus ook de noodbegroting - met een gewone meerderheid goedgekeurd kan worden. "We zijn aan de macht, dus laten we doen wat nodig is om deze belachelijke shutdown te stoppen", zegt hij in een andere post.
Gevaarlijk precedent
De Republikeinen hebben op dit moment een meerderheid van 53-47 in de Senaat, dus met een gewone stemming zou Trump zijn noodbegroting normaal gezien probleemloos moeten kunnen doorvoeren.
Maar niet al zijn partijgenoten lopen warm van het idee om de filibuster af te schaffen. Veel Republikeinen zijn bang dat die beslissing zich later tegen hen zal keren. Zodra de Democraten weer de meerderheid hebben, zouden zij ook wetten kunnen aannemen zonder tegenstand van een Republikeinse minderheid. De partij die een einde maakt aan de filibuster schept dus een gevaarlijk precedent.
John Thune, de leider van de Republikeinen in de Senaat, noemt de filibuster "een bolwerk tegen veel slechte dingen". Volgens hem werkt de regel juist in het voordeel van de conservatieven, omdat het hen beschermt wanneer ze in de minderheid zijn.
