In een 'space race' proberen grootmachten China en de Verenigde Staten als eerste sinds 1972 op de maan te staan. De VS wil in 2027 dat doel bereiken, maar de plannen lopen vertraging op. China wil in 2030 voet op de maan zetten en zit voorlopig wel nog op schema. "Het gaat heel belangrijk zijn om er als eerste te geraken", zegt ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen.
'Space race' is terug van weggeweest en VS dreigt dit keer te verliezen van China: "Hun programma gaat sneller dan verwacht"
Samenvatting:
De Verenigde Staten en China voeren een 'space race' om als eerste (sinds 1972) mensen op de maan te zetten.
De VS mikt op 2027, China op 2030.
Het Amerikaanse Artemis-programma loopt vertraging, terwijl het Chinese maanprogramma volgens plan verloopt.
"Het is belangrijk om als eerste de maan te bereiken", zegt ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen.
Op de afgelopen top tussen China en de VS hebben Xi Jinping en Donald Trump het over heel wat moeilijke dossiers gehad, zoals over de handelsoorlog en Taiwan. Maar zouden de 2 presidenten ook over hun missie naar de maan hebben gesproken? Daar is het voorlopig raden naar.
Niet alleen op aarde zijn er spanningen tussen de 2 grootmachten, ook in de ruimte. Hoewel dat de Verenigde Staten in de jaren 60 nog een 'space race' hadden met de toenmalige Sovjet-Unie, zit het nu in een 'space race' met China.
Het doel is nochtans hetzelfde als in de jaren 60: als eerste sinds 1972 opnieuw voet op de maan zetten. In de jaren 60 heeft de VS die 'space race' gewonnen. De Amerikanen zijn tot nog toe de enige die effectief voet op de maan hebben gezet.
Terzake geeft een overzicht over de 'space race' tussen VS en China
De VS hoopt met het Artemisprogramma dat doel opnieuw te behalen. "Ze willen met een diverser astronautenkorps opnieuw naar de maan. Niet voor een paar dagen, maar op termijn zelfs voor enkele maanden", zegt ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen in Terzake. "Op de maan willen ze nieuwe technologie testen om te kijken of ze die later op Mars kunnen gebruiken."
Om die missie in goede banen te leiden, is er een strakke planning opgesteld. "Daar had de VS veel vertrouwen in, maar het loopt toch moeilijk. Er is veel nieuwe technologie en die faalt wel eens." Daarom loopt het Artemis-programma vertraging op.
En dat ziet Xi Jinping graag gebeuren. China wil in 2030 voor het eerst taikonauten (Chinese astronauten) naar de maan brengen. "Ons doel houdt stand", klinkt het bij Zhang Jingbo van het Chinese ruimtevaartprogramma, in een zeldzame update over de missie.
"China vertelt niet zoveel en houdt zijn missie vooral binnenskamers", aldus Stijn Ilsen. "Maar wat er wel naar buitenkomt, is dat hun programma toch veel sneller gaat dan verwacht."
Vandaag heeft een Chinese Long March-2F-raket nog 3 taikonauten naar ruimtestation Tiangong gebracht. Daar zal de bemanning de technische expertise versterken in het doel om in 2030 op de maan te landen. De missie zal 6 maanden duren en is gericht op het uitvoeren van wetenschappelijke experimenten.
Concurrerende bedrijven in VS
Het ruimtevaartprogramma van China komt op stoom, terwijl dat van de VS begint te sputteren. Dat het zo traag gaat in de VS heeft deels te maken met keuzes uit het verleden, zoals verouderde technologie die wordt gebruikt voor de bouw van de dure maanraket van NASA. Maar ook SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk, loopt vertraging op. SpaceX bouwt de raket en de maanlander waarmee astronauten op de maan zullen landen.
"Een raket die 10 tot 20 keer groter is dan de toenmalige Apollo-lander, daar kan je natuurlijk veel gerief in meenemen." Een ambitieus plan, "maar in de praktijk is die maanlander te moeilijk om te bouwen" en gaat dat proces te traag.
Daarom besloot NASA in 2023 om Blue Origin, het ruimtevaartbedrijf van Amazon-baas Jeff Bezos, ook in te schakelen om astronauten en vracht naar de maan te vervoeren. Blue Origin bouwt een lichtere en eenvoudigere maanlander, die mogelijk ook sneller klaar is.
En zo loopt er dus ook een 'space race' tussen commerciële ruimtevaartbedrijven. Interessant, vonden ze bij NASA. Plaatsvervangend directeur Sean Duffy zette nog meer druk op die concurrentiestrijd en zei "om met het bedrijf in zee te gaan dat ons als eerste naar de maan kan brengen".
Waarom is die race zo belangrijk?
Op die manier willen de Verenigde Staten hun achterstand op China inhalen om de 'space race' alsnog te winnen. Waarom is die race zo belangrijk?
"Als je 6 maanden op de maan wil blijven moet je naar de zuidpool van de maan gaan", zegt Stijn Ilsen. "Daar heb je de middernachtzon, waardoor je continu warmte hebt en elektriciteit dankzij zonnepanelen."
Eén probleem: de zuidpool is niet zo groot, want er zijn ook kraters. "Je wil als eerste de rand van een bepaalde krater claimen. Ruimtegebied claimen, mag niet volgens internationale akkoorden. Maar als je er als eerste bent, gaan andere landen je niet wegjagen. Dus als eerste op die locatie geraken, gaat heel belangrijk zijn."
'Space race' ook belangrijk voor bedrijven
Niet alleen de maan is een belangrijke factor in de 'space race' tussen de VS en China. "Er is ook een competitie bezig over de satellieten rond de aarde", zegt professor Internationale Politiek David Criekemans in Terzake.
"Die satellieten verzamelen data die gebruikt wordt voor onder meer Defensie. Ook grote bedrijven verzamelen die data voor commerciële toepassingen en technologieën, zoals voor de optimalisering van logistiek."
"China heeft een automatische versnelling, de VS een versnellingsbak met 6 versnellingen"
China en de VS willen natuurlijk hun bedrijven heel graag helpen met nieuwe technologieën te ontwikkelen. "De data van die satellieten kunnen later ook geanalyseerd worden door artificiële intelligentie. Het land dat als eerste die data met AI kan controleren, zal de uitdager worden voor het internationale systeem."
Doet Europa mee aan 'space race'?
Volgens Criekemans heeft China vooral de kaarten in handen om de 'space race' te winnen. "China heeft een automatische versnelling en de VS een versnellingsbak met 6 versnellingen. Stel je voor dat China de VS voor zal zijn, dan heeft dat een enorm effect op de status van het land."
En wat met Europa? "In dat verhaal lopen we achter. We hebben natuurlijk wel ons karretje gehangen aan de Amerikanen." Europa werkt mee aan het Artemis-programma van de VS. "Maar Europa zal zich in het wetenschappelijke onderzoek nog meer moeten verenigen."