Van flitser in 'The masked singer' tot reclame op trams van De Lijn: waarom is campagne van Flitsmeister omstreden?

Momenteel rijden er 2 trams van De Lijn rond met een opvallende reclameboodschap voor de Flitsmeister-app. Met de slogan 'Geen excuus meer voor flitsboetes' spoort de campagne aan om de app te gebruiken om snelheidscontroles te vermijden.

Flitsmeister voerde ook al een opvallende publiciteitscampagne in het VTM-programma 'The masked singer', met Viktor Verhulst vermomd als flitspaal. Daarnaast zijn er ook reclamespotjes op de radio te horen en plaatsen ze paginagrote advertenties in kranten.

Dat een overheidsbedrijf als De Lijn reclame maakt voor Flitsmeister, vindt Luc Desmedt van de Reizigersbond absoluut niet kunnen. "De Lijn is een overheidsbedrijf. Dat zou moeten meegaan met het overheidsbeleid rond verkeersveiligheid", zegt hij in De Wereld Vandaag op Radio 1.

"In het Vlaams regeerakkoord staat dat men in de richting gaat van een vergrote pakkans voor mensen die de verkeersregels niet naleven. De app van Flitsmeister gaat regelrecht in tegen dat beleid." 

Desmedt heeft er geen problemen mee dat zo'n app helpt bij het zoeken naar een plaats waar je als chauffeur moet zijn. "Maar het luik waarschuwen waar controles plaatsvinden vinden wij deontologisch niet kunnen."

Volgens De Lijn is de reclamecampagne van Flitsmeister legaal en voldoet ze ook aan de deontologische code van de Vlaamse vervoersmaatschappij. "Flitsmeister is een commercieel bedrijf dat reclame mag maken", zegt woordvoerder Jens Van Herp.

"Vanuit ethisch oogpunt zijn apps als Flitsmeister betwistbaar", reageert Benoit Godart van het verkeersinstituut VIAS. "Een studie heeft uitgewezen dat een bestuurder met zo'n radarmelder per afgelegde kilometer 50 procent meer boetes krijgt." Wie zo’n systeem gebruikt, is zich volgens VIAS minder bewust van de gevaren van te snel rijden.

Maar de radarmelder zelf is volgens VIAS ook niet ongevaarlijk. "Bestuurders kunnen afgeleid raken als de app hen waarschuwt." Met andere woorden: het gebruik van de app kan de verkeersveiligheid in het gedrang brengen. 

"Wij vragen geen verbod van de app, maar willen wel dat de functie wordt uitgeschakeld die de exacte locatie van mobiele snelheids- en alcoholcontroles meldt", aldus Godart. "Dat hebben wij trouwens vorig jaar ook al gedaan in ons memorandum met 12 concrete maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren."

In Zwitserland is Flitsmeister wel verboden. In Frankrijk mogen ze de locatie van een controle niet vermelden. 

"Flitsmeister is eigenlijk krak hetzelfde als Waze", zegt onze verkeersexpert Hajo Beeckman. Waze is van oorsprong een Israëlisch bedrijf dat in 2013 verkocht werd aan Google. Onder de techgigant groeide Waze uit tot de populairste verkeersapp ter wereld, met maandelijks 130 miljoen gebruikers.

"Google heeft van Waze een community-app gemaakt, waarbij een gebruiker kan melden waar er werken bezig zijn of waar een politiecontrole staat." Net zoals bij Flitsmeister, dus.

"Het verschil tussen Waze en Flitsmeister is wel belangrijk. Die app werkt onder de hoede van Be-Mobile, een Vlaams en verankerd bedrijf dat de overheid dagelijks helpt bij verkeersoplossingen aan kruispunten met verkeerslichten en sinds kort zelfs bij de detectie van fietsers, zodat die sneller groen krijgen. Dat gaat bij Waze en Google een heel stuk moeilijker. Die bedrijven zijn mondiaal te groot, daar kan je als Vlaamse overheid moeilijker afspraken mee maken."

Toch komt de Nederlandse verkeersapp nu in het oog van de storm terecht. "Omdat ze in hun campagne heel actief inzetten op het vermijden van die flitsboetes. Daarmee proberen ze nieuwe gebruikers te overtuigen," stelt Beeckman nog, "maar Waze doet hetzelfde, alleen moeten zij daar geen reclame op de radio of trams voor te brengen want eigenaar Google doet het vanzelf."

Achter die campagne zit een duidelijke strategie, klinkt het bij Flitsmeister. "We hebben gekozen voor een duidelijke boodschap om de concurrentie aan te gaan met Waze en Google Maps", zegt managing director Jorn De Vries. In ons land heeft Waze momenteel meer gebruikers dan Flitsmeister.

"We snappen dat het misschien een vreemde boodschap is, maar zo proberen we de aandacht te trekken. We gaan de komende maanden ook onze andere functies in de spotlights zetten."

Om die verschillende functies aan te bieden, heeft Flitsmeister vooral veel gebruikers nodig die info van op de weg kunnen delen. "We willen een maximale impact hebben op de weg, maar om die meldingen te geven hebben we dus gebruikers nodig. Ook in België, daarom voeren we die campagne."

Die functies zijn volgens De Vries "gefocust op de veiligheid van bestuurders". "Wij willen roekeloos gedrag niet aanmoedigen, maar bewustzijn creëren. Uit onderzoek blijkt ook dat het geven van waarschuwingen over flitspalen een bewustzijn creëert bij bestuurders om op hun snelheid te letten."

"Wie niet geflitst wil worden, weet eigenlijk wat hem te doen staat: zijn rijgedrag aanpassen", reageert minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés). "Technologie mag nooit een excuus zijn om de regels minder ernstig te nemen."

Hij wijst erop dat de huidige wet radarmelders niet verbiedt. "Als federaal minister van Mobiliteit kan ik dat dus niet zomaar verbieden", klinkt het nog. Met andere woorden: de minister is niet van plan om radarmelders te verbieden.