Niet Geert Wilders (PVV), niet Frans Timmermans (GroenLinksPVDA), maar wel Rob Jetten (38) is de verrassende winnaar van de Nederlandse verkiezingen. Als 38-jarige wordt hij mogelijk de jongste premier ooit van Nederland en ook de eerste Nederlandse minister-president die openlijk homoseksueel is.
Wie is Rob Jetten (38), die mogelijk de jongste premier ooit van Nederland wordt?
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
"Het kan wél." Met die slogan wist Rob Jetten miljoenen Nederlanders te overtuigen en zich te positioneren als het optimistische antwoord op wat hij "het negativisme" van Wilders (PVV) noemt. Hij trekt zijn sociaal-liberale partij D66 volledig uit het slop: de partij gaat van 9 naar 26 zetels in de voorlopige tellingen. Zo is hij de grote winnaar van deze verkiezingen.
Die overwinning is niet volledig onverwacht. De afgelopen weken toonde Jetten zich als een vlotte debattant en deinsde hij er niet voor terug om rechtstreeks met PVV-leider Geert Wilders in de clinch te gaan.
"We gaan u keihard verslaan", daagde hij Wilders uit tijdens het voorlaatste debat op EenVandaag. Gisteren leek het zelfs even of D66 groter zou worden dan de PVV. In de laatste tellingen staan ze met elk 26 zetels op gelijke hoogte. Die score verbergt een stevig verlies van Wilders (-11 zetels) en grote winst voor Jetten (+17 zetels).
Wie zijn D66?
D66 staat voor Democraten 66 en verwijst naar 1966, het jaartal waarin de partij werd opgericht door Hans Van Mierlo, die later nog minister van Buitenlandse Zaken werd. Andere belangrijke boegbeelden van de partij zijn voormalig VN-coördinator voor Gaza Sigrid Kaag en schrijver Jan Terlouw.
De partij zet in op betaalbaar wonen met "10 nieuwe steden met goede verbindingen". D66 wil ook focussen op het klimaat, waarbij het beleid goed moet zijn voor de planeet "en voor je portemonnee". Tot slot wil D66 ook sterk inzetten op gezondheid: sport en gezonde voeding moeten toegankelijker worden, terwijl ongezonde voeding zwaarder belast zou worden.
Klimaat en LGBTQ-rechten
Al tijdens zijn studententijd is Rob Jetten politiek geëngageerd. Hij studeert bestuurskunde aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en wordt voorzitter van de Jonge Democraten, de jongerenpartij van D66. Nadien gaat Jetten in de lokale politiek. Hij wordt gemeenteraadslid en nadien fractievoorzitter voor D66 in Nijmegen.
In 2017 wordt hij voor D66 verkozen in de Tweede Kamer en een jaar later is hij op 31-jarige leeftijd al fractievoorzitter, een van de jongste fractievoorzitters in de geschiedenis van Nederland. Intussen is hij 38, maar als hij effectief premier zou worden, dan zou hij nog steeds de jongste Nederlandse regeringsleider ooit worden.
In de Tweede Kamer profileert Jetten zich aanvankelijk vooral op typisch linkse thema's zoals klimaat, Europese samenwerking en LGBTQ-rechten. Hij is zelf openlijk homo en sinds vorig jaar verloofd met de Argentijnse hockeyspeler Nicolás Keenan.
Op de Internationale Dag tegen Homofobie en Transfobie in 2020 leest Jetten een aantal haatberichten voor die hij op Twitter had ontvangen.
In het kabinet van Rutte IV wordt Jetten minister van Klimaat en Energie. Wanneer D66-partijleider Sigrid Kaag in 2023 de nationale politiek verlaat, neemt hij het stokje van haar over. Maar de partij doet het slecht en zakt bij de verkiezingen van 24 naar 9 zetels.
Opgeschoven naar het centrum
Sindsdien lijkt Jetten meer richting het politieke centrum te zijn opgeschoven, vooral op vlak van migratie. Zo wil hij meer richting een Canadees migratiemodel, waarbij asielzoekers alleen op uitnodiging asiel kunnen krijgen in Nederland. Hij heeft het ook over "aso-asielzoekers" die aangepakt moeten worden én pleit voor het behandelen van asielaanvragen aan de Europese buitengrenzen.
Maar ook op cultureel vlak lijkt Jetten voorzichtig op te schuiven. "Ik kan eigenlijk geen regenboogzebrapad meer zien", laat hij zich begin juli ontvallen in een interview. Hij vindt dat als het over LGBTQ-rechten gaat er "minder over symboliek gedebatteerd moet worden" en "meer over wetgeving die de rechten en vrijheden van mensen bevorderen". Zelf noemt hij het verwijt dat hij naar rechts is opgeschoven "lachwekkend" en zegt hij ook dat hij links en rechts een "achterhaald concept" vindt.
Om de wooncrisis op te lossen doet Jetten bovendien een opvallend voorstel: hij wil 10 nieuwe steden bouwen in gebieden die nu braak liggen. Een van die steden - met de werknaam 'IJstad' - zou aan het IJmeer tussen Amsterdam en Almere komen te liggen.
Positieve campagne en passage in 'De slimste mens'
Na de val van het kabinet-Schoof en in aanloop naar deze verkiezingen werd Jetten lijsttrekker en steeg hij steeds verder in de peilingen. Zijn positieve campagne van hoop en "tegen de haat van PVV" sprak heel wat Nederlanders aan en lijkt het recept te zijn waarmee hij Wilders heeft verslagen.
De populariteit van Jetten kreeg de afgelopen weken nog een extra boost door zijn deelname aan de Nederlandse versie van 'De Slimste Mens'. Hij schopte het tot in de finale, waar hij uiteindelijk derde werd.
Even leek Jetten nog te struikelen bij het voorlaatste debat, toen hij een vreemde opmerking maakte over kroonprinses Amalia. Die zit als reservist in het leger en dat noemde Jetten "de beste reclame voor defensie". "Ik gok dat een aantal kerels in de zaal dat wel zien zitten", zei hij.
Uit de zaal klonk heel wat gejoel en moderator Suzanne Bosman noemde het een seksistische opmerking. De uitspraak veroorzaakte de nodige ophef, maar stond zijn verkiezingsoverwinning duidelijk niet in de weg.
