Na zes jaar schudden Donald Trump en Xi Jinping elkaar morgen opnieuw de hand, in Busan in Zuid-Korea. Hun eerste ontmoeting sinds Trump opnieuw in het Witte Huis zit, komt op een cruciaal moment in de handelsoorlog tussen de VS en China. Wat in Busan besproken wordt, zal voelbaar zijn tot in onze bedrijven en supermarkten.
Waarom de ontmoeting van Donald Trump en Xi Jinping in Zuid-Korea de wereld in spanning houdt
In de Zuid-Koreaanse havenstad Busan maken ze zich klaar voor wat misschien wel de belangrijkste politieke ontmoeting van het jaar wordt. Donald Trump en Xi Jinping kijken elkaar morgen (bij ons rond 3 uur 's nachts) voor het eerst sinds 2019 weer in de ogen. De stad aan de Japanse Zee is niet toevallig gekozen: Zuid-Korea balanceert zelf voortdurend tussen zijn militaire bondgenoot Amerika en zijn grootste handelspartner China.
De sfeer vooraf is voorzichtig optimistisch. Onderhandelaars van beide landen werkten afgelopen weekend in Maleisië koortsachtig aan een akkoord. "We hebben een voorlopige consensus", meldt Li Chenggang, de Chinese toponderhandelaar.
Zijn Amerikaanse collega Scott Bessent spreekt van "een zeer succesvol raamwerk". Trump zelf toonde zich gisteren opvallend opgetogen: "De Chinezen willen een deal sluiten en wij ook. Ik denk dat de meeting met Xi goed zal verlopen".
Het belangrijkste wat op tafel ligt, zijn China's nieuwe exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen. Die grondstoffen zijn essentieel voor alles van smartphones tot gevechtsvliegtuigen. China zou bereid zijn deze met een jaar uit te stellen. In ruil laat Trump zijn dreiging met 100 procent-tarieven vallen, die normaal zaterdag zouden ingaan. Het huidige tarief van ongeveer 57 procent op Chinese producten blijft wel bestaan, maar verdere escalatie wordt voorlopig vermeden.
Amerikaanse sojabonen weer naar China?
Trump wil ook dat China opnieuw Amerikaanse sojabonen koopt. Chinese importeurs kochten jaarlijks voor 12 miljard dollar soja bij Amerikaanse boeren, vaak Republikeinse kiezers uit het Middenwesten. Sinds de handelsoorlog haalt China soja uit Brazilië en Argentinië. Een hervatting van die aankopen zou Trump dus goed uitkomen, al heeft China genoeg voorraad tot begin volgend jaar.
Ook de fentanyl-crisis staat op de agenda. Trump bevestigt dat hij de speciale heffing van 20 procent op Chinese producten wil verlagen, die hij invoerde vanwege de drugsproblematiek. "Ik geloof dat ze ons kunnen helpen met de fentanyl-situatie", zegt Trump. Volgens hem heeft China al "grote stappen" gezet om de stroom van de gevaarlijke pijnstiller in te dammen.
Wat niet op tafel ligt, is minstens even belangrijk. Amerika houdt vast aan exportcontroles op geavanceerde computerchips naar China. "In onze exportcontroles zijn geen veranderingen te melden", zegt minister Bessent. Voor Xi is dat moeilijk te aanvaarden: toegang tot technologie is voor China belangrijker dan tarieven, omdat het land zijn technologische achterstand wil inhalen.
Twee sterke mannen, één fragiel akkoord
Trump en Xi zijn twee wereldleiders die meer gemeen hebben dan ze toegeven. Beiden geloven dat macht belangrijker is dan het respect van vrienden. Ze zien de wereld in termen van invloedssferen, zoals in de 19e eeuw. Het zijn mannen die hun land willen laten domineren, niet samenwerken.
Trump heeft de afgelopen maanden zijn bewondering voor Xi nauwelijks verborgen. "Xi Jinping mag me graag, geloof ik, en respecteert me", zei hij deze week. Even daarvoor had hij Xi nog een "zeer gerespecteerde president" genoemd die gewoon "een slecht moment" had toen China zijn exportbeperkingen aankondigde. De Chinese president van zijn kant laat via diplomaten weten dat beide leiders "wereldklasse-leiders" zijn die "elkaar al lang kennen en respecteren".
China ziet Amerika als een macht in verval, Amerika beschouwt China als een bedreiging voor de wereldorde die het heeft opgebouwd
Die wederzijdse vleierij maskeert een diep wantrouwen. Chinese adviseurs zien Trump als iemand die vooral door eigenbelang gedreven wordt. Een dealmaker met wie zaken te doen zijn, maar die elk moment van koers kan veranderen. Aan Amerikaanse kant beschouwt men Xi als een autocraat die China's dominantie najaagt, koste wat het kost.
Trump vertrouwt op wat hij zijn "magnetisme en onderhandelingsvaardigheden" noemt om Xi te overtuigen. Maar Chinese diplomaten waarschuwen dat Xi niet zo werkt - hij gelooft in procedures, voorbereiding en machtspolitiek. De Chinese leider ziet Amerika als een macht in verval die wanhopig probeert China's opkomst tegen te houden. Amerika beschouwt China dan weer als een bedreiging voor de wereldorde die het zelf heeft opgebouwd.
Beide landen hebben zich de voorbije maanden voorbereid op een langdurig conflict. Amerika diversifieert zijn toeleveringsketens, China bouwt aan technologische zelfstandigheid. Michael Froman, een voormalig Amerikaans handelsgezant, waarschuwt: "Elke wapenstilstand tussen deze twee wantrouwende grootmachten houdt waarschijnlijk niet lang stand."
Hoe het conflict escaleerde
De handelsoorlog flakkerde eerder dit jaar weer op met wat Trump zijn "Liberation Day" noemde. Op 2 april kondigde hij forse importtarieven aan op Chinese producten. China sloeg terug met exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen. De Amerikaanse autobouwer Ford waarschuwde dat fabrieken mogelijk moesten sluiten. Zelfs de Amerikaanse F-35 straaljager bevat Chinese zeldzame aardmetalen.
De voorbije weken escaleerde het conflict. China kondigde begin oktober aan dat het de export van deze kritieke grondstoffen wereldwijd kan controleren. Trump dreigde daarop met tarieven van 100 procent op alle Chinese producten. Even leek de langverwachte topontmoeting in Zuid-Korea niet door te gaan. "Ik zie er geen reden meer voor", bromde Trump twee weken geleden.
Beide landen beseften dat verdere escalatie gevaarlijk wordt. Amerikaanse bedrijven sloegen alarm over dreigende tekorten. Chinese exporteurs zagen hun afzetmarkten krimpen. Afgelopen weekend vonden onderhandelaars elkaar in Maleisië om de weg naar Busan vrij te maken.
China speelt het spel verrassend goed
Het valt op hoe China een pak sterker staat in deze handelsoorlog dan wat ze in Washington hadden verwacht. Trump ging ervan uit dat Amerika als grootste afnemer van Chinese producten alle troeven in handen had. De realiteit blijkt complexer.
China domineert meer dan 90 procent van de wereldmarkt voor sommige zeldzame aardmetalen. Het land heeft jaren geïnvesteerd in het opbouwen van deze machtspositie en gebruikt die nu als wapen. China lijkt niet te knipperen, ondanks de dreigementen. De Chinese aandelenmarkt steeg dit jaar zelfs met 34 procent in dollar, het dubbele van Wall Street.
Xi Jinping klinkt als leider ook zelfverzekerder dan ooit. In zijn toespraken spreekt hij vaker over China als "sterk land" en minder over "hoop" of "problemen". De Chinese president lijkt ervan overtuigd dat de wereldorde in zijn voordeel kantelt.
Zelfs als er morgen champagne ontkurkt wordt, lost dat de diepere spanningen niet op
Zelfs als morgen champagne ontkurkt wordt, lost dat de diepere spanningen niet op. China's nieuwe vijfjarenplan blijft inzetten op industriële dominantie en het overspoelen van wereldmarkten met goedkope producten. De strijd om geavanceerde computerchips en artificiële intelligentie gaat onverminderd door.
Amerika probeert China de toegang tot geavanceerde technologie te ontzeggen, maar Peking investeert massaal in eigen alternatieven. Het Chinese DeepSeek wordt gezien als bewijs dat het land de Amerikaanse technologie-embargo's kan omzeilen. Tegelijk zijn Chinese fabrieken al volledig gerobotiseerd, een toekomstbeeld dat ver afstaat van Trumps nostalgische visie van fabrieken vol arbeiders.
Wat betekent dit voor ons?
Wat ook uit de bus komt in Busan, voor Europa blijft deze handelsoorlog een nachtmerrie. Beide grootmachten leggen regels op die wereldwijd gelden. Gebruikt een Europees bedrijf Chinese technologie voor het verwerken van zeldzame aardmetalen? Dan kan China de export blokkeren. Amerika doet hetzelfde met zijn chiptechnologie.
Europa ontdekt pijnlijk dat het in deze nieuwe wereld van economisch machtsvertoon te weinig gewicht in de schaal legt. Amerika hoopte zijn bondgenoten te mobiliseren tegen China, maar Trump heeft met zijn tarieven juist die bondgenoten vervreemd.
Ook Belgische bedrijven zitten klem. Onze chemische industrie is afhankelijk van Chinese grondstoffen, onze technologiesector van Amerikaanse chips. Consumenten betalen de prijs via duurdere producten. De tijd dat internationale handel vanzelfsprekend was, ligt definitief achter ons.
In Busan zullen Trump en Xi de schijn ophouden dat ze tot een akkoord komen, maar de fundamentele strijd om economische en technologische dominantie gaat gewoon door. Wat we meemaken is een botsing tussen twee visies op de wereldeconomie: Amerika wil zijn dominantie behouden, China wil die doorbreken. Europa en de rest van de wereld kijken machteloos toe.
