"Water staat ons aan de lippen": universiteiten willen inschrijvingsgeld met 150 euro verhogen

De Vlaamse universiteiten en hogescholen moeten opnieuw fors besparen: hun basisfinanciering wordt jaarlijks met 46,3 miljoen euro verlaagd. De Vlaamse regering heeft vorige vrijdag een programmadecreet goedgekeurd waarin die besparingen worden geconcretiseerd.

Zo zal er bijvoorbeeld minder geld gaan naar buitenlandse studenten van buiten de Europese Unie (de niet-EER-studenten). Goed voor een besparing van 30,7 miljoen euro. En de zogenaamde 'Brusselmiddelen' verdwijnen volledig, extra financiële steun die Vlaanderen toekent om het Nederlandstalig hoger onderwijs in Brussel te ondersteunen. Min 10,6 miljoen. Ook op onderzoeksinstellingen wordt bespaard. 

Maar wat blijkt? Met 34,9 miljoen euro worden de universiteiten disproportioneel hard geraakt binnen de Vlaamse begroting voor het hoger onderwijs. En dan moet de federale begroting nog volgen.

Dat vindt ook Bernard Vanheusden, voorzitter van de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) en rector van de UHasselt. "We staan als universiteiten voor een enorme opgave. Mogelijk leidt dit op termijn zelfs tot het verlies van 350 voltijdse banen, al zullen we er alles aan doen om dat te voorkomen." 

Vooral de Nederlandstalige instellingen in Brussel worden hard getroffen, onder meer door het verdwijnen van de hierboven genoemde Brusselmiddelen. Denk aan de VUB en de Brusselse campus van de KU Leuven. "Maar we zijn solidair met onze Brusselse collega's, en zullen de impact solidair onder elkaar verdelen", zegt Vanheusden. 

"De andere universiteiten, zoals UGent, Universiteit Antwerpen, UHasselt, zullen een stukje van hun financiering afstaan. Zodat het voor onze Brusselse collega's nog enigszins draaglijk blijft."

Naast de besparingen in het hoger onderwijs worden de universiteiten ook geraakt door een daling van 14,5 miljoen euro in het budget voor wetenschappelijk onderzoek. "En dat terwijl in het regeerakkoord staat dat onderzoek een essentiële basis moet zijn voor innovatie en een bron van welvaart", kaart Vanheusden aan. 

Om al die besparingen te kunnen dragen, zien de Vlaamse universiteiten geen andere uitweg dan een verhoging van het inschrijvingsgeld. "Alle universiteiten zeggen unaniem: als er zo hard op ons wordt bespaard, kunnen we niet anders dan vanaf volgend academiejaar het studiegeld te verhogen met 150 euro voor alle niet-beursstudenten."

Een maatregel die voor alle duidelijkheid enkel kan worden doorgevoerd door Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA). En die wil van geen verhoging weten. "Het inschrijvingsgeld verhogen gaan we niet doen, maar ik wil wel rond de tafel zitten om te bekijken wat de andere opties zijn", reageert de minister. 

Toch kaarten de Vlaamse rectoren aan dat de kosten voor hoger onderwijs niet langer volledig gedekt zijn door de bijkomende besparingen. "Als de verhoging van studiegeld er niet komt, laat ons dan het debat openen, en op zoek gaan naar andere manieren die onze werking niet nog meer onder druk zetten."

De Vlaamse universiteiten bleven ook bij voorgaande besparingsrondes niet buiten schot, maar nu is de maat vol volgens Vanheusden. "Onze universiteiten werden jarenlang structureel ondergefinancierd. We hebben solidair bijgedragen bij elke besparingsronde. Maar de spons is uitgewrongen, het water staat ons aan de lippen."

Begin deze maand werd ook al duidelijk dat Vlaams onderwijsminister Demir van plan is om net geen 34 miljoen euro te besparen op studiebeurzen. Een hervorming die ervoor zorgt dat 20.000 studenten hun recht op zo'n toelage dreigen te verliezen, berekende de Vlaamse Vereniging voor Studenten (VVS).

"Hun toegang tot het universitair onderwijs wordt daardoor bemoeilijkt", klinkt het ongerust. "Dat ook de studenten direct worden getroffen door een besparing, vinden we bijzonder zorgwekkend", beklemtoont rector Vanheusden.

"En dat terwijl alle Vlaamse beleidsmakers het er over eens zijn dat we internationaal competitief moeten blijven. Kennis is nog steeds de enige grondstof die we in onze regio hebben."