Windsnelheden tot 300 km/u, mogelijk evenveel regen als in een heel jaar in België en een vloedgolf tot 4 meter hoog vanuit de zee: orkaan Melissa heeft net Jamaica bereikt als een orkaan van de hoogste categorie 5. De gevolgen voor Jamaica zullen sowieso desastreus zijn. Hoe uitzonderlijk is Melissa, en wat is het verband met de klimaatverandering? "Het is nog maar het 2e jaar ooit met 3 orkanen van categorie 5."
Windsnelheden tot 300 km/u en evenveel regen als in heel jaar in België: zo uitzonderlijk is orkaan Melissa
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Hoe heeft Melissa zich kunnen vormen?
Zodra het zeewater voldoende warm is (ongeveer 28 graden) kan een orkaan zich ontwikkelen. In het geval van Melissa kwam daar nog bij dat de orkaan zich traag voortbewoog boven de noordkust van Zuid-Amerika.
Melissa zat geprangd tussen 2 hogedrukgebieden en bleef lang ter plaatse trappelen, waardoor hij boven het erg warme water van de Caraïbische Zee nog extra vocht opzoog en zich nog sterker kon ontwikkelen. Melissa groeide daardoor snel uit tot categorie 5.
Volgens wetenschappers gaat het om een van de krachtigste atlantische orkanen uit de geschiedenis. Hij is zelfs zo sterk dat sommigen opperen om een categorie 6 uit te vinden. "Voor Jamaica wordt het de storm van de eeuw", zei Anne-Claire Fontaine. Zij is orkaanspecialist bij de WMO, het weerbureau van de VN.
Ook onze actuapodcast 'Het Kwartier' gaat dieper in op orkaan Melissa, klik hier om te luisteren .
Zo'n sterke orkaan, wat betekent dat precies?
3 aspecten spelen mee: de stormwind, de vele neerslag en de stormvloed. Er is al 280 kilometer per uur gemeten wat de wind betreft. Voor de hoeveelheid regen lopen de schattingen uiteen van 600 tot 700 millimeter, of 600 tot 700 liter water per vierkante meter. Sommige schattingen gaan zelfs tot een meter regen.
Ter vergelijking: in een heel jaar valt in Ukkel gemiddeld 837 millimeter. Zowat de hele jaarneerslag in België zal er in Jamaica uitvallen in enkele dagen tijd.
Er kan op enkele dagen tijd evenveel regen vallen als in een heel jaar in België
De schattingen over de verwachte regenval zijn onheilspellend
"Je kan het ook vergelijken met de waterbom in België in 2021. Toen viel er hier in enkele dagen heel veel regen, maar we bleven onder de 300 millimeter", zegt Fien Serras, klimaatonderzoeker aan KU Leuven. Wat ook meespeelt: Melissa beweegt zich erg traag voort (tussen 20 en 30 kilometer per uur). Hij zal dus lang over Jamaica slepen, waardoor de intense regenval nog een grotere impact krijgt.
Er is ook de druk van het water vanuit de zee, vergelijkbaar met een springtij bij ons. De wind zal het water tot 4 meter hoog richting land stuwen. Er komt dus een druk landinwaarts vanuit de zee, bovenop de overstromingen door de regen.
Hoe groot is het gevaar voor de bevolking?
Jamaica krijgt de volle laag. Hij zal het aangezicht van Jamaica voor jaren veranderen en kan een humanitaire catastrofe veroorzaken, schrijft CNN. Het is ook de eerste keer dat Jamaica te maken krijgt met een categorie 5-orkaan.
"Het gaat verschrikkelijke gevolgen hebben voor het eiland", weet Serras. Jamaica is een bergachtig land. Door de vele regen zullen modderstromen ontstaan. De wind zal huizen beschadigen of vernielen en bomen ontwortelen.
Wegens zijn intensiteit en de vrees voor vele mensenlevens, wordt Melissa wel eens vergeleken met orkaan Katrina (2005) of Maria (2017). Volgens het Rode Kruis kunnen zowat 1,5 miljoen mensen op Jamaica een grote impact ondervinden.
"Dat cijfer is een grote onderschatting, want essentiële voorzieningen zullen na de doortocht verstoord zijn, zoals de voedselvoorziening, en wegen zullen geblokkeerd blijven", zegt Necephor Mghendi van het Rode Kruis. "En de Jamaicanen herstellen nog van orkaan Beryl vorig jaar."
Wat na Jamaica?
Over land zal Melissa aan kracht verliezen. Mogelijk trekt hij als categorie 4 verder noordwaarts richting Cuba. Later zou hij dan de Atlantische Oceaan kunnen oversteken, wat wel vaker gebeurt, om ook in België slecht weer te veroorzaken. "Maar het zeewater is hier veel koeler, hij zal fel afgezwakt zijn", zegt Niels Souverijns, klimaatwetenschapper aan VITO. Wellicht wordt het dan minder erg dan de storm die we net beleefden.
Wat is er nu anders door de klimaatverandering?
Orkanen komen niet per se frequenter voor, maar ze zijn potentieel wel intenser. Door de klimaatverandering wordt het zeewater steeds warmer, en het is uit het warme water dat ze hun energie halen. De voedingsbodem is dus rijker dan vroeger.
Dat blijkt: Melissa is de 3e orkaan van de hoogste categorie dit jaar, na Erin (midden augustus) en Humberto (eind september). Het is pas de 2e keer ooit dat er 3 orkanen van categorie 5 in 1 jaar vallen. De laatste keer was in 2005.
Het orkaanseizoen wordt langer, en orkanen zijn potentieel intenser
Klimaatwetenschapper Niels Souverijns
"We zien ook dat het orkaanseizoen zich over een langere periode begint uit te rekken", vertelt Niels Souverijns. "Zeewater moet minstens 28 graden warm zijn voor de ontwikkeling van een orkaan. Die temperaturen worden vroeger op het seizoen bereikt en houden langer aan. Een typisch orkaanseizoen loopt van juli tot november. De eerste orkaan van dit seizoen was al begin juli. En nu zitten we bijna in november, waarbij categorie 5 redelijk uitzonderlijk is."
